Όταν προσπαθούμε να προστατευτούμε από τις ιώσεις, συνήθως εστιάζουμε σε όσα γνωρίζουμε ότι βοηθούν τον οργανισμό μας: στην ισορροπημένη διατροφή, στον επαρκή ύπνο, στη σωματική δραστηριότητα και στην υγιεινή. Υπάρχει, όμως, ένας ακόμη παράγοντας που αξίζει να εξετάσουμε: η ψυχολογική μας κατάσταση.
Θα μπορούσε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητα να επηρεάζει το πόσο ευάλωτοι είμαστε σε ένα κοινό κρυολόγημα; Και μήπως η αισιοδοξία δεν αφορά μόνο την ψυχική μας ευεξία, αλλά συνδέεται και με τον τρόπο που αντιδρά ο οργανισμός μας όταν εκτίθεται σε έναν ιό;
Τα επιστημονικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν ότι αρκεί να σκεφτόμαστε θετικά για να αποφύγουμε μια ίωση. Υποδεικνύουν, ωστόσο, ότι η ψυχολογική μας κατάσταση ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ευαισθησία μας στις λοιμώξεις, αλλά και την ένταση με την οποία βιώνουμε ορισμένα συμπτώματα.
Τι έδειξε η έρευνα για τα θετικά συναισθήματα
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2003 στο επιστημονικό περιοδικό Psychosomatic Medicine, ο ψυχολόγος Sheldon Cohen και οι συνεργάτες του εξέτασαν 334 υγιείς εθελοντές, καταγράφοντας τη συναισθηματική τους κατάσταση. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν πειραματικά σε ρινοϊούς, οι οποίοι προκαλούν το κοινό κρυολόγημα.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη «Emotional style and susceptibility to the common cold», όσοι ανέφεραν συχνότερα θετικά συναισθήματα, όπως χαρά, ευχαρίστηση και ηρεμία, εμφάνισαν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν κλινικά επιβεβαιωμένο κρυολόγημα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η θετική συναισθηματική κατάσταση συνδεόταν με την αναφορά λιγότερων συμπτωμάτων σε σχέση με όσα υποδείκνυαν οι αντικειμενικές μετρήσεις. Με άλλα λόγια, η ψυχολογική μας κατάσταση ενδέχεται να σχετίζεται τόσο με την πιθανότητα εμφάνισης μιας λοίμωξης όσο και με τον τρόπο που βιώνουμε τα συμπτώματά της.
Τα ευρήματα ενισχύθηκαν από μεταγενέστερη μελέτη του 2006, στην οποία η θετική συναισθηματική κατάσταση συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αναπνευστικής νόσου μετά από έκθεση είτε σε ρινοϊό είτε σε ιό γρίπης.
Πώς επηρεάζει το χρόνιο στρες τον οργανισμό
Από την άλλη πλευρά, το παρατεταμένο ψυχολογικό στρες έχει συνδεθεί με αυξημένη ευαισθησία στις αναπνευστικές λοιμώξεις.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 1991 στο New England Journal of Medicine, οι ερευνητές εξέτασαν 394 υγιείς εθελοντές, αξιολογώντας τα επίπεδα στρες που βίωναν πριν εκτεθούν σε αναπνευστικούς ιούς. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης κρυολογήματος αυξανόταν όσο αυξανόταν και το ψυχολογικό στρες.
Η έρευνα αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικές μελέτες που ανέδειξαν τη σύνδεση ανάμεσα στην ψυχολογική επιβάρυνση και την ευαισθησία στις λοιμώξεις.
Το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάζει τη λειτουργία του οργανισμού μέσω σύνθετων μηχανισμών που αφορούν το νευρικό, το ενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περίοδος άγχους οδηγεί σε εξασθενημένη άμυνα, αλλά ότι η παρατεταμένη ψυχολογική πίεση αποτελεί έναν παράγοντα που αξίζει να λαμβάνουμε υπόψη.
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και η ανασκόπηση «Psychosocial Vulnerabilities to Upper Respiratory Infectious Illness», η οποία δημοσιεύτηκε το 2021 στο Perspectives on Psychological Science και εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες και τις αναπνευστικές λοιμώξεις.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας
Δεν χρειάζεται να πιέζουμε τον εαυτό μας να είναι διαρκώς χαρούμενος ούτε να θεωρούμε ότι τα αρνητικά συναισθήματα αποτελούν απειλή για την υγεία μας. Αντίθετα, μπορούμε να φροντίζουμε τη συνολική μας ευεξία μέσα από απλές συνήθειες:
Να κοιμόμαστε επαρκώς, δίνοντας στον οργανισμό τον χρόνο που χρειάζεται για να ξεκουραστεί.
Να βρίσκουμε τρόπους διαχείρισης του στρες, όπως το περπάτημα, η χαλάρωση ή μια δραστηριότητα που απολαμβάνουμε.
Να διατηρούμε ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις, αναζητώντας υποστήριξη όταν τη χρειαζόμαστε.
Να φροντίζουμε τη διατροφή και τη σωματική μας δραστηριότητα, ως μέρος μιας συνολικής προσέγγισης για την υγεία.
Η θετική στάση ζωής δεν αντικαθιστά τα μέτρα πρόληψης των λοιμώξεων ούτε αποτελεί θεραπεία. Μπορεί, ωστόσο, να αποτελεί μέρος ενός τρόπου ζωής που υποστηρίζει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική μας ευεξία.
Τελικά, η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από το απλό «σκεφτόμαστε θετικά και δεν αρρωσταίνουμε». Οι έρευνες αναδεικνύουν μια ενδιαφέρουσα σύνδεση ανάμεσα στα συναισθήματα, το στρες και την υγεία, χωρίς να αποδεικνύουν ότι η αισιοδοξία από μόνη της μπορεί να μας προστατεύσει από έναν ιό.
Με πληροφορίες από Psychosomatic Medicine,New England Journal of Medicine,Perspectives on Psychological Science,
