Ο κουρκουμάς βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της επιστημονικής κοινότητας, αλλά και της βιομηχανίας συμπληρωμάτων διατροφής. Από τα «χρυσά» ροφήματα μέχρι τις κάψουλες κουρκουμίνης που υπόσχονται αντιφλεγμονώδη και αντιγηραντική δράση, το δημοφιλές μπαχαρικό έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει πρόσφατη ανάλυση του New Scientist, το ερώτημα παραμένει: Υπάρχουν πραγματικά αποδεδειγμένα οφέλη για την υγεία ή οι προσδοκίες έχουν ξεπεράσει τα επιστημονικά δεδομένα;
Τι είναι η κουρκουμίνη
Ο κουρκουμάς (Curcuma longa) είναι φυτό της ίδιας οικογένειας με το τζίντζερ. Το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα του οφείλεται κυρίως στην κουρκουμίνη, μια φυσική πολυφαινόλη που θεωρείται υπεύθυνη για τις περισσότερες βιολογικές του δράσεις.
Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ (NCCIH), η κουρκουμίνη παρουσιάζει αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες σε εργαστηριακές και προκλινικές μελέτες. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα δεδομένα από ανθρώπινες κλινικές δοκιμές παραμένουν λιγότερο ξεκάθαρα.
Εκεί όπου τα στοιχεία φαίνονται πιο ισχυρά
Από όλες τις πιθανές χρήσεις του κουρκουμά, η οστεοαρθρίτιδα είναι ίσως η κατάσταση για την οποία υπάρχουν τα πιο ενθαρρυντικά στοιχεία.
Μετα-αναλύσεις κλινικών δοκιμών έχουν δείξει ότι η κουρκουμίνη μπορεί να συμβάλει στη μείωση του πόνου και της δυσκαμψίας στο γόνατο, ενώ ορισμένοι ασθενείς εμφάνισαν βελτίωση στην κινητικότητα των αρθρώσεων. Οι ερευνητές διευκρινίζουν ωστόσο ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και ποιοτικότερες μελέτες προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Παρόμοια είναι και η εκτίμηση του Harvard Health, το οποίο αναφέρει ότι τα πιο πειστικά δεδομένα αφορούν μέχρι στιγμής τη διαχείριση των συμπτωμάτων της οστεοαρθρίτιδας, ενώ για πολλές άλλες παθήσεις τα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα.
Μπορεί να βοηθήσει στην κατάθλιψη;
Ένας ακόμη τομέας που έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των ερευνητών είναι η ψυχική υγεία.
Μετα-ανάλυση κλινικών δοκιμών που δημοσιεύθηκε στο pubmed κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κουρκουμίνη ενδέχεται να βελτιώνει συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους όταν χρησιμοποιείται συμπληρωματικά στις υπάρχουσες θεραπείες. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ο αριθμός των συμμετεχόντων ήταν σχετικά μικρός και χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Τι γνωρίζουμε για το βάρος και τον μεταβολισμό
Τα τελευταία χρόνια αρκετές μελέτες έχουν εξετάσει εάν η κουρκουμίνη μπορεί να επηρεάσει το σωματικό βάρος και τον μεταβολισμό.
Ανασκοπήσεις κλινικών δοκιμών δείχνουν ότι τα συμπληρώματα κουρκουμίνης συνδέθηκαν με μικρές αλλά μετρήσιμες μειώσεις στο σωματικό βάρος, την περίμετρο μέσης και ορισμένους μεταβολικούς δείκτες, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο οι επιδράσεις δεν θεωρούνται αρκετά μεγάλες ώστε να αντιμετωπίζεται η κουρκουμίνη ως εργαλείο απώλειας βάρους από μόνη της.
Το μεγάλο πρόβλημα της απορρόφησης
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την αποτελεσματικότητα της κουρκουμίνης είναι ότι απορροφάται δύσκολα από τον ανθρώπινο οργανισμό.
Για τον λόγο αυτό πολλά συμπληρώματα περιέχουν πιπερίνη, μια ουσία που βρίσκεται στο μαύρο πιπέρι και αυξάνει σημαντικά τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης. Σύμφωνα με το Harvard Health, η κατανάλωση κουρκουμά μαζί με λιπαρές τροφές ή πιπερίνη μπορεί να ενισχύσει την απορρόφησή του.
Υπάρχουν κίνδυνοι;
Παρά τη φήμη του ως «φυσικού» προϊόντος, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα συμπληρώματα κουρκουμίνης δεν είναι απαραίτητα ακίνδυνα.
Το NCCIH αναφέρει ότι ορισμένες ιδιαίτερα απορροφήσιμες μορφές κουρκουμίνης έχουν συσχετιστεί με περιστατικά ηπατικής βλάβης. Παράλληλα, μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα όπως αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά και ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες.
Ανάλογες προειδοποιήσεις έχουν δημοσιευθεί και από το Johns Hopkins Medicine, το οποίο τονίζει ότι οι υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες και να αλληλεπιδράσουν με φαρμακευτικές αγωγές.
Τελικά αξίζει;
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι ο κουρκουμάς αποτελεί ένα ενδιαφέρον τρόφιμο με βιολογικά ενεργές ενώσεις και πιθανές θεραπευτικές ιδιότητες. Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη από ό,τι συχνά παρουσιάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα πιο αξιόπιστα δεδομένα αφορούν τη μείωση της φλεγμονής και ορισμένα συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για πιθανά οφέλη στην ψυχική υγεία και στον μεταβολισμό. Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότερες επιστημονικές ομάδες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: χρειάζονται μεγαλύτερες και αυστηρότερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες πριν η κουρκουμίνη θεωρηθεί αποδεδειγμένη θεραπευτική επιλογή για συγκεκριμένες παθήσεις.
Μέχρι τότε, η ασφαλέστερη προσέγγιση φαίνεται να είναι η χρήση του κουρκουμά ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και όχι ως υποκατάστατο της ιατρικής θεραπείας.
Με πληροφορίες από New Scientist,NCCIH,Harvard Health,pubmed,Johns Hopkins Medicine,
