Τα τελευταία χρόνια η κετογονική δίαιτα έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στα social media, κυρίως ως τρόπος απώλειας βάρους. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται σε σχετική ανάλυση του New Scientist, η συγκεκριμένη διατροφή αρχίζει να προσελκύει το ενδιαφέρον των επιστημόνων και για έναν πολύ διαφορετικό λόγο: την πιθανή της επίδραση στην ψυχική υγεία. Πίσω από τη «μόδα» φαίνεται να υπάρχει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, που αφορά τη λειτουργία του εγκεφάλου και τον τρόπο που αυτός τροφοδοτείται.
Από την επιληψία στην ψυχιατρική
Η κετογονική δίαιτα δεν αποτελεί νέα ανακάλυψη. Αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1920 από τον Ράσελ Γουάιλντερ ως θεραπευτική προσέγγιση για την επιληψία, σε μια εποχή που τα διαθέσιμα φάρμακα ήταν ελάχιστα. Μέχρι σήμερα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ανθεκτικής επιληψίας, γεγονός που αποδεικνύει ότι επηρεάζει ουσιαστικά τη λειτουργία του εγκεφάλου. Σύμφωνα με σχετική ενημέρωση του Epilepsy Foundation, η μέθοδος παραμένει αποτελεσματική σε συγκεκριμένους ασθενείς.
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν κόβουμε τους υδατάνθρακες
Η βασική αρχή της κετογονικής δίαιτας είναι η δραστική μείωση των υδατανθράκων και η αυξημένη πρόσληψη λιπαρών. Αυτό αναγκάζει τον οργανισμό να αλλάξει πηγή ενέργειας και να περάσει σε κατάσταση κέτωσης, όπου αντί για γλυκόζη χρησιμοποιεί λίπος, παράγοντας τα λεγόμενα κετονικά σώματα.=
Τα μόρια αυτά μπορούν να φτάσουν στον εγκέφαλο και να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμο, συχνά πιο αποδοτικό από τη γλυκόζη. Όπως αναφέρει η health.harvard.edu η διαδικασία αυτή επηρεάζει άμεσα τα μιτοχόνδρια, τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο όχι μόνο στην παραγωγή ενέργειας αλλά και στη λειτουργία των νευρικών κυττάρων.
Πώς μπορεί να επηρεάζει την ψυχική υγεία
Αυτό που κάνει τους επιστήμονες να εξετάζουν σοβαρά τη σύνδεση με την ψυχική υγεία είναι ότι η κετογονική δίαιτα φαίνεται να δρα σε πολλαπλά επίπεδα. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή στον εγκέφαλο, να επηρεάσει την ισορροπία βασικών νευροδιαβιβαστών και να βελτιώσει τη λειτουργία του εντέρου, το οποίο συνδέεται άμεσα με τη διάθεση.
Ανασκόπηση στο Frontiers in Psychology αναφέρει ότι τέτοιες μεταβολικές αλλαγές σχετίζονται με τη βελτίωση συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους.
Τι δείχνουν οι πρώτες έρευνες
Τα πρώτα κλινικά δεδομένα είναι περιορισμένα αλλά ενθαρρυντικά. Σε μικρές μελέτες, ασθενείς με σοβαρές ψυχικές διαταραχές που ακολούθησαν κετογονική δίαιτα παρουσίασαν αισθητή βελτίωση, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις καταγράφηκε ακόμη και ύφεση.
Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychiatry, άτομα με κατάθλιψη και διπολική διαταραχή εμφάνισαν σημαντική βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες
Αντίστοιχα, νεότερη μελέτη δείχνει βελτίωση στη διάθεση, την ενέργεια και τη συγκέντρωση.
Η «μεταβολική ψυχιατρική» αλλάζει τα δεδομένα
Πανεπιστήμια όπως το Stanford University στρέφονται πλέον στη λεγόμενη μεταβολική ψυχιατρική, ένα νέο πεδίο που εξετάζει τη σύνδεση μεταβολισμού και εγκεφάλου. Η προσέγγιση αυτή αλλάζει την παραδοσιακή εικόνα, που βασιζόταν κυρίως σε νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη.
Τι λένε οι ειδικοί και γιατί χρειάζεται προσοχή
Παρά τον ενθουσιασμό, οι ειδικοί τονίζουν ότι η κετογονική δίαιτα δεν αποτελεί ακόμη καθιερωμένη θεραπεία για ψυχικές διαταραχές. Τα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα και δεν υπάρχουν μεγάλες, ελεγχόμενες μελέτες. Το National Institute of Mental Health υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε αλλαγή στη διατροφή για λόγους ψυχικής υγείας πρέπει να γίνεται με καθοδήγηση ειδικού.
Όπως αναφέρει και το New Scientist η κετογονική δίαιτα φαίνεται να ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη μελέτη της ψυχικής υγείας, φέρνοντας στο προσκήνιο τη σχέση μεταξύ μεταβολισμού και εγκεφάλου. Αν και τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, η επιστήμη βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Το αν πρόκειται για μια πραγματικά επαναστατική προσέγγιση ή για μια λύση που αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις, μένει να αποδειχθεί τα επόμενα χρόνια.
Με πληροφορίες από New Scientist, Epilepsy Foundation, health.harvard.edu, Frontiers in Psychology, Frontiers in Psychiatry
