Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Η πρόσφατη κρίση στη Nvidia, οι εκτεταμένες διακοπές υπηρεσιών της Microsoft και οι προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τους κινδύνους στην αγορά της Τεχνητής Νοημοσύνης φέρνουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ξεπερνά τις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις και τις τεχνικές αστοχίες.

Πόσο ασφαλές είναι να στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομίας σε τεχνολογίες και υποδομές που ελέγχονται από έναν περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων;

Advertisement
Advertisement

Τον Νοέμβριο του 2026, η αιφνίδια αποχώρηση του επικεφαλής της Nvidia προκάλεσε σημαντική αναταραχή στις αγορές. Λίγες ημέρες αργότερα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποίησε ότι οι υψηλές αποτιμήσεις των επιχειρήσεων Τεχνητής Νοημοσύνης, η αυξανόμενη χρηματοδότηση μέσω δανεισμού και η συγκέντρωση επενδύσεων δημιουργούν κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Δεν έχει συμβεί κάποιο γενικευμένο οικονομικό κραχ. Οι εξελίξεις αυτές αποκαλύπτουν όμως πόσο ευάλωτο μπορεί να γίνει ένα ολόκληρο τεχνολογικό οικοσύστημα όταν στηρίζεται σε λίγους κυρίαρχους παίκτες.

Σε προηγούμενο άρθρο μου είχα υποστηρίξει ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται να ζήσει χωρίς την αμερικανική τεχνολογία. Χρειάζεται όμως να μπορεί.

Σήμερα, η ανάγκη αυτή αποκτά μια πρόσθετη διάσταση. Δεν αφορά μόνο την ανταγωνιστικότητα, αλλά και την οικονομική σταθερότητα, την ασφάλεια και τη δυνατότητα λειτουργίας κρίσιμων υποδομών σε περιόδους κρίσης.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς πλέον μια ακόμη ψηφιακή τεχνολογία. Ενσωματώνεται σταδιακά στην παραγωγή, στις επιχειρηματικές διαδικασίες, στις δημόσιες υπηρεσίες και στον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Όσο αυξάνεται η χρήση της, τόσο σημαντικότερο γίνεται το ερώτημα ποιος αναπτύσσει και ελέγχει τα μοντέλα, τις υπολογιστικές υποδομές και τα δεδομένα πάνω στα οποία λειτουργεί.

Advertisement

Σήμερα, μεγάλο μέρος της παγκόσμιας αγοράς προηγμένων μοντέλων και υποδομών AI συγκεντρώνεται σε αμερικανικές επιχειρήσεις. Αν η Ευρώπη περιοριστεί στον ρόλο του πελάτη, κινδυνεύει να δημιουργήσει μια βαθύτερη εξάρτηση από εκείνη που ήδη γνωρίζουμε στις ψηφιακές πλατφόρμες και στις υπηρεσίες cloud.

Γι’ αυτό χρειάζεται να επενδύσει στην ανάπτυξη δικών της ανταγωνιστικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, στην υπολογιστική ισχύ και στις υποδομές που απαιτούνται για την εκπαίδευση και τη λειτουργία τους.

Η ευρωπαϊκή προσπάθεια δεν χρειάζεται να αντιγράψει κάθε αμερικανική τεχνολογία. Χρειάζεται όμως να εξασφαλίσει ότι η Ευρώπη διαθέτει τη γνώση, τους πόρους και τις επιχειρήσεις που μπορούν να αναπτύσσουν και να εξελίσσουν ανεξάρτητα κρίσιμες δυνατότητες AI.

Advertisement

Δεν είναι επίσης απαραίτητο κάθε ευρωπαϊκή χώρα να δημιουργήσει το δικό της μεγάλο γλωσσικό μοντέλο. Κάθε χώρα όμως πρέπει να μπορεί να αξιοποιεί ευρωπαϊκά μοντέλα, να τα προσαρμόζει στη γλώσσα και στις ανάγκες της και να αναπτύσσει δικές της εξειδικευμένες εφαρμογές.

Σε τομείς όπως η άμυνα, η υγεία, η ενέργεια και η δημόσια διοίκηση, μπορεί να χρειάζονται και εθνικές υποδομές ή υποδομές υπό σαφή εθνικό έλεγχο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει πρωτοβουλίες όπως τα AI Factories και AI Gigafactories, για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής υπολογιστικής ισχύος. Πρόκειται για σημαντικά βήματα, αλλά η επιτυχία τους θα κριθεί από το αν θα οδηγήσουν στη δημιουργία ανταγωνιστικών τεχνολογιών, επιχειρήσεων και εφαρμογών.

Advertisement

Η τεχνολογική εξάρτηση δεν αφορά  όμως μόνο το ποιος αναπτύσσει την επόμενη γενιά AI. Αφορά και τη δυνατότητα των υφιστάμενων συστημάτων να συνεχίζουν να λειτουργούν.

Τον Ιούλιο του 2024, μια ελαττωματική ενημέρωση λογισμικού της CrowdStrike επηρέασε περίπου 8,5 εκατομμύρια συσκευές Windows, προκαλώντας σοβαρές διαταραχές σε αερομεταφορές, επιχειρήσεις και κρίσιμες υπηρεσίες.

Αντίστοιχες διακοπές στις υποδομές της Amazon Web Services και της Microsoft έχουν δείξει ότι ακόμη και οι μεγαλύτεροι τεχνολογικοί πάροχοι δεν μπορούν να εγγυηθούν απόλυτη διαθεσιμότητα.

