Η ωριμότητα έρχεται με τα χρόνια; Με τις εμπειρίες που αποκτούμε ή μήπως με τις δυσκολίες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε;
Έχουμε συνηθίσει να πιστεύουμε ότι όσο περισσότερα έχει περάσει ένας άνθρωπος τόσο πιο ώριμος γίνεται. Και υπάρχει μια λογική σε αυτή τη σκέψη. Οι εμπειρίες μάς επηρεάζουν, μας κάνουν να αναθεωρούμε όσα θεωρούσαμε δεδομένα. Αναρωτιέμαι όμως αν έχουμε συνδέσει τόσο πολύ την ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες με την ωριμότητα, ώστε κάποιες φορές να τις θεωρούμε το ίδιο πράγμα.
Σκέψου έναν άνθρωπο που έχασε τη δουλειά του, αντιμετώπισε οικονομικά προβλήματα και χρειάστηκε να ξεκινήσει από την αρχή. Βρήκε λύσεις, προσαρμόστηκε, κατάφερε να σταθεί ξανά στα πόδια του. Θαυμάζεις την ανθεκτικότητά του. Και δικαιολογημένα.
Αν όμως ο ίδιος άνθρωπος δυσκολεύεται να παραδεχτεί ένα λάθος του; Αν στις προσωπικές του σχέσεις θεωρεί ότι για κάθε σύγκρουση ευθύνονται οι άλλοι; Θα τον χαρακτήριζες εξίσου ώριμο;
Η ανθεκτικότητα μας βοηθά να ανταποκρινόμαστε στις αντιξοότητες και να βρίσκουμε ξανά την ισορροπία μας. Κάποιες φορές χρειάζεται να ζητήσουμε βοήθεια, άλλες να αλλάξουμε πορεία. Και δεν είναι καθόλου εύκολο όταν αισθανόμαστε ότι όσα γνωρίζαμε μέχρι χθες έχουν ανατραπεί.
Οι δυσκολίες μπορεί να μας αποκαλύψουν δυνατότητες που αγνοούσαμε. Μπορεί όμως να μας κάνουν πιο δύσπιστους, πιο φοβισμένους απέναντι σε μια νέα αλλαγή. Δεν αντιδρούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο, ούτε έχουμε την ίδια υποστήριξη γύρω μας.
Κάποιες φορές η ζωή σε φέρνει μπροστά σε καταστάσεις που απαιτούν όλη σου την ενέργεια. Προσπαθείς να βρεις λύσεις, να φροντίσεις τους ανθρώπους σου, να σταθείς ξανά στα πόδια σου. Και όταν τα καταφέρεις, μπορεί να μη θέλεις να αναλύσεις τίποτα περισσότερο. Θέλεις απλώς να ζήσεις λίγο πιο ήρεμα. Το καταλαβαίνω. Δεν είναι κάθε δύσκολη εμπειρία μια ευκαιρία για προσωπική εξέλιξη, ούτε χρειάζεται να της δώσουμε οπωσδήποτε κάποιο βαθύτερο νόημα.
Υπάρχουν όμως και στιγμές που κάτι μας κάνει να σταθούμε. Μια συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται, μια σχέση που μας φέρνει ξανά μπροστά στις ίδιες δυσκολίες, μια παρατήρηση που μας ενόχλησε περισσότερο απ’ όσο περιμέναμε.
Γιατί αντιδρώ έτσι όταν κάποιος διαφωνεί μαζί μου; Γιατί μου είναι τόσο δύσκολο να δεχτώ ότι μπορεί να έχω κι εγώ ένα μερίδιο ευθύνης;
Ίσως εκεί αρχίζει μια διαφορετική διαδικασία. Να παρατηρούμε τον εαυτό μας, να αναγνωρίζουμε τις επιλογές μας και να αναρωτιόμαστε τι θα θέλαμε να κάνουμε διαφορετικά. Και καμιά φορά αυτό σημαίνει ότι θα αντικρίσουμε πλευρές μας που δεν μας αρέσουν ιδιαίτερα.
