Την πρόσφατη επανεμφάνιση του κόκκινου κρέατος στο επίκεντρο των διατροφικών συστάσεων στις ΗΠΑ, παρά τα επιστημονικά δεδομένα που συνεχίζουν να συνδέουν την κατανάλωσή του με κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον, εξετάζει σε κείμενό του το newscientist.
Οι νέες οδηγίες της αμερικανικής κυβέρνησης προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, καθώς παρουσιάζουν το κόκκινο κρέας ως βασικό στοιχείο μιας υγιεινής διατροφής, σε αντίθεση με τις προηγούμενες δεκαετίες όπου συστηνόταν ο περιορισμός του. Αυτό δημιουργεί σύγχυση στους καταναλωτές, οι οποίοι ενδέχεται να ερμηνεύσουν τις οδηγίες ως «άδεια» για αυξημένη κατανάλωση.
«Είναι πολύ περίπλοκο για τους καταναλωτές», λέει η Σάρα Μπλάιχ από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, η οποία εργάστηκε προηγουμένως στο Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) υπό τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.
Η επάνοδος δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα μιας ευρύτερης πολιτισμικής τάσης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προωθούν δίαιτες όπως η carnivore ( σ.σ. η δίαιτα carnivore – σαρκοφαγική – είναι ένας ακραίο διατροφικό πρότυπο που περιλαμβάνει αποκλειστικά τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως κρέας, ψάρι, αυγά και ζωικά λίπη αποκλείοντας πλήρως φυτικές τροφές, υδατάνθρακες και ζάχαρη. Στοχεύει στην ταχεία απώλεια βάρους, τη μείωση φλεγμονών και τη σταθεροποίηση του σακχάρου, επιφέροντας κατάσταση κέτωσης, ενώ διάσημες προσωπικότητες και πολιτικοί ενισχύουν την εικόνα του κρέατος ως «φυσικής» και αυθεντικής τροφής σύμφωνα με την επισκόπηση ΤΝ).
Παράλληλα, η ισχυρή βιομηχανία κρέατος και γαλακτοκομικών φαίνεται να έχει επηρεάσει τη δημόσια πολιτική. Ωστόσο, η επιστημονική γνώση δεν έχει αλλάξει σημαντικά: το κόκκινο κρέας παραμένει τρόφιμο με υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου. Τον Μάρτιο, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία δημοσίευσε τις δικές της διατροφικές οδηγίες, ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να περιορίσουν την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και να επιλέξουν πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης.
Το διατροφικό … στάτους του κόκκινου κρέατος
Ιστορικά, το κρέας δεν είχε πάντα πρωταγωνιστικό ρόλο στη διατροφή. Η κατανάλωσή του αυξήθηκε σημαντικά τον 19ο και 20ό αιώνα λόγω της βιομηχανοποίησης και της αύξησης των εισοδημάτων. Στις ΗΠΑ, η κατανάλωση κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1970 και στη συνέχεια μειώθηκε, καθώς αυξήθηκαν οι ανησυχίες για τα κορεσμένα λιπαρά και την υγεία της καρδιάς. Παράλληλα, τα λευκά κρέατα προωθήθηκαν ως πιο υγιεινή εναλλακτική.
Σημαντικό σημείο καμπής αποτέλεσε το 2015, όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατέταξε τα επεξεργασμένα κρέατα ως καρκινογόνα και το κόκκινο κρέας ως πιθανώς καρκινογόνο.
Η ανάλυση έδειξε ότι κάθε 50 γραμμάρια επεξεργασμένου κρέατος που καταναλώνονται καθημερινά – περίπου ένα λουκάνικο – αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου κατά περίπου 18%. «Πρόκειται για περίπου την ίδια αύξηση του κινδύνου που έχει κανείς από το παθητικό κάπνισμα», λέει ο Κουρτ Στράιφ στο Boston College, ο οποίος ήταν μέλος της ερευνητικής ομάδας του ΠΟΥ.
Ενώ αυτοί οι κίνδυνοι μπορεί να φαίνονται μικροί, έχουν σημαντικό αντίκτυπο σε επίπεδο πληθυσμού. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι παγκοσμίως, περίπου 34.000 θάνατοι από καρκίνο ετησίως οφείλονται στο επεξεργασμένο κρέας. Εάν η συσχέτιση με το κόκκινο κρέας αποδειχθεί αιτιώδης, θα μπορούσε να ευθύνεται για περίπου 50.000 θανάτους από καρκίνο ετησίως, ενώ και το μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο, αν και με λιγότερο σαφή στοιχεία.
