Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα στον κόσμο.
Ωστόσο, μια διαφορετική διατροφική παράδοση, που γεννήθηκε στις χώρες της βόρειας Ευρώπης, προσελκύει ολοένα περισσότερο το ενδιαφέρον των επιστημόνων.
Πρόκειται για τη σκανδιναβική διατροφή, η οποία, σύμφωνα με νέα μελέτη, ενδέχεται να συμβάλλει στη μακροζωία.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Clinical Nutrition, αξιοποίησε στοιχεία από περισσότερους από 64.000 μεσήλικες και ηλικιωμένους στη Σουηδία. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Άαρχους στη Δανία χρησιμοποίησαν στατιστικές μεθόδους για να εκτιμήσουν τις μακροχρόνιες επιδράσεις της υγιεινής σκανδιναβικής διατροφής.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συστηματική τήρησή της θα μπορούσε να συνδέεται με μείωση της θνησιμότητας από κάθε αιτία κατά 4% έως 6% σε ορίζοντα 24 ετών, ανάλογα με την ομάδα σύγκρισης.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν, ωστόσο, ότι πρόκειται για εκτιμήσεις βασισμένες σε υποθετικές διατροφικές παρεμβάσεις και όχι για κλινική μελέτη διάρκειας 24 ετών. Επομένως, τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Τι περιλαμβάνει η σκανδιναβική διατροφή
Η σκανδιναβική διατροφή βασίζεται στις παραδοσιακές τροφές της Δανίας, της Σουηδίας, της Νορβηγίας, της Φινλανδίας και της Ισλανδίας. Δίνει έμφαση στα λαχανικά, στα φρούτα, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στα όσπρια και στα ψάρια, περιορίζοντας την κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος.
Στο καθημερινό διαιτολόγιο κυριαρχούν η βρώμη, η σίκαλη, το λάχανο, τα καρότα, τα παντζάρια, τα μήλα και τα μούρα. Σημαντική θέση κατέχουν επίσης τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, η ρέγγα και το σκουμπρί, που αποτελούν πηγές ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.
Αντί για ελαιόλαδο, στη σκανδιναβική διατροφή χρησιμοποιείται συχνά κραμβέλαιο, ένα φυτικό έλαιο που παράγεται από τους σπόρους της ελαιοκράμβης και είναι πλούσιο σε ακόρεστα λιπαρά. Το κραμβέλαιο εξάγεται από τους σπόρους της ελαιοκράμβης (Brassica napus), που καλλιεργείται εκτεταμένα στη βόρεια Ευρώπη και χαρακτηρίζεται από τα έντονα κίτρινα άνθη της.
Τι κοινό έχει με τη μεσογειακή διατροφή
Παρά τις γεωγραφικές και γαστρονομικές διαφορές τους, οι δύο διατροφές στηρίζονται σε παρόμοιες αρχές. Προκρίνουν τις φυτικές τροφές, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα ψάρια και τα ακόρεστα λιπαρά, ενώ περιορίζουν τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά.
Η βασική διαφορά εντοπίζεται στις πρώτες ύλες. Εκεί όπου η μεσογειακή διατροφή αξιοποιεί το ελαιόλαδο, τις ντομάτες, τα εσπεριδοειδή και τα χόρτα, η σκανδιναβική στρέφεται στο κραμβέλαιο, στα μούρα, στα ριζώδη λαχανικά και στα δημητριακά που ευδοκιμούν στα ψυχρότερα κλίματα.
Η μεσογειακή διατροφή διαθέτει, πάντως, πολύ εκτενέστερη επιστημονική τεκμηρίωση, με πολυάριθμες μελέτες να τη συνδέουν με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία και χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Ενθαρρυντικά ευρήματα και για τον διαβήτη
Το ενδιαφέρον για τη σκανδιναβική διατροφή δεν περιορίζεται στη μακροζωία. Κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 εξέτασε τις επιδράσεις της σε ανθρώπους με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2.
Οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο παρουσίασαν βελτιώσεις στον έλεγχο του σακχάρου, στο σωματικό βάρος και σε δείκτες της ηπατικής λειτουργίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, στην ομάδα των ασθενών με διαβήτη καταγράφηκε μείωση του λίπους στο ήπαρ λίγο μεγαλύτερη από 20%, ενώ περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες εμφάνισαν υποχώρηση της λιπώδους νόσου του ήπατος.
Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι η σκανδιναβική διατροφή μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις στη μεταβολική υγεία, αν και απαιτούνται περισσότερες έρευνες για την αξιολόγηση των μακροχρόνιων οφελών της.
Υπάρχει τέλος, και μια περιβαλλοντική διάσταση. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η αξιοποίηση τροφίμων που παράγονται τοπικά και είναι προσαρμοσμένα στις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής μπορεί να συμβάλει σε ένα πιο βιώσιμο διατροφικό σύστημα.
Η σκανδιναβική διατροφή δεν έρχεται επομένως, να αντικαταστήσει τη μεσογειακή. Αναδεικνύει μια διαφορετική εκδοχή της ίδιας βασικής ιδέας: ότι μια υγιεινή διατροφή μπορεί να αντλεί τα συστατικά της από τη γη, τη θάλασσα και τις γαστρονομικές παραδόσεις του τόπου όπου ζούμε.
Με πληροφορίες από Science Alert, The American Journal of Clinical Nutrition, Nature Communications