Advertisement

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή υπηρεσία κυβερνοασφάλειας ENISA επισημαίνει στην έκθεσή της για το 2026 ότι οι τεχνολογικές εξαρτήσεις διευρύνουν την επιφάνεια των κυβερνοεπιθέσεων, με τη δημόσια διοίκηση να συγκαταλέγεται στους βασικούς στόχους.

Advertisement

Για ένα νοσοκομείο, μια τράπεζα, έναν οργανισμό ενέργειας ή έναν τηλεπικοινωνιακό πάροχο, μια τέτοια διακοπή δεν είναι απλώς τεχνικό πρόβλημα. Μπορεί να επηρεάσει άμεσα πολίτες, επιχειρήσεις και την οικονομική δραστηριότητα.

Η απάντηση δεν είναι να αντικαταστήσουμε έναν αμερικανικό προμηθευτή με έναν ευρωπαϊκό και να θεωρήσουμε ότι λύσαμε το πρόβλημα.

Είναι να σχεδιάζουμε κρίσιμα συστήματα με πραγματικές εναλλακτικές, δυνατότητα μεταφοράς δεδομένων, εφεδρικές υποδομές και δοκιμασμένα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας.

Advertisement

Η τεχνολογική αυτονομία δεν εξασφαλίζεται μόνο από την προέλευση της τεχνολογίας. Εξασφαλίζεται και από τη δυνατότητα να συνεχίζεις να λειτουργείς όταν αυτή αποτυγχάνει.

Η Ευρώπη διαθέτει κορυφαία πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και ισχυρή βιομηχανική παράδοση. Γιατί, λοιπόν, δυσκολεύεται να δημιουργήσει περισσότερες τεχνολογικές επιχειρήσεις παγκόσμιας κλίμακας;

Ένα μέρος της απάντησης βρίσκεται στον κατακερματισμό της αγοράς και στις δυσκολίες χρηματοδότησης της ανάπτυξης.

Μια ευρωπαϊκή επιχείρηση συχνά αντιμετωπίζει διαφορετικά εθνικά κανονιστικά πλαίσια και διοικητικές διαδικασίες όταν επιχειρεί να επεκταθεί. Παράλληλα, η πρόσβαση σε μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια παραμένει δυσκολότερη σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Η Ευρώπη πρέπει να διευκολύνει την ανάπτυξη των επιχειρήσεών της σε ευρωπαϊκή κλίμακα και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση εκείνων που μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς.

Έχει όμως και ένα ακόμη σημαντικό εργαλείο: τη δύναμη της δικής της αγοράς.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι δημόσιοι οργανισμοί και οι μεγάλες επιχειρήσεις πραγματοποιούν σημαντικές τεχνολογικές επενδύσεις. Οι επιλογές τους μπορούν να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη νέων λύσεων και ευρωπαϊκών τεχνολογικών οικοσυστημάτων.

Όχι με αποκλεισμούς ή προστατευτισμό, αλλά με πραγματικό ανταγωνισμό, ανοικτά πρότυπα, διαλειτουργικότητα και δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή.

Ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα, η ευρωπαϊκή τεχνολογική αυτονομία δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία.

Δεν χρειάζεται να ανταγωνιστούμε τις μεγαλύτερες οικονομίες στην ανάπτυξη κάθε νέας τεχνολογίας. Μπορούμε όμως να αποκτήσουμε ουσιαστικές δυνατότητες σε τομείς όπου διαθέτουμε τεχνογνωσία και πραγματικές παραγωγικές ανάγκες.

Η Ελλάδα συμμετέχει ήδη στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories μέσω του Pharos, που σχεδιάζεται να αξιοποιήσει τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο».

Το ερώτημα, κατά τη γνώμη μου, είναι αν τέτοιες επενδύσεις θα καταφέρουν να κινητοποιήσουν την ελληνική επιχειρηματικότητα ή αν θα περιοριστούμε για ακόμη μία φορά στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων χωρίς αντίστοιχο παραγωγικό αποτέλεσμα.

Το κρίσιμο δεν είναι απλώς να προμηθευτούμε περισσότερες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Είναι να δημιουργήσουμε τις δικές μας εφαρμογές, να αξιοποιήσουμε δεδομένα με ασφαλή και υπεύθυνο τρόπο και να αναπτύξουμε τεχνογνωσία που θα μπορεί να εξελιχθεί σε ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες.

Αυτό απαιτεί συνεργασία επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, αλλά και συγκεκριμένους στόχους παραγωγικότητας.

Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να επενδύσουμε σημαντικούς πόρους σε υποδομές, χωρίς να δημιουργήσουμε την αντίστοιχη οικονομική αξία.

Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: να αξιοποιήσει τις κοινές ευρωπαϊκές δυνατότητες και ταυτόχρονα να αναπτύξει δική της τεχνογνωσία, υποδομές όπου απαιτούνται και εφαρμογές που ενισχύουν την παραγωγικότητα της οικονομίας της.

Η συνεργασία με τις μεγάλες διεθνείς τεχνολογικές επιχειρήσεις θα παραμείνει απαραίτητη. Αλλά η συνεργασία έχει μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από πραγματική δυνατότητα επιλογής.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι ότι χρησιμοποιούμε τεχνολογίες που αναπτύσσονται αλλού. Είναι ότι μπορεί να μη διαθέτουμε εναλλακτικές όταν τις χρειαστούμε.