Ο θάνατος του Πάτρικ Στιούαρτ, στις 28 Οκτωβρίου, σε ηλικία 86 ετών, προκάλεσε συγκίνηση στον κόσμο του κινηματογράφου και στους εκατομμύρια θαυμαστές του, που τον γνώρισαν μέσα από τους ρόλους του στο «Star Trek» και τις ταινίες «X-Men».
Λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατό του, έγιναν γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες για την αιτία θανάτου του, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο έγινε η τελική διαχείριση της σορού του. Σύμφωνα με το πιστοποιητικό θανάτου που επικαλούνται οι Los Angeles Times και Entertainment Weekly, ο ηθοποιός υποβλήθηκε σε αλκαλική υδρόλυση, γνωστή και ως «υδάτινη αποτέφρωση», στις 3 Νοεμβρίου, έξι ημέρες μετά τον θάνατό του.
Το πιστοποιητικό αναφέρει ως αιτίες θανάτου την καρδιοαναπνευστική ανακοπή και νευρογνωστική διαταραχή με σωμάτια Lewy. Η οικογένειά του είχε ανακοινώσει ότι ο ηθοποιός έφυγε από τη ζωή έπειτα από μια σύντομη και δύσκολη πορεία με τη νόσο Αλτσχάιμερ και την άνοια με σωμάτια Lewy.
Ο Στιούαρτ έγινε παγκοσμίως γνωστός ως ο κυβερνήτης Ζαν-Λικ Πικάρντ στη σειρά «Star Trek: The Next Generation», ενώ ξεχώρισε επίσης ως καθηγητής Τσαρλς Ξαβιέ στο κινηματογραφικό σύμπαν των «X-Men».
Τι είναι η αλκαλική υδρόλυση
Η αλκαλική υδρόλυση είναι μια μέθοδος διαχείρισης της σορού που αποτελεί εναλλακτική τόσο στην ταφή όσο και στην παραδοσιακή αποτέφρωση με φλόγες. Είναι γνωστή με διάφορες ονομασίες, όπως water cremation, aquamation, resomation και flameless cremation.
Σύμφωνα με την Cremation Association of North America (CANA), η διαδικασία επιταχύνει τη φυσική αποσύνθεση των μαλακών ιστών, χρησιμοποιώντας νερό, αλκαλικές χημικές ουσίες και θερμότητα, ενώ σε ορισμένα συστήματα εφαρμόζονται επίσης πίεση και ανάδευση.
Η σορός τοποθετείται σε έναν ειδικό, κλειστό και ανθεκτικό θάλαμο, μέσα στον οποίο προστίθεται νερό μαζί με ένα αλκαλικό διάλυμα. Συνήθως χρησιμοποιείται υδροξείδιο του καλίου ή του νατρίου. Η θερμότητα και η πίεση επιταχύνουν τη χημική διάσπαση των οργανικών ιστών.
Η διαδικασία διαρκεί συνήθως από τρεις έως 16 ώρες, ανάλογα με τον εξοπλισμό και τα χαρακτηριστικά της σορού. Σε ορισμένα συστήματα, οι θερμοκρασίες φτάνουν έως τους 150 βαθμούς Κελσίου.
Όπως εξηγεί η Cremation Association of North America, η μέθοδος επιταχύνει μια διαδικασία αποσύνθεσης που θα συνέβαινε φυσικά κατά την ταφή, αλλά σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Τι απομένει μετά τη διαδικασία
Στο τέλος της αλκαλικής υδρόλυσης προκύπτουν δύο βασικά προϊόντα: τα οστικά υπολείμματα και ένα υγρό διάλυμα.
Τα οστά συλλέγονται, στεγνώνουν και στη συνέχεια κονιορτοποιούνται, με τρόπο αντίστοιχο με εκείνον που ακολουθείται στην παραδοσιακή αποτέφρωση. Η λευκή σκόνη που προκύπτει παραδίδεται στους οικείους του νεκρού, όπως συμβαίνει και με την τέφρα μετά την καύση.
Το υγρό που απομένει περιέχει κυρίως νερό, άλατα, σάκχαρα, αμινοξέα και πεπτίδια, δηλαδή απλούστερες οργανικές ενώσεις που προκύπτουν από τη διάσπαση των ιστών. Σύμφωνα με την CANA, δεν περιέχει ιστούς ή DNA μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Πριν από την απόρριψή του, το υγρό υποβάλλεται στην απαραίτητη επεξεργασία, ώστε να ρυθμιστεί το pH του και να πληροί τις προϋποθέσεις που θέτουν οι αρμόδιες αρχές. Στη συνέχεια μπορεί, όπου επιτρέπεται, να διοχετευθεί στο δίκτυο αποχέτευσης και να υποβληθεί στην κανονική επεξεργασία λυμάτων.
Το σχετικό ενημερωτικό κείμενο της κυβέρνησης της Σκωτίας περιγράφει αναλυτικά τα τρία είδη υπολειμμάτων: τα οστά, τα ιατρικά εμφυτεύματα ή άλλα μεταλλικά στοιχεία και το υγρό διάλυμα.
Πόσο πιο φιλική προς το περιβάλλον είναι;
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η αλκαλική υδρόλυση προσελκύει ενδιαφέρον είναι το μικρότερο περιβαλλοντικό της αποτύπωμα σε σύγκριση με την παραδοσιακή αποτέφρωση. Η διαδικασία δεν απαιτεί την καύση της σορού με φυσικό αέριο ή άλλα καύσιμα και συνδέεται με χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στους απόλυτους ισχυρισμούς για το περιβαλλοντικό της όφελος. Σε σχετική έκθεση για τη ρύθμιση της μεθόδου, η κυβέρνηση της Σκωτίας επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία για τη σύγκριση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των διαφορετικών μεθόδων είναι ακόμη περιορισμένα. Οι μελέτες που έχουν εξεταστεί δείχνουν ευνοϊκά αποτελέσματα για την αλκαλική υδρόλυση σε ορισμένους δείκτες, όπως η κατανάλωση μη ανανεώσιμων πόρων και οι επιβλαβείς εκπομπές.
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η αποτέφρωση ανθρώπινων σορών επιτρέπεται από το 2006 και λειτουργούν πλέον κέντρα αποτέφρωσης νεκρών. Ωστόσο, η αλκαλική υδρόλυση δεν προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο που ρυθμίζει τη διαδικασία της αποτέφρωσης, το οποίο βασίζεται στην απανθράκωση της σορού σε υψηλές θερμοκρασίες.
Όπως είχε εξηγήσει σε σχετικό έλεγχο το 2023 το Ellinika Hoaxes, η ελληνική νομοθεσία και οι τεχνικές προδιαγραφές των κέντρων αποτέφρωσης αφορούν την καύση με φλόγες και όχι τη διάσπαση της σορού με αλκαλική υδρόλυση.
Η μέθοδος έχει, αντίθετα, θεσμοθετηθεί σε αρκετές περιοχές του κόσμου, μεταξύ των οποίων πολιτείες των ΗΠΑ και επαρχίες του Καναδά, ενώ εφαρμόζεται επίσης σε χώρες όπως η Αυστραλία και η Νότια Αφρική. Η νομοθεσία και η διαθεσιμότητά της διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Με πληροφορίες από Los Angeles Times ,Entertainment Weekly,Cremation Association of North America,κυβέρνηση της Σκωτίας,Ellinika Hoaxes