Η καθημερινότητά μας έχει γίνει πιο καθιστική από ποτέ. Εργασία μπροστά σε οθόνες, μετακινήσεις με αυτοκίνητο, ώρες στον καναπέ και ατελείωτο σκρόλινκ στο κινητό συνθέτουν μια πραγματικότητα που φαίνεται αθώα, αλλά μόνο αθώα δεν είναι.
Σύμφωνα με το έρευνα που δημοσιεύθηκε στο sciencedirect.com περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες περνούν πάνω από έξι ώρες ημερησίως καθισμένοι, ενώ ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η παρατεταμένη ακινησία μπορεί να επηρεάσει σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού μας.
1. Οι μύες αδυνατίζουν και το βάρος αυξάνεται
Όπως αναφέρει το healthline.com το σώμα μας λειτουργεί με βάση την αρχή «χρησιμοποίησέ το ή χάσ’ το». Όταν περνάμε πολλές ώρες καθισμένοι, οι μεγάλοι μύες των ποδιών και των γλουτών δεν ενεργοποιούνται επαρκώς, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή αδυναμία και σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας. Η μυϊκή αποδυνάμωση δεν επηρεάζει μόνο τη φυσική μας κατάσταση, αλλά και την ισορροπία και τη σταθερότητα του σώματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο τραυματισμών.
Παράλληλα, η έλλειψη κίνησης επηρεάζει και τον μεταβολισμό μας. Η σωματική δραστηριότητα βοηθά τους μύες να παράγουν ουσίες που συμβάλλουν στη σωστή διαχείριση των λιπαρών και των σακχάρων που καταναλώνουμε. Όταν, όμως, περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας καθισμένοι, αυτή η διαδικασία επιβραδύνεται, γεγονός που μπορεί να ευνοήσει την αύξηση του σωματικού βάρους.
Έρευνες έχουν συνδέσει την καθιστική συμπεριφορά με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, μεγαλύτερη περίμετρο μέσης και αυξημένο ποσοστό σωματικού λίπους. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος που συσσωρεύεται γύρω από τα ζωτικά όργανα και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
2. Εμφανίζονται πόνοι στη μέση και ισχία
Οι πολύωρες ώρες στην καρέκλα μπορούν να προκαλέσουν βράχυνση των καμπτήρων μυών του ισχίου, ενώ η κακή στάση σώματος επιβαρύνει σημαντικά τη σπονδυλική στήλη.
Στο Cycling Weekly επισημαίνεται ότι η παρατεταμένη καθιστική θέση συνδέεται με αυξημένα περιστατικά οσφυαλγίας, αυχενικού συνδρόμου και χρόνιων μυοσκελετικών ενοχλήσεων.
3. Επηρεάζεται η ψυχική μας υγεία
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο σώμα. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που δεν είναι σωματικά δραστήρια εμφανίζουν συχνότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, να μειώσει τα συμπτώματα άγχους και να ενισχύσει τη συνολική ψυχική ευεξία.
4. Μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος ορισμένων μορφών καρκίνου
Η ολοένα μεγαλύτερη επιστημονική βιβλιογραφία συνδέει την πολύωρη καθιστική ζωή με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, μεταξύ αυτών του παχέος εντέρου και του ενδομητρίου.
Το WHO επισημαίνει ότι οι ερευνητές εκτιμούν ότι η χρόνια φλεγμονή, οι ορμονικές διαταραχές και η αντίσταση στην ινσουλίνη που σχετίζονται με την ακινησία μπορεί να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
5. Η καρδιά και ο εγκέφαλός μας πληρώνουν το τίμημα
Οι συνέπειες της πολύωρης καθιστικής ζωής δεν περιορίζονται στους μύες ή στο βάρος μας. Δύο από τα σημαντικότερα όργανα του σώματος, η καρδιά και ο εγκέφαλος, φαίνεται επίσης να επηρεάζονται σημαντικά.
Όταν καθόμαστε για πολλές ώρες, η κυκλοφορία του αίματος επιβραδύνεται και το αίμα τείνει να λιμνάζει στα κάτω άκρα. Αυτό μπορεί να επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα, ενώ όπως αναφέρει το Mayo Clinic έρευνες έχουν δείξει ότι η παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου, ακόμη και σε άτομα που αθλούνται τακτικά.
Την ίδια στιγμή, νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η παρατεταμένη ακινησία μπορεί να επηρεάζει και τη λειτουργία του εγκεφάλου.Το Verywell Health αναφέρει ότι η μειωμένη αιμάτωση και οξυγόνωση φαίνεται να σχετίζεται με δυσκολίες συγκέντρωσης, προβλήματα μνήμης και αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης σε βάθος χρόνου.
6. Εμφανίζονται κιρσοί
Η μειωμένη κυκλοφορία του αίματος στα πόδια μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση κιρσών ή ευρυαγγειών.
Αν και συνήθως δεν είναι επικίνδυνοι, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία, πρήξιμο ή να σχετίζονται με σοβαρότερες αγγειακές επιπλοκές.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται να γίνουμε αθλητές για να προστατεύσουμε την υγεία μας.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά τουλάχιστον 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, ενώ τονίζει ότι κάθε μορφή κίνησης μετράει.
Μερικές απλές κινήσεις που μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
Σηκωνόμαστε από την καρέκλα κάθε 30 λεπτά.
Περπατάμε για λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα.
Μιλάμε στο τηλέφωνο όρθιοι.
Χρησιμοποιούμε σκάλες αντί για ασανσέρ.
Κάνουμε μικρές διατάσεις κατά τη διάρκεια της εργασίας.
Προσπαθούμε να αυξήσουμε τα καθημερινά μας βήματα.
Σύμφωνα με το The Guardian ακόμη και πέντε επιπλέον λεπτά άσκησης την ημέρα ή μισή ώρα λιγότερο καθιστικής ζωής φαίνεται να έχουν μετρήσιμο όφελος για τη μακροπρόθεσμη υγεία μας,.
Ίσως τελικά η πιο απλή συμβουλή για καλύτερη υγεία να είναι και η πιο αποτελεσματική: να σηκωνόμαστε λίγο πιο συχνά από την καρέκλα μας.
Με πληροφορίες από sciencedirect.com ,healthline.com, Cycling Weekly ,Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, WHO , Mayo Clinic ,Verywell Health,The Guardian
