Την 1η Οκτωβρίου 1977 έκλεισε οριστικά μια από τις μεγαλύτερες καριέρες που γνώρισε ποτέ το παγκόσμιο ποδόσφαιρο. Ο Έντσον Αράντες ντο Νασιμέντο, ο άνθρωπος που ολόκληρος ο πλανήτης έμαθε ως Πελέ, αποχαιρέτησε την ενεργό δράση σε ηλικία 36 ετών.
Ήταν ήδη κάτι πολύ περισσότερο από ποδοσφαιριστής. Ήταν ο «O Rei», ο Βασιλιάς, ένας άνθρωπος που έκανε τη φανέλα με το Νο 10 σύμβολο του μεγάλου άσου και μετέτρεψε τη Σάντος από βραζιλιάνικη ομάδα σε παγκόσμιο ποδοσφαιρικό όνομα.
Από τη φτώχεια στον θρόνο του ποδοσφαίρου
Ο Πελέ γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 1940 στην πόλη Τρες Κορασόες της Βραζιλίας. Ο πατέρας του, Ντοντίνιο, ήταν επίσης ποδοσφαιριστής. Ο μικρός Έντσον μεγάλωσε στο Μπαουρού και έπαιζε ποδόσφαιρο από παιδί.
Το 1956, μόλις 15 ετών, πήγε στη Σάντος. Στις 7 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς έκανε το ντεμπούτο του στην πρώτη ομάδα και πέτυχε ήδη το πρώτο του γκολ. Η παραδοσιακή καταμέτρηση που συνδέθηκε με τον θρύλο του Πελέ αναφέρει 1.281 γκολ σε 1.363 αγώνες, περιλαμβάνοντας και φιλικές αναμετρήσεις.
Ο μοναδικός με τρία Παγκόσμια Κύπελλα
Το 1958, στη Σουηδία, ένας 17χρονος Πελέ εμφανίστηκε μπροστά στον ποδοσφαιρικό πλανήτη και βοήθησε τη Βραζιλία να κατακτήσει για πρώτη φορά το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Ακολούθησαν το Μουντιάλ της Χιλής το 1962 και το Μεξικό του 1970. Ο Πελέ παραμένει ο μοναδικός ποδοσφαιριστής στην ιστορία που έχει κατακτήσει τρία Παγκόσμια Κύπελλα, το 1958, το 1962 και το 1970.
Όταν η Σάντος του Πελέ ήρθε στην Ελλάδα
Το καλοκαίρι του 1961 η περίφημη Σάντος πραγματοποιούσε μεγάλη περιοδεία στην Ευρώπη και πέρασε και από την Ελλάδα.
Στις 28 Ιουνίου 1961 αντιμετώπισε την ΑΕΚ και τη νίκησε 3-0, με τον Πελέ να πετυχαίνει ένα γκολ. Δύο ημέρες αργότερα, στις 30 Ιουνίου, έπαιξε με τον Παναθηναϊκό. Η Σάντος επικράτησε 3-2, με τον Πελέ να σκοράρει δύο φορές.
Απέμενε ο Ολυμπιακός. Και τότε γράφτηκε ιστορία.
4 Ιουλίου 1961: Ολυμπιακός – Σάντος 2-1
Στο κατάμεστο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ο Ολυμπιακός αντιμετώπισε τη Σάντος στις 4 Ιουλίου 1961. Ήμουν παιδί του γυμνασίου εκεί. Είχε βρει δύο εισιτήρια ο θετός μου πατέρας.
Στο 10ο λεπτό ο Αντώνης Ποσειδώνας έκανε το 1-0. Στο 43΄ ο Τάσος Σουρούνης πέτυχε το 2-0. Η Σάντος μείωσε στο δεύτερο ημίχρονο, αλλά το 2-1 έμεινε μέχρι το τέλος.
Ο Πελέ δεν σκόραρε. Ο Κώστας Πολυχρονίου είχε αναλάβει το εξαιρετικά δύσκολο έργο να τον περιορίσει με προσωπικό μαρκάρισμα. Η Σάντος έφευγε ηττημένη από την Αθήνα, σε μια νίκη που πέρασε στην ιστορία του Ολυμπιακού και του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Η νίκη που έγινε τραγούδι
Η επιτυχία προκάλεσε τεράστιο ενθουσιασμό στον Πειραιά και έγινε κομμάτι της λαϊκής ποδοσφαιρικής παράδοσης.
Ο Στράτος Παγιουμτζής τραγούδησε το κομμάτι που έμελλε να περάσει από γενιά σε γενιά φιλάθλων, με τον περίφημο στίχο: «Ολυμπιακέ μεγάλε, Ολυμπιακέ τρανέ, που εσάρωσες τη Σάντος, την ομάδα του Πελέ…»
Ένα φιλικό παιχνίδι είχε μετατραπεί σε κομμάτι της ιστορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Η τελευταία παράσταση
Ο Πελέ αποχαιρέτησε τη Σάντος το 1974, αλλά επέστρεψε στο ποδόσφαιρο το 1975 για τους New York Cosmos. Η παρουσία του έδωσε τεράστια δημοσιότητα στο άθλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την 1η Οκτωβρίου 1977 ήρθε το πραγματικό τέλος. Στο Giants Stadium της Νέας Υόρκης, ο αποχαιρετιστήριος αγώνας ήταν Cosmos εναντίον Santos. Ο Πελέ έπαιξε το ένα ημίχρονο με την αμερικανική ομάδα και το άλλο με τη μεγάλη αγάπη της ζωής του, τη Σάντος.
Ο Πελέ πέρασε στην αθανασία
Ο «Βασιλιάς» πέθανε στις 29 Δεκεμβρίου 2022, σε ηλικία 82 ετών.
Άφησε πίσω του πολύ περισσότερα από γκολ και κύπελλα. Άφησε την εικόνα ενός ποδοσφαίρου που μπορούσε να είναι ταυτόχρονα δύναμη, θέαμα, αυτοσχεδιασμός και χαρά.
Και στην Ελλάδα άφησε μία μικρή αλλά υπέροχη ιστορία. Ήρθε το 1961 ως το μεγαλύτερο αστέρι της πανίσχυρης Σάντος. Νίκησε την ΑΕΚ. Νίκησε τον Παναθηναϊκό. Σκόραρε και στους δύο.
Ύστερα συνάντησε τον Ολυμπιακό.
Ολυμπιακός – Σάντος 2-1.
Και περισσότερα από έξι δεκαετίες αργότερα, η βραδιά εκείνη εξακολουθεί να τραγουδιέται: «Ολυμπιακέ μεγάλε, Ολυμπιακέ τρανέ…»
Πηγές: Santos FC, FIFA, Olympiacos FC και ιστορικά αρχεία αγώνων της περιοδείας της Santos στην Ευρώπη.
