Την πρώτη τους Σύνοδο Κορυφής πραγματοποίησαν σήμερα στο Ερεβάν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αρμενία, ενισχύοντας τη συνεργασία σε συνδεσιμότητα, ασφάλεια και οικονομία, σε μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα: την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στον Νότιο Καύκασο και τη σταδιακή απομάκρυνση της Αρμενίας από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Η σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο αναδιάταξης ισορροπιών, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ενεργειακή ανασφάλεια και την αναζήτηση νέων διαδρόμων που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία, καθιστώντας την περιοχή κομβική για την ευρωπαϊκή στρατηγική.
«Trump Route» -Συμφωνία συνδεσιμότητας και επενδύσεις
Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκεται και ο λεγόμενος «Μέσος Διάδρομος» ή TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity), που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Κεντρικής Ασίας και του Νοτίου Καυκάσου, αναδεικνύοντας την Αρμενία σε κρίσιμο κρίκο της νέας γεωοικονομικής αρχιτεκτονικής.
Ο «Μέσος Διάδρομος» αναδεικνύεται σε βασική εναλλακτική οδό, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο μεταφοράς εμπορευμάτων, ενώ ενισχύει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Για τις Βρυξέλλες, οι διάδρομοι αυτοί αποτελούν εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας, συνδέοντας οικονομία, ενέργεια και ασφάλεια, και αποτελούν βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής διαπεριφερειακής ατζέντας συνδεσιμότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ενίσχυση της συνδεσιμότητας αποκτά κεντρικό ρόλο στις σχέσεις ΕΕ–Αρμενίας.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν παρακολούθησαν την υπογραφή της συμφωνίας συνδεσιμότητας ΕΕ–Αρμενίας, η οποία αποτελεί σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών διασυνδέσεων.
Πλήρως ευθυγραμμισμένη με την ευρωπαϊκή διαπεριφερειακή ατζέντα συνδεσιμότητας και την αρμενική πρωτοβουλία «Crossroads of Peace», η συμφωνία αναμένεται να ενισχύσει το εμπόριο, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και να στηρίξει τη σταθερότητα στην περιοχή.
Η εταιρική αυτή σχέση θα θεσμοθετηθεί μέσω διαλόγου υψηλού επιπέδου για τη συνδεσιμότητα, καθώς και μέσω αντίστοιχου διαλόγου για τις μεταφορές, που εγκαινιάστηκε επίσης στο πλαίσιο της συνόδου.
Παράλληλα, η ΕΕ ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη της χώρας μέσω πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, καλώντας εταιρείες από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Αρμενία να αναπτύξουν στρατηγικά επενδυτικά έργα.
Η υπογραφή των πρώτων επιστολών πρόθεσης με επιλεγμένους εταίρους του ιδιωτικού τομέα, στους τομείς των ψηφιακών υποδομών, των δεξιοτήτων στους ημιαγωγούς, των οικοσυστημάτων καινοτομίας και της κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, αποσκοπεί στη δημιουργία απτού θετικού αντίκτυπου στην οικονομία της χώρας.
Βίζα, Frontex και άμυνα
Η πρώτη έκθεση προόδου για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την απελευθέρωση των θεωρήσεων επιδόθηκε επισήμως στην αρμενική πλευρά, αναγνωρίζοντας σημαντική πρόοδο και παρέχοντας παράλληλα συστάσεις για τα επόμενα βήματα στην υλοποίησή του.
Παράλληλα, οι ηγέτες παρακολούθησαν τη μονογραφή συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Frontex και του αρμενικού Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία αναμένεται να ενισχύσει τη συνεργασία στη διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης, στηρίζοντας την εφαρμογή του σχεδίου απελευθέρωσης θεωρήσεων.
Στον τομέα της ασφάλειας και άμυνας, οι ηγέτες χαιρέτισαν τη δημιουργία αποστολής εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία. Κατόπιν αιτήματος της ίδιας της Αρμενίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας.
