Η προστασία των ματιών από την ηλιακή ακτινοβολία θεωρείται αυτονόητη για όσους έχουμε την τύχη να ζούμε σε ηλιόλουστες χώρες, όμως τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει μια συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η συνεχής χρήση γυαλιών ηλίου μπορεί να επηρεάζει ορισμένες φυσικές λειτουργίες του οργανισμού όπως οι βιταμίνες και οι ορμόνες.
Βιταμίνη D
Η βιταμίνη D, γνωστή και ως «βιταμίνη του ήλιου», είναι απαραίτητη για την υγεία των οστών, την εύρυθμη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και τη ρύθμιση των φλεγμονών. Παρότι πολλοί άνθρωποι λαμβάνουν συμπληρώματα, ειδικά τους χειμερινούς μήνες, η βασική πηγή της παραμένει η έκθεση του δέρματος στο ηλιακό φως.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της θεωρίας, η εκτεταμένη χρήση αντηλιακών, προστατευτικών ρούχων και η γενικότερη αποφυγή του ήλιου μπορεί να περιορίσει την παραγωγή βιταμίνης D, καθώς μειώνει την έκθεση στην UVB ακτινοβολία που απαιτείται για τη σύνθεσή της. Η άποψη αυτή συνδέεται με την αυξανόμενη συχνότητα ανεπάρκειας βιταμίνης D που παρατηρείται σε πολλές χώρες.
Το φως ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι
Ο οργανισμός μας λειτουργεί με βάση τον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον ύπνο, την εγρήγορση, την παραγωγή ορμονών και τον μεταβολισμό.
Το φυσικό φως του ήλιου αποτελεί το σημαντικότερο σήμα που συγχρονίζει αυτόν τον μηχανισμό. Η έκθεση στο πρωινό φως βοηθά τον εγκέφαλο να καταλάβει ότι η ημέρα ξεκινά, ενώ η μείωση του φωτισμού προς το βράδυ προετοιμάζει το σώμα για ξεκούραση.
Ορισμένοι ερευνητές και ειδικοί στον χώρο της λειτουργικής ιατρικής υποστηρίζουν ότι η συνεχής χρήση γυαλιών ηλίου μπορεί να περιορίζει μέρος αυτών των φωτεινών ερεθισμάτων που φτάνουν στον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού. Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να επηρεάζει την παραγωγή ορμονών όπως η μελατονίνη και η ντοπαμίνη, οι οποίες σχετίζονται με τον ύπνο, τη διάθεση και τη γενικότερη αίσθηση ευεξίας.
Το μπλε φως
Αν υπάρχει ένας παράγοντας για τον οποίο η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί περισσότερο, αυτός είναι η υπερβολική έκθεση στο τεχνητό μπλε φως από κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, tablets και LED φωτισμό.
Η βραδινή έκθεση σε μπλε φως μπορεί να καταστείλει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που σηματοδοτεί στον οργανισμό ότι είναι ώρα για ύπνο. Η χρόνια διαταραχή αυτού του μηχανισμού έχει συνδεθεί με προβλήματα ύπνου, μεταβολικές διαταραχές, αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και άλλες επιπτώσεις στην υγεία.
Γι’ αυτό και πολλοί ειδικοί προτείνουν τον περιορισμό των οθονών πριν τον ύπνο ή τη χρήση φίλτρων και ειδικών γυαλιών που μειώνουν την έκθεση στο μπλε φως κατά τις βραδινές ώρες.
Είναι περιττά τα γυαλιά ηλίου;
Όχι απαραίτητα. Τα γυαλιά ηλίου παραμένουν σημαντικά για την προστασία των ματιών από την έντονη ακτινοβολία και τη μακροχρόνια φθορά που μπορεί να προκαλέσει η UV ακτινοβολία.
Αυτό που αναδεικνύει η συζήτηση γύρω από το φως και τις ορμόνες είναι η ανάγκη για ισορροπία. Η καθημερινή επαφή με το φυσικό φως, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες, η αποφυγή της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες το βράδυ και η συνειδητή χρήση μέσων προστασίας όταν χρειάζονται, φαίνεται να αποτελούν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση.
Η θεωρία ότι τα γυαλιά ηλίου μπορεί να επηρεάζουν την ορμονική ισορροπία βασίζεται κυρίως στον ρόλο του φωτός στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και της παραγωγής ορισμένων ορμονών. Παρότι αρκετοί από αυτούς τους ισχυρισμούς εξακολουθούν να συζητούνται στην επιστημονική κοινότητα, ένα είναι βέβαιο: η σχέση μας με το φυσικό φως έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια.
Η ισορροπημένη έκθεση στον ήλιο, ο σεβασμός στους φυσικούς ρυθμούς του οργανισμού και η σωστή διαχείριση του τεχνητού φωτισμού παραμένουν βασικοί παράγοντες για την υγεία, την ποιότητα του ύπνου και τη συνολική ευεξία μας.
