Κοινή ευρωπαϊκή γραμμή υπέρ της ενίσχυσης της προστασίας των εξωτερικών συνόρων και της αντιμετώπισης της παράτυπης μετανάστευσης προέκυψε κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης με αντικείμενο τις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, η ισπανική αντιπροσωπεία, η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) παρουσίασαν την αποτίμησή τους για τα γεγονότα των τελευταίων ημερών και την κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ στη Θέουτα. Τα κράτη-μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς την Ισπανία, επαινώντας την ταχεία αντίδραση των ισπανικών αρχών και εκφράζοντας τα συλλυπητήριά τους για τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους κατά την προσπάθεια διέλευσης.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της Ισπανίας και της Κομισιόν, η συντριπτική πλειονότητα όσων εισήλθαν παράνομα έχει ήδη επιστραφεί, χωρίς να καταγραφεί μετακίνηση προς την ηπειρωτική Ισπανία ή άλλα κράτη-μέλη.
Ο προεδρεύων της συνεδρίασης, Ιρλανδός υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Τζιμ Ο’Κάλαχαν, υπογράμμισε ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων αποτελεί κοινή ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι η διαχείριση της μετανάστευσης απαιτεί ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση. Όπως ανέφερε, η σημερινή συζήτηση επέτρεψε στα κράτη-μέλη να αξιολογήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία, να εντοπίσουν τομείς όπου απαιτείται περαιτέρω συνεργασία και να προετοιμαστούν ενόψει της επόμενης συνόδου υπουργών και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου.
Κατά τη συζήτηση διαμορφώθηκε κοινή αντίληψη υπέρ της εντατικοποίησης της καταπολέμησης των κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών, της ενίσχυσης των επιστροφών, της περαιτέρω θωράκισης των εξωτερικών συνόρων, της εμβάθυνσης των συνεργασιών με τρίτες χώρες και της βελτίωσης των μηχανισμών πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης, μεταξύ άλλων μέσω αξιοποίησης πληροφοριών πριν από την άφιξη στα σύνορα και παρακολούθησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία συντονισμένης επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης, ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα φαινόμενα παραπληροφόρησης και εξωτερικών παρεμβάσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική πλευρά επέμεινε στην ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα μπορεί να ενεργοποιείται σε εξαιρετικές περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, επιτρέποντας, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αναπτύσσεται σε άρθρο του στο Politico, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ χρειάζεται ένα θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση ακραίων περιστάσεων, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών που καταγράφηκε στη Θέουτα και είχε επιχειρηθεί στον Έβρο το 2020.
Ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι ως χώρα πρώτης υποδοχής γνωρίζει τις προκλήσεις που συνεπάγονται οι αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές για την παροχή συνδρομής, εφόσον χρειαστεί.
Παράλληλα, υποστήριξε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της Frontex και της προστασίας των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματική φύλαξη περιλαμβάνει τόσο τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης όσο και την αποτροπή των παράνομων αφίξεων, πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στη συνεργασία με τρίτες χώρες, την οποία τόσο η ελληνική πλευρά όσο και αρκετά κράτη-μέλη χαρακτήρισαν κρίσιμη για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών. Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς τρίτες χώρες θα πρέπει να συνδέεται με την ουσιαστική συνεργασία τους στη διαχείριση της μετανάστευσης, ενώ έγινε ειδική αναφορά στην ανάγκη αξιολόγησης της συνεργασίας του Μαρόκου σε σχέση με την κρίση στη Θέουτα.
Η ελληνική αντιπροσωπεία υπογράμμισε ακόμη ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη διαχείριση κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών, εκτιμώντας ωστόσο ότι απαιτείται συμπληρωματικός ευρωπαϊκός μηχανισμός για περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών. Σύμφωνα με το υπουργείο, ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι μια τέτοια πρόβλεψη δεν θα συνιστούσε παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά μέσο προστασίας της ίδιας της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της.