Παράλληλα, οι αρμενικές ένοπλες δυνάμεις έλαβαν τις πρώτες παραδόσεις ευρωπαϊκής στήριξης μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης, συνολικής αξίας 30 εκατ. ευρώ.
Εκνευρισμός στο Αζερμπαϊτζάν
Η σύνοδος σκιάστηκε από τη χθεσινή ένταση με το Αζερμπαϊτζάν, κατά τη διάρκεια της Σύνοδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, καθώς ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ, ο οποίος συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης, επιτέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατηγορώντας το ότι «διαδίδει συκοφαντίες και ψέματα» και κάνοντας λόγο για «εμμονή» με τη χώρα του, ανακοινώνοντας παράλληλα την αναστολή της συνεργασίας.
Η αντίδραση αυτή συνδέεται με τα επανειλημμένα επικριτικά ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Αζερμπαϊτζάν, τα οποία εστιάζουν σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στη μεταχείριση Αρμενίων μετά τη σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και στην απαίτηση για απελευθέρωση αιχμαλώτων πολέμου.
Η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα απάντησε άμεσα, τονίζοντας ότι «δεν θα αλλάξουμε ποτέ τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε», υπερασπιζόμενη τον δημοκρατικό χαρακτήρα και τον ρόλο του θεσμού.
Η ΕΕ θέλει εξομάλυνση των σχέσεων Αρμενίας και Τουρκίας
Στο ίδιο πλαίσιο, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επαναλαμβάνουν τη στήριξή τους στις προσπάθειες για την περαιτέρω θεσμοθέτηση της ειρήνης μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν και για την υπογραφή και επικύρωση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Χαιρετίζουν επίσης τα αποτελέσματα της Συνόδου της Ουάσιγκτον της 8ης Αυγούστου 2025 και τα επακόλουθα βήματα προς την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει πλήρως και την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Τουρκίας, καθώς και το άνοιγμα όλων των διασυνδέσεων στην περιοχή με τρόπο χωρίς αποκλεισμούς, στη βάση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, καθώς και των αρχών του απαραβίαστου των συνόρων και της αμοιβαιότητας. Στο ίδιο πλαίσιο, χαιρετίζεται η συμβολή της αποστολής της ΕΕ στην Αρμενία στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στον Νότιο Καύκασο.
Υπενθυμίζεται ότι το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία χαρακτηρίζονται ως «αδελφά έθνη», με την Άγκυρα να έχει στηρίξει εμπράκτως το Μπακού, μεταξύ άλλων και στον πόλεμο κατά της Αρμενίας στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Γεωπολιτική στροφή και απομάκρυνση από τη Ρωσία
Η σύνοδος στο Ερεβάν επιβεβαιώνει μια βαθύτερη γεωπολιτική μετατόπιση. Για την Αρμενία, αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής διαφοροποίησης και σταδιακής απομάκρυνσης από τη Μόσχα, με στόχο την ενίσχυση των δεσμών με τη Δύση.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί σαφές μήνυμα ότι ο Νότιος Καύκασος αποκτά αυξανόμενη σημασία ως κρίσιμος διάδρομος για ενέργεια, εμπόριο και μεταφορές, αλλά και ως πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
«Η πρώτη αυτή Σύνοδος ΕΕ–Αρμενίας ανεβάζει τη συνεργασία μας σε νέο επίπεδο και θέτει μια σαφή κατεύθυνση και ατζέντα για τα επόμενα χρόνια. Στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η κοινή μας δέσμευση για ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή. Στο εξής, θα εμβαθύνουμε τον πολιτικό διάλογο, θα ενισχύσουμε τους οικονομικούς δεσμούς και θα εργαστούμε για ένα πιο ασφαλές, ευημερούν και σταθερό μέλλον. Η συνεργασία μας βασίζεται σε κοινές αξίες, σε ένα κοινό όραμα για τον Νότιο Καύκασο και στον πλήρη σεβασμό των κυρίαρχων επιλογών» δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
