Μπορεί ο τρόπος που τρεφόμαστε να επηρεάζει όχι μόνο την υγεία μας, αλλά και την ταχύτητα με την οποία γερνά ο οργανισμός μας; Επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications, διαπιστώνει ότι διαφορετικά πρότυπα υγιεινής διατροφής συνδέονται με βραδύτερη βιολογική γήρανση.
Το σημαντικότερο εύρημα είναι ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική διατροφή που να υπερέχει απόλυτα. Η Μεσογειακή Διατροφή, η σκανδιναβική διατροφή και άλλες διατροφικές προσεγγίσεις φαίνεται πως έχουν περισσότερα κοινά οφέλη από όσα ενδεχομένως υποθέταμε.
Τι είναι η βιολογική ηλικία
Η βιολογική ηλικία δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη χρονολογική. Δύο άνθρωποι που έχουν γεννηθεί την ίδια χρονιά μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικό βαθμό βιολογικής γήρανσης, ανάλογα με την κατάσταση και τη λειτουργία του οργανισμού τους.
Η ταχύτερη βιολογική γήρανση έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων και προβλημάτων υγείας σε μεγαλύτερη ηλικία.
Οι ερευνητές του Γερμανικού Κέντρου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (DZNE) ανέλυσαν στοιχεία από 6.470 ενήλικες ηλικίας 30 ετών και άνω, εξετάζοντας κατά πόσο οι διατροφικές τους συνήθειες ανταποκρίνονταν σε δέκα καθιερωμένους δείκτες διατροφικής ποιότητας.
Στη συνέχεια, συνέκριναν τα αποτελέσματα με βιολογικούς δείκτες που προκύπτουν από εξετάσεις αίματος και αποτυπώνουν μεταβολές στο DNA οι οποίες σχετίζονται με τη γήρανση.
Τα βασικά ευρήματα επιβεβαιώθηκαν σε δεύτερο, ανεξάρτητο δείγμα 1.034 ατόμων.
Ποια διατροφικά πρότυπα εξετάστηκαν
Μεταξύ των διατροφικών προτύπων και των συστημάτων αξιολόγησης που μελετήθηκαν περιλαμβάνονται:
- Μεσογειακή Διατροφή: Δίνει έμφαση στα λαχανικά, στα φρούτα, στα όσπρια, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στο ελαιόλαδο και στους ξηρούς καρπούς.
- Σκανδιναβική διατροφή: Βασίζεται σε παραδοσιακά τρόφιμα των χωρών της Βόρειας Ευρώπης, όπως τα ψάρια, τα μούρα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής άλεσης.
- Δίαιτα DASH: Έχει σχεδιαστεί με στόχο τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στον περιορισμό του νατρίου.
- Δίαιτα MIND: Συνδυάζει στοιχεία της Μεσογειακής Διατροφής και της DASH, με έμφαση σε τρόφιμα που σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου.
- Δείκτης Εναλλακτικής Υγιεινής Διατροφής (AHEI-2010): Αξιολογεί τη συνολική ποιότητα της διατροφής με βάση συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων.
- Δείκτες φυτικής διατροφής (PDI και hPDI): Εξετάζουν την κατανάλωση φυτικών τροφίμων, με τον δεύτερο να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις υγιεινότερες επιλογές.
- Διατροφή EAT–Lancet: Συνδυάζει τις αρχές της υγιεινής διατροφής με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Οι δύο τελευταίοι δείκτες, ο δείκτης ανθυγιεινής φυτικής διατροφής (uPDI) και ο διατροφικός δείκτης φλεγμονής (DII), χρησιμοποιήθηκαν για να αξιολογηθούν λιγότερο υγιεινές διατροφικές επιλογές και το φλεγμονώδες δυναμικό της διατροφής.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι χαμηλότερες βαθμολογίες συνδέθηκαν με ευνοϊκότερους δείκτες βιολογικής γήρανσης.
Τι συμβαίνει στο DNA μας
Για να μελετήσουν τη βιολογική γήρανση, οι επιστήμονες εξέτασαν τη λεγόμενη μεθυλίωση του DNA, μια χημική τροποποίηση που επηρεάζει τη δραστηριότητα των γονιδίων χωρίς να μεταβάλλει την αλληλουχία τους.
Χρησιμοποίησαν τρία διαφορετικά «επιγενετικά ρολόγια», τα οποία επιτρέπουν την εκτίμηση διαφορετικών χαρακτηριστικών της βιολογικής γήρανσης.
Η ανάλυση περιλάμβανε περίπου 850.000 θέσεις στο DNA, προσφέροντας ιδιαίτερα λεπτομερή εικόνα των μοριακών μεταβολών.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι περισσότερο από το 70% των βιολογικών μηχανισμών που αναδείχθηκαν από τις αναλύσεις ήταν κοινοί μεταξύ των διαφορετικών διατροφικών προτύπων.
Οι μηχανισμοί αυτοί σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τη δομή των κυττάρων, την επικοινωνία μεταξύ τους και τον μεταβολισμό.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν ορισμένες διαφορές. Η δίαιτα DASH συνδέθηκε με μοριακές διεργασίες που σχετίζονται με τη λειτουργία της καρδιάς, ενώ η MIND με διεργασίες που αφορούν τη γνωστική λειτουργία και τη μνήμη.
Δεν χρειάζεται να ακολουθούμε μια «τέλεια» διατροφή
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι διαφορές μεταξύ των διατροφικών προτύπων ήταν σχετικά μικρές και το σημαντικότερο στοιχείο ήταν η συνολική ποιότητα της διατροφής.
Μάλιστα, ελάχιστοι συμμετέχοντες συγκέντρωσαν υψηλές βαθμολογίες σε όλα τα συστήματα αξιολόγησης. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορούμε να υιοθετήσουμε διαφορετικές διατροφικές προσεγγίσεις, ανάλογα με τις προτιμήσεις, τις συνήθειες και τις οικονομικές μας δυνατότητες.
Η επιδημιολόγος Μονίκ Μπρέτελερ, από το DZNE, επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα, παρότι οι συσχετίσεις δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Όπως εξηγεί, δεν φαίνεται να υπάρχει μία μοναδική «σωστή» διατροφή.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι η μελέτη είναι παρατηρητική. Επομένως, δεν αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη διατροφή επιβραδύνει άμεσα τη βιολογική γήρανση, αλλά αναδεικνύει μια σημαντική συσχέτιση που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Το πρακτικό μήνυμα είναι ότι η βελτίωση της καθημερινής μας διατροφής δεν προϋποθέτει αυστηρούς κανόνες ή την αναζήτηση μιας ιδανικής δίαιτας. Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου διατροφικού προτύπου, το οποίο μπορούμε να διατηρήσουμε μακροπρόθεσμα, αποτελεί ήδη μια ουσιαστική επιλογή για την υγεία μας.
Με πληροφορίες από Science Alert, Nature Communications, DZNE
