Με την ελπίδα να μη βρεθεί η Ευρώπη προ τετελεσμένων γεγονότων στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, περίπου 30 ηγέτες συναντώνται σήμερα, Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο Βερολίνο, στη σκιά της τριμερούς συνάντησης Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς φιλοξενεί τη «Συμμαχία των Προθύμων», με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε ήδη εκτενή συζήτηση με τον Πούτιν για τον πόλεμο και πως «πιστεύω ότι κάτι κινείται».
Ενδεικτικό της ανησυχίας που προκαλεί στην Ευρώπη η προσέγγιση Τραμπ και Πούτιν αποτύπωσαν οι αντιδράσεις από την Πολωνία. «Θεέ μου, προστάτευσέ μας από τέτοιους φίλους», σχολίασε με νόημα ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, μετά τον θερμό χαιρετισμό του Αμερικανού προέδρου προς τον Πούτιν, τον οποίο αποκάλεσε «φίλο» του. Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος δήλωσε ότι οι εναγκαλισμοί και οι αναφορές στη φιλία με τον Πούτιν προκαλούν ανησυχία. «Το ερώτημα είναι με ποιον είναι περισσότερο φίλος, με τον Πούτιν ή με τον δικό μας πρόεδρο; Και ποιον θα επιλέξει αν χρειαστεί;», διερωτήθηκε.
Τη σημερινή συνάντηση συγκαλούν από κοινού ο Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ, με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Στο Βερολίνο βρίσκονται επίσης εκπρόσωποι της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Οι Ευρωπαίοι επιχειρούν να εξασφαλίσουν ουσιαστικό ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες μέχρι σήμερα διεξάγονται κυρίως μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας. Στο Δουβλίνο συμφωνήθηκε η συγκρότηση επταμελούς ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ομάδας, με τη συμμετοχή Γερμανίας, Γαλλίας, Βρετανίας, Ιταλίας, Πολωνίας και των επικεφαλής των δύο βασικών ευρωπαϊκών θεσμών. Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει ακόμη αποδεχθεί τη συμμετοχή της Ευρώπης.
Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται να ενημερώσουν τους συμμάχους για τις συνομιλίες στην Κίνα. Η ευρωπαϊκή πλευρά θέλει να έχει λόγο τόσο στις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας όσο και στις ευρύτερες ρυθμίσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης.
Ο Μερτς έχει θέσει δύο βασικές προτεραιότητες για τη σημερινή συνάντηση, τη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας το 2027 και τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής θέσης ενόψει των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων. Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης οι νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να προσφερθούν στο Κίεβο μετά από ενδεχόμενη εκεχειρία.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε στη Deutsche Welle ότι οι σύμμαχοι προετοιμάζονται ακόμη και για το ενδεχόμενο αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να συνεχιστεί η στρατιωτική βοήθεια, αλλά και η στήριξη των ενεργειακών και βασικών υποδομών της Ουκρανίας μέσα στον χειμώνα.
Στο τραπέζι και το δάνειο των 45 δισ. ευρώ
Η συνάντηση πραγματοποιείται μία ημέρα μετά την πρόταση της Κομισιόν για νέο κοινό ευρωπαϊκό δάνειο 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία το 2027, με 25 δισ. για στρατιωτική βοήθεια και 20 δισ. για δημοσιονομική στήριξη.
Η ΕΕ προτείνει να καλύψει τα δύο τρίτα των πρόσθετων χρηματοδοτικών αναγκών του Κιέβου, που υπολογίζονται σε 70 δισ. ευρώ, ενώ το υπόλοιπο ένα τρίτο θα πρέπει να εξασφαλιστεί από διεθνείς εταίρους.
Σύμφωνα με το Rapporteur, μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται για τις χώρες που αντιδρούν στη νέα χρηματοδότηση είναι να αναλάβουν μόνο το κόστος των τόκων που αντιστοιχεί στη μη στρατιωτική βοήθεια.
Η πρόταση θα συζητηθεί και στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, στις 26–27 Νοεμβρίου, όπου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επιδιώκει συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.