Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, κορυφαίος κοινωνιολόγος και διανοούμενος, έφυγε από τη ζωή σήμερα, Τρίτη 18 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 89 ετών.
Η είδηση προκάλεσε συγκίνηση στον πολιτικό, ακαδημαϊκό και πνευματικό κόσμο της χώρας. Κόμματα και πολιτικά πρόσωπα αποχαιρετούν έναν σημαντικό εκπρόσωπο των κοινωνικών επιστημών, αναγνωρίζοντας τη μακρά ακαδημαϊκή του πορεία, το επιστημονικό του έργο και την έντονη δημόσια παρουσία του.
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε συμμετάσχει επί δεκαετίες στον δημόσιο διάλογο, παρεμβαίνοντας σε σημαντικές πολιτικές και ιδεολογικές συζητήσεις και αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνιολογική σκέψη.
Κωνσταντίνος Τασούλας: «Με νηφαλιότητα και οξυδέρκεια, φώτισε μέσα από το έργο του τη δομή της ελληνικής κοινωνίας»
«Αποχαιρετούμε τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες κοινωνιολόγους, ακαδημαϊκούς και διανοητές της εποχής μας», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας για τον θάνατο του μεγάλου διανοούμενου.
«Με νηφαλιότητα και οξυδέρκεια, φώτισε μέσα από το έργο του τη δομή της ελληνικής κοινωνίας και του κράτους και πρόσφερε εμβριθείς αναλύσεις για τη νεότερη ιστορική μας διαδρομή. Εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του και στην ακαδημαϊκή κοινότητα», κατέληξε.
Λίνα Μενδώνη: «Συνθεμελιωτής του κλάδου της κοινωνιολογίας στην Ελλάδα»
«Η απώλεια του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, μας στερεί έναν από τους επιφανέστερους σύγχρονους διανοούμενους, που σφράγισε με την επιβλητική, αλλά και τόσο προσιτή παρουσία του και το πολυσχιδές έργο του, τη σύγχρονη ελληνική σκέψη, επί δεκαετίες», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πληροφορούμενη την απώλεια του σπουδαίου ακαδημαϊκού. Και συνέχισε:
«Συνθεμελιωτής του κλάδου της κοινωνιολογίας στην Ελλάδα, τον οποίο υπηρέτησε με αφοσίωση, τόσο από το πανεπιστημιακό αμφιθέατρο, όσο και από θέσεις ευθύνης στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, αξιοποίησε γονιμότατα την τεράστια θεωρητική του σκευή για να μας εισφέρει πρωτότυπες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της ελληνικής κοινωνίας και των μετασχηματισμών της. Προσεγγίσεις, που δεν βασίζονταν σε μακρινές θεωρητικές κατασκευές, αλλά διαπνέονταν από οξυδέρκεια και εδράζονταν στη βαθιά μελέτη της πραγματικότητας. Διόλου τυχαία δεν είναι η επίδραση που εξακολουθούν να ασκούν τα μείζονα έργα της νεότητάς του, με χαρακτηριστικότερο, ίσως, παράδειγμα το «Εξάρτηση και αναπαραγωγή», αλλά και της ωριμότητάς του, στον σύγχρονο στοχασμό, τον οποίο εμπλούτισαν καίρια.
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς δεν υπήρξε μόνο μεγάλος ταξιδιώτης, αλλά και πλοηγός ο ίδιος, στον κόσμο των ιδεών, ένας γνήσιος διανοούμενος, που συνδύαζε το θεωρητικό έργο με την αδιάλειπτη, επίμονη και ουσιαστική δημόσια παρέμβαση. Από τα χρόνια της Γαλλίας και την αντίσταση στη δικτατορία, μέχρι το πέρασμά του, λίγα χρόνια πριν, από τη Βουλή των Ελλήνων, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς άρθρωσε μεστό και διεισδυτικό δημόσιο λόγο, ο οποίος δεν περιορίστηκε σε διαπιστώσεις, αλλά μετουσιωνόταν σε απτή πολιτική πράξη. Ακόμη και όσοι, ενίοτε, βρεθήκαμε στην απέναντι όχθη, διαφωνώντας ή παίρνοντας αποστάσεις από ορισμένες προσεγγίσεις ή απόψεις του, δεν μπορούσαμε παρά να αναγνωρίζουμε στον Κωνσταντίνο Τσουκαλά το θάρρος και τα ανυστερόβουλα κίνητρα της γνώμης του, όπως και την πολύτιμη συμβολή του στην ανανέωση του δημόσιου διαλόγου.