Μελέτη του 2022 σε σχεδόν 4.000 ενήλικες στις ΗΠΑ ηλικίας 65 ετών και άνω διαπίστωσε ότι η υψηλότερη πρόσληψη μη επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος συσχετίστηκε με 15% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης μιας πάθησης που ονομάζεται αθηροσκλήρωση που “σκληραίνει” τις αρτηρίες και αυξάνει τον κίνδυνο της καρδιακής προσβολής και του εγκεφαλικού.
Επιπλέον, η προσοχή έχει μετατοπιστεί από τα κορεσμένα λιπαρά σε άλλους μηχανισμούς, όπως η παραγωγή της ουσίας TMAO από βακτήρια του εντέρου, η οποία συμβάλλει στη φλεγμονή και τη δημιουργία αθηροσκλήρωσης. Η ουσία αυτή συνδέεται επίσης με την ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου.
Γιατί η κατανάλωση κόκκινου κρέατος αυξάνεται ξανά
Παρά τα στοιχεία, η κατανάλωση κόκκινου κρέατος αυξάνεται ξανά σε αρκετές χώρες. Οι λόγοι περιλαμβάνουν πολιτισμικές αλλαγές, όπως η σύνδεση του κρέατος με την ανδρική ταυτότητα και την ισχύ, ιδιαίτερα μεταξύ νεαρών ανδρών.
«Σε ορισμένους κύκλους, το κόκκινο κρέας θεωρείται ως ένας τρόπος για να επιβεβαιωθεί η δύναμη, η κυριαρχία και η ανεξαρτησία – όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά που κωδικοποιούνται ως αρρενωπά», λέει η Ελίνα Βρίτζσεν από το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας στο Βέλγιο.
Εκείνοι και οι συνάδελφοί της έχουν διαπιστώσει ότι οι νέοι άνδρες συχνά χρησιμοποιούν το κρέας ως τρόπο επικοινωνίας και ενίσχυσης της αρρενωπότητάς τους, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει γιατί η κατανάλωση κόκκινου κρέατος αυξάνεται μεταξύ των ανδρών της Γενιάς Ζ.
Μια έρευνα του 2024 από τον βρετανικό περιβαλλοντικό μη κερδοσκοπικό οργανισμό Hubbub διαπίστωσε ότι οι άνδρες ηλικίας 16 έως 24 ετών είχαν σχεδόν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες από τον γενικό πληθυσμό να έχουν αυξήσει την κατανάλωση κρέατος τον τελευταίο χρόνο.
Επίσης, υπάρχει αυξανόμενη εμμονή με την πρωτεΐνη, με τις νέες οδηγίες να προτείνουν σχεδόν διπλάσια πρόσληψη, κάτι που πολλοί ειδικοί θεωρούν αδικαιολόγητο επιστημονικά.
Οι πολιτικές αποφάσεις φαίνεται επίσης να επηρεάζονται από οικονομικά συμφέροντα. Η αμερικανική κυβέρνηση αγνόησε συστάσεις ανεξάρτητων επιστημόνων υπέρ φυτικών διατροφών και συγκρότησε νέα επιτροπή με δεσμούς με τη βιομηχανία κρέατος. Έτσι, η προώθηση του κόκκινου κρέατος συνδέεται όχι μόνο με διατροφικές αλλά και με πολιτικές και οικονομικές επιλογές.
Συμπερασματικά, αν και το κόκκινο κρέας παρέχει σημαντικά θρεπτικά συστατικά, η υπερβολική κατανάλωσή του δεν θεωρείται απαραίτητη και πιθανόν είναι επιβλαβής. Οι περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν ήδη επαρκή πρωτεΐνη, ενώ υπάρχουν πιο υγιεινές εναλλακτικές, ιδιαίτερα φυτικής προέλευσης. Η μείωση της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος φαίνεται να αποτελεί πιο ασφαλή επιλογή για την υγεία και το περιβάλλον, χωρίς να σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστεί πλήρως.
Με πληροφορίες από: newscientist.com , ahajournals.org , hubbub.org.uk , επισκόπηση ΤΝ
