Είναι η εποχή που το πολιτικό «θερμόμετρο» ακολουθεί – αν όχι και υπερβαίνει- τον υδράργυρο που «σκαρφαλώνει» επίμονα στο άνοιγμα του καλοκαιριού. Σε κλίμα, λοιπόν, έντονης πόλωσης και σκληρής αντιπαράθεσης – που κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή – ανοίγουν οι κουίντες της συνταγματικής αναθεώρησης με όλες τις πτέρυγες της Βουλής να μοιάζουν να κινούνται σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης, προδιαγράφοντας μια δύσκολη και πολιτικά φορτισμένη διαδικασία.
Σε αυτή την συνθήκη, στο κοινοβουλευτικό τερέν, εκκινεί η διαδικασία αναθεώρησης του Καταστατικού Χάρτη της χώρας, με τις προοπτικές συναινέσεων να φαντάζουν περιορισμένες. Η Ολομέλεια της Βουλής, με ειδική συνεδρίαση, θα δώσει το σήμα του αφέτη για τη συγκρότηση της διακομματικής επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η επιτροπή θα έχει στη διάθεσή της προθεσμία δύο μηνών, προκειμένου να εξετάσει το σύνολο των προτάσεων που έχει καταθέσει η «γαλάζια»κυβερνητική πλειοψηφία.
Ποιος θα κρατά την «μπαγκέτα» της διακομματικής
Οι μέχρι στιγμής πληροφορίες αναφέρουν πως την «μπαγκέτα» της διακομματικής επιτροπής για την συνταγματική αναθεώρηση θα κρατά ο Μάκης Βορίδης ενώ εισηγητής της «γαλάζιας» πλειοψηφίας θα είναι ο Ευριπίδης Στυλιανίδης. Οι συνεδριάσεις της επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από 42 μέλη, θα είναι εντατικές, με την πρώτη συνάντηση των μελών της να προγραμματίζεται άμεσα, με σκοπό τη συγκρότηση του προεδρείου. Στόχος είναι μέχρι τις αρχές Αυγούστου η ολοκλήρωση του έργου της επιτροπής έτσι ώστε να ακολουθήσει η πρώτη ψηφοφορία από τις δυο που προβλέπονται στην Ολομέλεια.
Οι προτάσεις για αλλαγές
Στο επίκεντρο των προωθούμενων αλλαγών βρίσκονται παρεμβάσεις όπως η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών με την κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης καθώς και της διαβίβασης «αμελλητί» στοιχείων, η ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ, η αλλαγή στον τρόπο επιλογής των ανωτάτων δικαστών με προαγωγές από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή χωρίς κυβερνητική παρέμβαση από κατάλογο τριών προτεινομένων από τις οικείες Ολομέλειες, η άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο, αλλά και η εξαετής θητεία του προέδρου της Δημοκρατίας.
Τα βήματα της αναθεώρησης
Τα βήματα προκειμένου να ολοκληρωθεί η συνταγματική αναθεώρηση αποτελούν μια αυστηρή διαδικασία, η οποία δεν εξαντλείται σε μία κοινοβουλευτική περίοδο αλλά εκτείνεται υποχρεωτικά σε δύο διαδοχικές Βουλές, με αυξημένες πλειοψηφίες και αυστηρά χρονικά ορόσημα.
Η τρέχουσα Βουλή, που φέρει τον θεσμικό ρόλο της «προτείνουσας», δεν ολοκληρώνει η ίδια την αναθεώρηση. Αντιθέτως, εισηγείται συγκεκριμένες διατάξεις προς τροποποίηση στην επόμενη, την λεγόμενη «αναθεωρητέα» Βουλή, η οποία και έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να αποφασίσει επί του τελικού περιεχομένου τους. Μετά την τριήμερη προθεσμία για τον ορισμό των μελών της επιτροπής, η Ολομέλεια καλείται να εγκρίνει το χρονοδιάγραμμα, παρέχοντας το τυπικό «πράσινο φως» για την έναρξη της διαδικασίας.
Σε κάθε περίπτωση, το κρίσιμο στοιχείο της αναθεωρητικής διαδικασίας εντοπίζεται στα διαδοχικά στάδια αξιολόγησης και στις απαιτούμενες πλειοψηφίες. Μετά τη σύσταση της Επιτροπής Αναθεώρησης και μια περίοδο εκτεταμένων συνεδριάσεων και διαβούλευσης, η διαδικασία μεταφέρεται στην Ολομέλεια της Βουλής. Εκεί διεξάγονται δύο διακριτές ονομαστικές ψηφοφορίες, με ελάχιστη χρονική απόσταση ενός μήνα, κατά τις οποίες κάθε προτεινόμενο άρθρο κρίνεται αυτοτελώς. Προϋπόθεση για τη μετάβαση στην επόμενη φάση είναι η συγκέντρωση τουλάχιστον 151 θετικών ψήφων και στις δύο ψηφοφορίες.
Η διαδικασία κορυφώνεται μετά τις εθνικές εκλογές, με τη συγκρότηση της νέας Βουλής. Σε αυτήν την τελική φάση, απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών για την οριστική αναθεώρηση κάθε διάταξης. Κατ’ εξαίρεση, εάν ένα άρθρο έχει ήδη συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, την «προτείνουσα» Βουλή, τότε στην επόμενη, την «αναθεωρητέα» Βουλή, αρκεί η απλή πλειοψηφία για την επικύρωσή του.
Πολιτική ισορροπία και συσχετισμοί
Στην παρούσα πολιτική συνθήκη και όπως διαμορφώνονται οι όροι της πολιτικής σκηνής, με την δηλωμένη άρνηση της αντιπολίτευσης να συναινέσει στην παρούσα φάση, η επίτευξη της αυξημένης πλειοψηφίας των 180 ψήφων εμφανίζεται εξαιρετικά δύσκολη. Ως εκ τούτου, το πραγματικό κέντρο βάρους της αναθεωρητικής διαδικασίας μετατοπίζεται εκ των πραγμάτων στην επόμενη Βουλή, η οποία θα κληθεί να λάβει τις τελικές αποφάσεις επί του περιεχομένου του νέου συνταγματικού πλαισίου.