Ο Κωνσταντίνος, εμπνευσμένος δάσκαλος, απολαυστικός συνομιλητής, ευπροσήγορος και απλός άνθρωπος, είχε τη σπάνια χάρη να συνδυάζει τη βαθιά σκέψη με την πλήρως κατανοητή διατύπωσή της. Η πορεία του και το έργο του αφήνουν βαθύ αποτύπωμα το οποίο μετά βεβαιότητας κάθε άλλο παρά έχει εξαντλήσει την ακτινοβολία του. Στη σύζυγό του Φωτεινή Τσαλίκογλου, τους αμέτρητους μαθητές και φίλους του απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια».
ΠΑΣΟΚ: «Ανοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού»
Σε συλληπητήρια δήλωση για τον θάνατο του ακαδημαϊκού και διανοητή, Κωνσταντίνου Τσουκαλά, που εξέδωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Κώστας Τσουκαλάς, υπογραμμίζει ότι με το έργο του ο εκλιπών «άνοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. ‘Αφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην κοινωνιολογία και στην ακαδημαϊκή ζωή του τόπου».
«Έφυγε ένας κορυφαίος Έλληνας διανοητής, ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς. Το έργο του άνοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. Άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην κοινωνιολογία και στην ακαδημαϊκή ζωή του τόπου. Τον αποχαιρετούμε με σεβασμό και ευγνωμοσύνη για τη συνεισφορά του στην πνευματική αναβάθμιση της ελληνικής σκέψης. Συλλυπητήρια στους οικείους του», αναφέρει αναλυτικά.
Ευ. Βενιζέλος για τον θάνατο Τσουκαλά: «Αποχαιρετώ το φωτεινό μυαλό του»
«Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς κατάφερε να μείνει πάντα νέος αναζητώντας διαρκώς νέες ερμηνευτικές προτάσεις, ενώ αυτές που είχε αναδείξει πριν από πενήντα και πλέον χρόνια ως εργαλεία για την κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας έχουν καταστεί εδώ και δεκαετίες κοινής αποδοχής», ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος για την εκδημία του Κωνσταντίνου Τσουκαλά.
«Αποχαιρετώ με μεγάλη θλίψη και αγάπη τον συγκάτοικό μου στο ίδιο γραφείο στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης, τον χρήστη της ίδιας τηβέννου, αυτής του παιδικού του φίλου και δασκάλου μου Δημήτρη Τσάτσου», πρόσθεσε και συμπλήρωσε:
«Αποχαιρετώ το φωτεινό μυαλό του, τη χάρη του λόγου του, το μοναδικό του ύφος, τη συστολή που κατα βάθος τον χαρακτήριζε, την ευγένεια με την οποία χειριζόταν τις πολιτικές διαφωνίες, την ικανότητά του να αναθεωρεί. Η Φωτεινή που φώτισε τη ζωή του τώρα καλείται να διαφυλάξει μια μεγάλη παρακαταθήκη».
Αλέξης Τσίπρας: «Αποχαιρετώ έναν από τους σημαντικότερους διανοητές του τόπου μας, έναν γλυκύτατο άνθρωπο»
«Με βαθιά θλίψη αποχαιρετώ έναν από τους σημαντικότερους διανοητές του τόπου μας, έναν γλυκύτατο άνθρωπο, τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά. Στη Φωτεινή και τους οικείους του εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια», έγραψε ο Αλέξης Τσίπρας σε ανάρτησή του στο Facebook αποχαιρετώντας τον κορυφαίο κοινωνιολόγο.
