Δεν αρκεί τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν, να συνεργάζονται και να αναλαμβάνουν μικρές ευθύνες. Εξίσου σημαντικό είναι να ξέρουν να εκφράζουν τις ανάγκες, τα συναισθήματα και τις απόψεις τους με αυτοπεποίθηση.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αυτοπεποίθηση δεν εμφανίζεται αυτόματα καθώς μεγαλώνει ένα παιδί. Καλλιεργείται μέσα από την καθημερινή εξάσκηση και τις σωστές λέξεις. Όπως λέμε στο παιδί «σ’ αγαπώ» και «πιστεύω σε σένα»- υπάρχουν φράσεις οι οποίες μπορούν να το βοηθήσουν να ζητήσει βοήθεια, να θέσει όρια, να επιλύσει προβλήματα και να προστατεύσει τον εαυτό του.
«Δεν καταλαβαίνω» ή «Χρειάζομαι βοήθεια»
Το να παραδεχτεί ένα παιδί ότι δεν γνωρίζει ή δεν καταλαβαίνει κάτι δεν είναι πάντα εύκολο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον παιδοψυχίατρο Sid Khurana, η ικανότητα να ζητά διευκρινίσεις αποτελεί ένδειξη αυτογνωσίας και υγιούς αυτοεκτίμησης. Όπως εξηγεί, τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει τίποτε κακό στο να μην καταλαβαίνουν κάποιες οδηγίες και ότι μπορούν πάντοτε να ζητούν περισσότερες εξηγήσεις.
Οι γονείς μπορούν να τα ενθαρρύνουν μαθαίνοντας τους να χρησιμοποιούν απλές φράσεις, όπως «Δεν το καταλαβαίνω», «Μπορείς να μου το εξηγήσεις λίγο καλύτερα;» ή «Τι σημαίνει αυτό;». Εξίσου σημαντικό είναι να αντιμετωπίζουν τις ερωτήσεις τους με υπομονή και χωρίς επικριτική διάθεση.
«Μπορώ να το καταφέρω»
Οι γονείς συχνά σπεύδουν να λύσουν οι ίδιοι τα προβλήματα των παιδιών τους. Ωστόσο, η Jennifer Walker, νοσηλεύτρια και ιδρύτρια της πλατφόρμας Moms on Call, επισημαίνει ότι τα παιδιά αποκτούν αυτοπεποίθηση όταν αντιμετωπίζονται ως ικανά να βρίσκουν λύσεις μόνα τους. Όπως αναφέρει, όταν οι γονείς χρησιμοποιούν από νωρίς φράσεις όπως «Θα τα καταφέρεις» ή «Θα βρεις τη λύση», τα παιδιά αρχίζουν σταδιακά να υιοθετούν αυτόν τον τρόπο σκέψης και να τον μετατρέπουν σε εσωτερικό διάλογο.
Ένας αποτελεσματικός τρόπος είναι οι ίδιοι οι γονείς να δίνουν το παράδειγμα, εκφράζοντας δυνατά τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται μια δυσκολία: «Θα το αντιμετωπίσω βήμα βήμα. Πρώτα θα κάνω αυτό…». Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν ότι τα προβλήματα δεν λύνονται μαγικά, αλλά αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία και επιμονή.
«Νιώθω…»
Για πολλά παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, τα συναισθήματα είναι δύσκολο να περιγραφούν με λόγια. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί θεωρούν ότι η έκφρασή τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ψυχική υγεία.
Η Lakiesha K. Oliver, διευθύντρια Ψυχικής Υγείας και Ευεξίας στη Mingo Health Solutions, τονίζει ότι όταν τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή να μιλήσουν για όσα νιώθουν, μαθαίνουν πως όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και αναπτύσσουν πιο υγιείς τρόπους διαχείρισής τους.
Ο Sid Khurana επισημαίνει επίσης ότι είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν όχι μόνο τη χαρά, αλλά και τον θυμό, τη λύπη ή την απογοήτευση. Η καταπίεση αυτών των συναισθημάτων μπορεί αργότερα να οδηγήσει σε έντονες εκρήξεις.
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να εκφράζουν με λόγια όσα αισθάνονται, ώστε αντί να ξεσπούν με φωνές ή καταστροφικές συμπεριφορές να μπορούν να πουν απλά, «Είμαι θυμωμένος», «Στενοχωρήθηκα» ή «Αυτό με απογοήτευσε».
«Μπορείς να το δεις αυτό;»
Η χρήση της τεχνολογίας καθιστά απαραίτητο τα παιδιά να νιώθουν άνετα να ζητούν βοήθεια όταν συναντούν κάτι ύποπτο ή ανησυχητικό στο διαδίκτυο.
Ο Jim Festante, επικεφαλής του οργανισμού ψηφιακής ευεξίας Health-e-Habits, επισημαίνει ότι πολλά παιδιά, όταν κάνουν κάποιο λάθος στο διαδίκτυο -όπως να ανοίξουν ένα παραπλανητικό μήνυμα, να αποδεχθούν αίτημα από άγνωστο ή να πατήσουν έναν ύποπτο σύνδεσμο- προσπαθούν να το κρύψουν από φόβο μήπως τιμωρηθούν.
Αντί για επίπληξη, οι ειδικοί προτείνουν οι γονείς να αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις ως ευκαιρία για συζήτηση και εκπαίδευση. Εξίσου σημαντικό είναι να δείχνουν στα παιδιά ότι μπορούν να απομακρύνονται από την οθόνη όταν νιώθουν πίεση και ότι δεν είναι υποχρεωμένα να είναι διαρκώς συνδεδεμένα. Βοηθά επίσης οι γονείς να μοιράζονται δικά τους λάθη από τη χρήση της τεχνολογίας, ώστε τα παιδιά να κατανοούν ότι όλοι μπορούν να κάνουν ένα λάθος στο διαδίκτυο και πως το σημαντικότερο είναι να ζητούν βοήθεια εγκαίρως.
«Έχω αξία»
Ίσως η σημαντικότερη φράση από όλες.
Το να μάθει ένα παιδί να λέει «Έχω αξία» δεν σημαίνει ότι καλλιεργεί υπερβολική αυτοπεποίθηση ή εγωισμό. Σημαίνει ότι αναπτύσσει μια υγιή εικόνα για τον εαυτό του.
Έρευνες δείχνουν ότι σχεδόν τέσσερις στους δέκα εφήβους στις Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν πως βιώνουν επίμονα συναισθήματα θλίψης, ενώ αντίθετα, οι νέοι που αισθάνονται ότι τους αποδέχονται, τους στηρίζουν και τους εκτιμούν εμφανίζουν μεγαλύτερη ψυχική αντοχή και αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο σοβαρών προβλημάτων ψυχικής υγείας.
«Το γεγονός ότι δεν υπάρχει κανένας άλλος άνθρωπος ακριβώς ίδιος με αυτούς αποδεικνύει τη μοναδική αξία τους», σημειώνει η Oliver. «Η φωνή τους, η ασφάλεια του σώματός τους, η εμφάνισή τους, τα χαρίσματα και τα ταλέντα τους έχουν σημασία».
Η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται μέσα από μεγάλες δηλώσεις, αλλά μέσα από μικρές καθημερινές εμπειρίες. Όσο περισσότερο τα παιδιά μαθαίνουν να εκφράζουν τις ανάγκες, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, τόσο πιο έτοιμα θα είναι να αντιμετωπίσουν με σιγουριά τις προκλήσεις της ζωής.
Με πληροφορίες από goodhousekeeping, netmums