Βέβαια, άλλο να αναγνωρίσεις μια συμπεριφορά και άλλο να καταφέρεις να την αλλάξεις. Πόσες φορές έχουμε καταλάβει τι κάνουμε λάθος και λίγο αργότερα το επαναλάβαμε με αξιοθαύμαστη συνέπεια;
Ούτε η ωριμότητα εμφανίζεται παντού με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να αντιμετωπίζεις ψύχραιμα μια επαγγελματική αποτυχία και να δυσκολεύεσαι πολύ περισσότερο όταν αισθάνεσαι ότι σε απορρίπτει κάποιος που αγαπάς. Μπορεί να ακούς με προσοχή έναν συνάδελφο και να διακόπτεις διαρκώς τον άνθρωπό σου στο σπίτι. Συμβαίνει.
Και τα χρόνια; Ασφαλώς μας προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Δεν σημαίνει όμως ότι αξιοποιούμε όλοι αυτές τις ευκαιρίες με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να μεγαλώνουμε και να εξακολουθούμε να δυσκολευόμαστε με συμπεριφορές που μας συνόδευαν από πολύ νεότερη ηλικία. Η εμπειρία από μόνη της δεν μας λέει πάντα τι έχουμε καταλάβει από όσα ζήσαμε.
Υπάρχει όμως και η αντίθετη περίπτωση. Ένας άνθρωπος που δεν έχει αντιμετωπίσει μεγάλες αντιξοότητες μπορεί να έχει αναπτύξει συναισθηματική ωριμότητα. Ίσως μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου μπορούσε να εκφράζεται χωρίς φόβο, να κάνει λάθη και να αναλαμβάνει την ευθύνη τους. Ίσως έμαθε μέσα από τις σχέσεις του να ακούει πραγματικά τους άλλους.
Γιατί έχουμε συνδέσει τόσο έντονα την προσωπική εξέλιξη με τον πόνο; Σαν να χρειάζεται πρώτα να υποφέρεις για να καταλάβεις τη ζωή.
Μαθαίνουμε και μέσα από την ασφάλεια. Από μια συζήτηση που μας κάνει να δούμε διαφορετικά κάτι που θεωρούσαμε αυτονόητο. Από ανθρώπους που μας δίνουν χώρο να είμαστε ο εαυτός μας. Ακόμη και η χαρά μπορεί να μας γνωρίσει πλευρές μας που δεν ξέραμε.
Σκέφτομαι πόσο εύκολα θαυμάζουμε έναν άνθρωπο για όσα κατάφερε να ξεπεράσει. Και καλά κάνουμε. Δεν γνωρίζουμε πάντα πόση προσπάθεια χρειάστηκε. Δεν ξέρουμε όμως ούτε τι άφησαν μέσα του αυτές οι εμπειρίες. Μπορεί να τον βοήθησαν να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό του. Μπορεί να του έμαθαν να προστατεύεται τόσο πολύ, ώστε τώρα να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί.
Και κάπου εδώ σκέφτομαι και εμάς. Όσα αντιμετωπίσαμε, τις φορές που χρειάστηκε να βρούμε δυνάμεις που δεν ξέραμε ότι είχαμε, αλλά και τις στιγμές που δεν τα καταφέραμε όπως θα θέλαμε.
Δεν ξέρω αν η ωριμότητα έρχεται με τα χρόνια, με τις εμπειρίες ή με τον τρόπο που επιλέγουμε να ζούμε. Ίσως να μην υπάρχει μία απάντηση που να χωρά όλους τους ανθρώπους.
Αναρωτιέμαι όμως πόσο εύκολα βάζουμε την ταμπέλα του ώριμου ή του ανώριμου. Στους άλλους, αλλά και στον εαυτό μας. Σαν να πρόκειται για μια ιδιότητα που αποκτούμε κάποια στιγμή και μας συνοδεύει σε κάθε περίσταση της ζωής μας.