ΣΥΡΙΖΑ: «Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς δεν περιορίστηκε ποτέ στα όρια της πανεπιστημιακής αίθουσας»
«Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες κοινωνιολόγους και διανοούμενους της μεταπολεμικής Ελλάδας, που έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών», αναφέρει σε ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την απώλεια του Κωνσταντίνου Τσουκαλά.
«Η ακαδημαϊκή και πνευματική διαδρομή του υπήρξε σπουδαία και διεθνής. Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με μακρά παρουσία σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής και σημαντική συμβολή στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, άφησε πίσω του ένα πλούσιο επιστημονικό και συγγραφικό έργο που επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο μελετάμε την ελληνική κοινωνία, το κράτος, την εκπαίδευση, τις κοινωνικές ανισότητες και τους μηχανισμούς αναπαραγωγής τους», τονίζει.
«Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς δεν περιορίστηκε ποτέ στα όρια της πανεπιστημιακής αίθουσας. Υπήρξε ενεργός δημόσιος διανοούμενος, με σταθερή παρουσία στις μεγάλες ιδεολογικές και πολιτικές συζητήσεις της εποχής του και βαθιά σχέση με τις αξίες και τους αγώνες της Αριστεράς. Το 2015 αποδέχθηκε να τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και εξελέγη βουλευτής σε μια ιστορική στιγμή για την ελληνική Αριστερά», προσθέτει.
Η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ καταλήγει επισημαίνοντας πως: «Αποχαιρετούμε έναν σπουδαίο δάσκαλο, έναν βαθιά πολιτικό διανοούμενο και έναν άνθρωπο που συνέδεσε τη γνώση με την κριτική σκέψη και τη δημόσια παρέμβαση. Η ελληνική Αριστερά και οι κοινωνικές επιστήμες είναι από σήμερα φτωχότερες. Στην οικογένεια, στους οικείους, στους μαθητές και στις μαθήτριές του εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια».
Ακαδημία Αθηνών: «Περνάει στην αιωνιότητα ως ένας σημαίνων Κοινωνικός Φιλόσοφος»
Με «βαθύτατη θλίψη και ιδιαίτερη συγκίνηση» η Ακαδημία Αθηνών, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της, «έλαβε γνώση της απώλειας του Ακαδημαϊκού και εξέχοντος επιστήμονος στο πεδίο της Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Θεωρίας, Κωνσταντίνου Τσουκαλά».
«Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς εξελέγη το 2025 τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα ‘Κοινωνιολογίας-Κοινωνικής Θεωρίας’, στη Γ’ Τάξη των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών. Τα τακτικά μέλη, το ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό της Ακαδημίας εκφράζουν τα ειλικρινή συλλυπητήριά τους προς τους οικείους και συνεργάτες του. Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς υπήρξε ένας σπουδαίος στοχαστής και μία εμβληματική προσωπικότητα στο πεδίο των Κοινωνικών Επιστημών. Περνάει στην αιωνιότητα ως ένας σημαίνων Κοινωνικός Φιλόσοφος, ο οποίος άφησε μία πολύτιμη παρακαταθήκη στην ελληνική και διεθνή κοινότητα με το πολυσχιδές ακαδημαϊκό του έργο, την οξυδερκή κριτική του θεώρηση αλλά και την καθοριστική συμβολή του ως ενεργού πολίτη, ενισχύοντας ουσιαστικά την Κοινωνία των Πολιτών. Το κενό που αφήνει στην Ακαδημία Αθηνών αλλά και στον επιστημονικό χώρο εν γένει είναι δυσαναπλήρωτο.
Η Ακαδημία Αθηνών αναρτά μεσίστιο τη σημαία του Μεγάρου της επί τρεις ημέρες από σήμερα», αναφέρει μεταξύ άλλων το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας στην ανακοίνωσή του.
