Η σημερινή συνεδρίαση αποτελεί το αποκορύφωμα της διαδικασίας στην προτείνουσα Βουλή. Η τελική μορφή των αλλαγών θα αποφασιστεί από την επόμενη, αναθεωρητική Βουλή, εφόσον οι προτάσεις συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες πλειοψηφίες.
Τα άρθρα που βρίσκονται στο επίκεντρο
Η κυβέρνηση προτείνει αναθεώρηση συνολικά 28 διατάξεων, ωστόσο η πολιτική αντιπαράθεση επικεντρώνεται κυρίως στα εξής:
- Άρθρο 16: δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων.
- Άρθρο 86: πλήρης αλλαγή του πλαισίου για την ποινική ευθύνη υπουργών.
- Άρθρο 90: νέος τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
- Άρθρο 103: αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων και σύνδεσή της με τη μονιμότητα.
- Άρθρο 32: εξαετής, μία και μοναδική θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.
- Άρθρο 54: συνταγματική κατοχύρωση της επιστολικής ψήφου.
- Διατάξεις για την Τεχνητή Νοημοσύνη, την κλιματική κρίση, την προσιτή στέγη, την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και την ενίσχυση του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.
Πού συμφωνούν και πού συγκρούονται τα κόμματα
Νέα Δημοκρατία
Υποστηρίζει ότι η αναθεώρηση αποτελεί «οδικό χάρτη» εκσυγχρονισμού της χώρας. Επιμένει στην αλλαγή του άρθρου 16, στην αξιολόγηση στο Δημόσιο, στη μεταρρύθμιση της ευθύνης υπουργών και στην αποκομματικοποίηση της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
ΠΑΣΟΚ
Εμφανίζεται θετικό σε αλλαγές όπως η μεταρρύθμιση του άρθρου 86 και η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, αλλά απορρίπτει κυβερνητικές επιλογές που θεωρεί ότι αλλοιώνουν τον δημόσιο χαρακτήρα της Παιδείας και ζητά ευρύτερες θεσμικές εγγυήσεις.
ΣΥΡΙΖΑ
Ασκεί συνολική κριτική, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τη συνταγματική αναθεώρηση για να προωθήσει ιδεολογικές και πολιτικές επιλογές. Αντιτίθεται ιδιαίτερα στην αλλαγή του άρθρου 16 και στην αξιολόγηση που συνδέεται με τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
ΚΚΕ
Απορρίπτει τις περισσότερες κυβερνητικές προτάσεις, θεωρώντας ότι υπηρετούν την περαιτέρω εμπορευματοποίηση της Παιδείας και τη συρρίκνωση εργασιακών δικαιωμάτων στο Δημόσιο.
Ελληνική Λύση, Νίκη, Πλεύση Ελευθερίας και λοιπά κόμματα
Διατυπώνουν επιμέρους ενστάσεις, με διαφορετικές αφετηρίες, τόσο για το άρθρο 16 όσο και για ζητήματα Δικαιοσύνης, θεσμικών ισορροπιών και λειτουργίας του πολιτικού συστήματος.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η σημερινή αντιπαράθεση ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης κοινοβουλευτικής σύγκρουσης. Τα κόμματα επιχειρούν να χαράξουν τις διαχωριστικές γραμμές της επόμενης δεκαετίας, καθώς η αναθεώρηση του Συντάγματος αφορά τον θεμελιώδη χάρτη της χώρας. Από τα μη κρατικά πανεπιστήμια και τη Δικαιοσύνη μέχρι τη λειτουργία του Δημοσίου και τις νέες τεχνολογίες, κάθε άρθρο αποκτά έντονο πολιτικό και ιδεολογικό φορτίο.
Οι τόνοι αναμένονται ιδιαίτερα υψηλοί, με τις ομιλίες των πολιτικών αρχηγών να δίνουν το στίγμα μιας από τις σημαντικότερες θεσμικές αναμετρήσεις της κοινοβουλευτικής περιόδου