Μια ολόκληρη ημέρα στην παραλία αποτελεί για πολλούς τη μεγαλύτερη απόλαυση των καλοκαιρινών διακοπών. Ιδιαίτερα όμως στις χώρες της Μεσογείου, το ερώτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία: Πόση ώρα μπορούμε πραγματικά να παραμείνουμε στον ήλιο με ασφάλεια;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με έναν συγκεκριμένο αριθμό λεπτών ή ωρών. Ο ασφαλής χρόνος έκθεσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, με σημαντικότερο τον δείκτη υπεριώδους ακτινοβολίας UV, αλλά και την ώρα της ημέρας, τον τύπο του δέρματος και τα μέτρα προστασίας που λαμβάνει κάθε ένας από εμάς.
Η επικαιρότητα υπενθυμίζει πόσο σημαντική είναι αυτή η παράμετρος. Στις αρχές Αυγούστου, καθώς ένα νέο κύμα καύσωνα έπληττε τη Μεσόγειο, η γειτονική μας Ιταλία έθεσε και τις 27 μεγάλες πόλεις της σε κόκκινο συναγερμό. Οι αρχές συνέστησαν στους πολίτες να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο από τις 11 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα, καθώς σε ορισμένες περιοχές η θερμοκρασία είχε φτάσει τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Ο δείκτης UV είναι σημαντικότερος από τη θερμοκρασία
Σε ό,τι αφορά την επίδραση του ήλιου στο δέρμα, το θερμόμετρο δεν αρκεί. Ο δείκτης UV, που μεταβάλλεται ανάλογα με την περιοχή και την ώρα της ημέρας, δείχνει την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από την τιμή 3 και πάνω χρειάζονται μέτρα προστασίας, ενώ από 8 και πάνω απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και συνιστάται η αποφυγή της έκθεσης στον μεσημεριανό ήλιο.
Όταν ο δείκτης βρίσκεται από 0 έως 2, ο κίνδυνος θεωρείται χαμηλός υπό φυσιολογικές συνθήκες. Από το 3 και πάνω χρειάζονται μέτρα προστασίας, ενώ σε τιμές από 8 και άνω ο ΠΟΥ συστήνει να αποφεύγεται η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους κατά τις μεσημεριανές ώρες.
Η ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας και κορυφώνεται κατά το τετράωρο γύρω από το ηλιακό μεσημέρι. Γι’ αυτό και μια ημέρα που δεν φαίνεται υπερβολικά ζεστή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ασφαλής για πολύωρη έκθεση στον ήλιο.
Τον δείκτη UV μπορούμε να τον ελέγχουμε εύκολα από το κινητό μας, μέσω εφαρμογών καιρού, οι οποίες συνήθως παρέχουν και ωριαία πρόγνωση της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Η σκιά στην παραλία δεν μας προστατεύει απόλυτα
Η ομπρέλα είναι απαραίτητη, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της «ασπίδα». Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ακόμη και στη σκιά εξακολουθούμε να δεχόμαστε υπεριώδη ακτινοβολία, καθώς μέρος της διαχέεται στην ατμόσφαιρα ή ανακλάται από τις γύρω επιφάνειες. Στην παραλία αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού τόσο η άμμος όσο και το νερό μπορούν να ανακλούν την ακτινοβολία.
Γι’ αυτό η προστασία πρέπει να είναι συνδυαστική: Παραμονή στη σκιά -ακόμη καλύτερα, δέντρων, κατάλληλα ρούχα, καπέλο, γυαλιά ηλίου και αντηλιακό στα σημεία του σώματος που παραμένουν ακάλυπτα. Ο ΠΟΥ τονίζει μάλιστα ότι το αντηλιακό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μέσο για να παρατείνουμε τον χρόνο παραμονής μας στον ήλιο.
Υπάρχει τελικά «ασφαλής» χρόνος;
Ένας άνθρωπος με πολύ ανοιχτόχρωμο δέρμα μπορεί να υποστεί βλάβη πολύ γρηγορότερα από κάποιον με πιο σκούρο φωτότυπο. Ωστόσο, κανένας τύπος δέρματος δεν είναι απρόσβλητος από τις συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης.
Το μαύρισμα, άλλωστε, δεν αποτελεί ένδειξη ότι το δέρμα έχει «συνηθίσει» τον ήλιο. Όπως εξηγεί ο ΠΟΥ, αποτελεί αντίδραση του δέρματος στη βλάβη που έχει ήδη προκληθεί από την υπεριώδη ακτινοβολία και δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία απέναντι στις μακροπρόθεσμες συνέπειές της.
Επομένως, το ερώτημα «Πόση ώρα μπορώ να καθίσω στον ήλιο;» δεν έχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους. Ιδίως τον Αύγουστο, η ασφαλέστερη πρακτική είναι να ελέγχουμε τον δείκτη UV πριν πάμε στην παραλία, να περιορίζουμε την απευθείας έκθεση τις ώρες που η ακτινοβολία βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα και να μην θεωρούμε την ομπρέλα ή το αντηλιακό «άδεια» για πολύωρη ηλιοθεραπεία.
Με πληροφορίες από ΠΟΥ
