Μια νέα έρευνα που παρουσιάστηκε από το New Scientist φέρνει στο προσκήνιο μια ενδιαφέρουσα θεωρία γύρω από τη νόσο Αλτσχάιμερ: οι γυναίκες ενδέχεται να διαγιγνώσκονται αργότερα επειδή διατηρούν καλύτερες επιδόσεις στη λεκτική μνήμη για περισσότερα χρόνια.
Σύμφωνα με επιστημονική ανάλυση του ScienceDirect, η λεκτική μνήμη είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αποθηκεύει, να επεξεργάζεται και να ανακαλεί πληροφορίες που σχετίζονται με τη γλώσσα, όπως λέξεις, προτάσεις, ιστορίες ή συζητήσεις. Μας βοηθά, για παράδειγμα, να θυμόμαστε ένα όνομα που μόλις ακούσαμε, μια οδηγία ή τι διαβάσαμε σε ένα κείμενο..
Το δημοσίευμα του New Scientist που βασίζεται σε νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο medRxiv, οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο McGill και άλλους οργανισμούς ανέλυσαν δεδομένα σχεδόν 1.000 ατόμων.
Οι επιστήμονες λοιπόν διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες διατηρούσαν φυσιολογικές επιδόσεις σε τεστ λεκτικής μνήμης για περισσότερα χρόνια σε σχέση με τους άνδρες, ακόμη κι όταν είχαν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ.
Η «γνωστική εφεδρεία» που μπορεί να καθυστερεί τη διάγνωση
Η γνωστική εφεδρεία είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθεί, να αναπληρώσει ή να αντισταθμίσει τις φυσικές φθορές και τις βλάβες (π.χ. από τη γήρανση, το άγχος ή την άνοια), διατηρώντας ακέραιες τις λειτουργίες του.
Οι ερευνητές λοιπόν πιστεύουν ότι οι γυναίκες διαθέτουν ένα είδος «γνωστικής εφεδρείας» στη λεκτική μνήμη, δηλαδή μεγαλύτερη ικανότητα να αντισταθμίζουν τις πρώιμες βλάβες που προκαλεί η νόσος.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι γυναίκες μπορούσαν να διατηρούν φυσιολογικές επιδόσεις: περίπου 2,7 χρόνια περισσότερο σε συνολικά τεστ λεκτικής μάθησης, και έως 3,8 χρόνια περισσότερο σε πρώιμα τεστ εκμάθησης λέξεων.
Ωστόσο, όταν τελικά ξεκινούσε η πτώση της μνήμης, αυτή εξελισσόταν ταχύτερα σε σχέση με τους άνδρες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό ίσως σημαίνει πως πολλές γυναίκες φτάνουν στη διάγνωση έχοντας ήδη μεγαλύτερο φορτίο εγκεφαλικών αλλοιώσεων.
Γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα Αλτσχάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζει δυσανάλογα περισσότερο τις γυναίκες. Σύμφωνα με στοιχεία που αναφέρονται στη μελέτη, σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων με Αλτσχάιμερ παγκοσμίως είναι γυναίκες.
Επιστήμονες εξετάζουν εδώ και χρόνια πιθανούς λόγους, όπως: ορμονικές αλλαγές μετά την εμμηνόπαυση, διαφορές στη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά και γενετικοί παράγοντες.
Ανασκόπηση ερευνών που δημοσιεύθηκε στο PubMed αναφέρει ότι η πτώση των οιστρογόνων μπορεί να επηρεάζει τη μνήμη, τη νευρική προστασία και τη λειτουργία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου.
Η έγκαιρη διάγνωση θεωρείται πλέον κρίσιμη
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να σημαίνει πως αρκετές γυναίκες χάνουν πολύτιμο χρόνο για πρώιμες παρεμβάσεις ή θεραπείες.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες προσπαθούν να αναπτύξουν τρόπους ανίχνευσης της νόσου πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα.
Νέες έρευνες εξετάζουν: εξετάσεις αίματος, βιοδείκτες, μαγνητικές τομογραφίες,
ακόμη και δείκτες βιολογικής γήρανσης.
Μελέτη στο alz-journals έδειξε ότι δείκτες επιταχυνόμενης βιολογικής γήρανσης συνδέονται με αυξημένα βιολογικά σημάδια Αλτσχάιμερ σε βάθος 15 ετών.
Παράλληλα, άλλη έρευνα στο onlinelibrary.wiley.com εξετάζει κατά πόσο τα λεγόμενα «επιγενετικά ρολόγια» μπορούν να προβλέψουν τον κίνδυνο άνοιας και ήπιας γνωστικής διαταραχής.
Όπως αναφέρει το Nature Reviews Genetics τα «επιγενετικά ρολόγια» είναι επιστημονικά εργαλεία που υπολογίζουν τη βιολογική ηλικία του οργανισμού, εξετάζοντας χημικές αλλαγές στο DNA, κυρίως τη λεγόμενη μεθυλίωση του DNA. Με απλά λόγια, προσπαθούν να δείξουν πόσο «γερασμένο» είναι βιολογικά το σώμα μας σε σχέση με τη χρονολογική μας ηλικία.
Τα επιγενετικά ρολόγια θεωρούνται σήμερα από τα σημαντικότερα εργαλεία για τη μελέτη της γήρανσης και χρησιμοποιούνται στην έρευνα για ασθένειες, τη μακροζωία και τη βιολογική φθορά του οργανισμού.
Οι επιστήμονες ψάχνουν τρόπους να εντοπίζουν τη νόσο νωρίτερα
Το μεγάλο ζητούμενο πλέον είναι να εντοπίζεται η νόσος πριν προκληθούν σοβαρές βλάβες στον εγκέφαλο.
Τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιαστεί αρκετές ελπιδοφόρες εξελίξεις όπως εξετάσεις αίματος που ίσως ανιχνεύουν το Αλτσχάιμερ έως και 16 χρόνια πριν τα συμπτώματα, νέοι βιοδείκτες φλεγμονής στον εγκέφαλο,αλλά και τεχνολογίες πρόβλεψης άνοιας μέσω MRI.
Σύμφωνα με συζητήσεις γύρω από νέες μελέτες σε κοινότητες όπως το Reddit, πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι η έγκαιρη διάγνωση θα μπορούσε να βοηθήσει όχι μόνο στις θεραπείες αλλά και στον καλύτερο σχεδιασμό της ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους.
Η μνήμη ίσως δεν «λέει» όλη την αλήθεια
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι τα σημερινά τεστ μνήμης ίσως δεν είναι εξίσου αποτελεσματικά για άνδρες και γυναίκες.
Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον μπορεί να χρειαστούν: διαφορετικά διαγνωστικά κριτήρια ανά φύλο,
νέες μορφές γνωστικών τεστ, αλλά και πιο εξατομικευμένες εξετάσεις εγκεφάλου.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η καλύτερη λεκτική μνήμη των γυναικών ίσως λειτουργεί σαν «μάσκα» που κρύβει τα πρώιμα σημάδια της νόσου για χρόνια μέχρι η φθορά να γίνει πλέον εμφανής.
Με πληροφορίες από New Scientist , ScienceDirect, medRxiv, PubMed, alz-journals ,onlinelibrary.wiley.com, Nature Reviews Genetics , Reddit
