Κάτι έχει αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την απειλή από τη Ρωσία, σύμφωνα με το CNN. Τις τελευταίες ημέρες, στρατιωτικές ασκήσεις της Λευκορωσίας κοντά στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Σουβάλκι, προειδοποιήσεις για πιθανές ρωσικές υβριδικές επιθέσεις και κινήσεις ενίσχυσης της άμυνας έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο η σύγκρουση στην Ουκρανία να αποκτήσει ευρύτερη διάσταση.
Ο διάδρομος Σουβάλκι, στα σύνορα Πολωνίας και Λιθουανίας, αποτελεί τη μοναδική χερσαία σύνδεση των τριών βαλτικών χωρών με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ και θεωρείται κομβικό σημείο για την άμυνα της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε τους πολιτικούς αρχηγούς για ενημέρωση σχετικά με τις εξελίξεις, ενώ η Πολωνία προειδοποιεί για το ενδεχόμενο ρωσικών επιθέσεων με drones ή πυραύλους, ακόμη και με τρόπο που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως «ατύχημα». Παράλληλα, ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών εκφράζουν ανησυχία για πιθανές ρωσικές προκλήσεις ή επιθέσεις εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ.
Την ίδια ώρα, η Πολωνία ενισχύει τη στρατιωτική της συνεργασία με τις ΗΠΑ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πρόοδο προς τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής βάσης στη χώρα.
Οι κινήσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι επίκειται αναγκαστικά γενικευμένη σύγκρουση. Καταγράφουν, ωστόσο, την αυξημένη έμφαση που δίνουν αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στην προετοιμασία για ένα ευρύτερο φάσμα απειλών, από κυβερνοεπιθέσεις και σαμποτάζ έως πιθανές στρατιωτικές προκλήσεις.
Η Ρωσία διευρύνει το πεδίο των επιχειρήσεων
Η Ρωσία φαίνεται να διευρύνει το πεδίο των επιχειρήσεων που διεξάγει πέρα από το ουκρανικό μέτωπο, με τις ευρωπαϊκές χώρες να βρίσκονται αντιμέτωπες τα τελευταία χρόνια με κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμούς, drones και χτυπήματα σε κρίσιμες υποδομές.
Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές Αρχές αποκάλυψαν δίκτυο που, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, συνδεόταν με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών και σχεδίαζε επιθέσεις και δολοφονίες σε διάφορες χώρες, μεταξύ άλλων και στις ΗΠΑ.
Η «γκρίζα ζώνη» και η δοκιμή του ΝΑΤΟ
Το βασικό πρόβλημα για το ΝΑΤΟ είναι ότι τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς να ξεπερνούν ξεκάθαρα το όριο μιας συμβατικής πολεμικής σύγκρουσης. Μια επίθεση με drone, η διακοπή λειτουργίας ενός αεροδρομίου ή ένα σαμποτάζ σε κρίσιμη υποδομή μπορούν να ενταχθούν στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», όπου η απόδοση ευθύνης παραμένει δύσκολη.
Το ερώτημα που πλέον απασχολεί τους συμμάχους είναι τι θα συμβεί εάν η Μόσχα αποφασίσει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα.
Ένα σενάριο που θα δοκίμαζε τη Συμμαχία
Ο διάδρομος του Σουβάλκι αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Πρόκειται για μια στενή χερσαία ζώνη στα σύνορα Πολωνίας και Λιθουανίας, που συνδέει τις τρεις χώρες της Βαλτικής –Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία– με την υπόλοιπη Συμμαχία.
Το ενδεχόμενο μιας περιορισμένης ρωσικής κίνησης, ενδεχομένως με τη συνδρομή της Λευκορωσίας, θα δημιουργούσε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για το ΝΑΤΟ. Μια τέτοια ενέργεια δεν θα έμοιαζε απαραίτητα με μια κλασική εισβολή, αλλά θα μπορούσε να συνοδευτεί από απειλές κλιμάκωσης και ακόμη και από αναφορές στον κίνδυνο πυρηνικής σύγκρουσης.
Το κρίσιμο ερώτημα θα ήταν η αντίδραση των συμμάχων: Θα υπήρχε κοινή απόφαση για στρατιωτική απάντηση; Και θα ήταν διατεθειμένες οι ΗΠΑ και οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις να αναλάβουν το ρίσκο μιας άμεσης αντιπαράθεσης με μια πυρηνική δύναμη;
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει δηλώσει ότι η Συμμαχία ασκείται συστηματικά σε σενάρια που αφορούν τον διάδρομο του Σουβάλκι και ότι μια επίθεση θα προκαλούσε συντριπτική απάντηση. Ωστόσο, η αβεβαιότητα γύρω από την πολιτική συνοχή της Συμμαχίας είναι ακριβώς το στοιχείο που θα μπορούσε να αξιοποιήσει η Μόσχα.
Τα μαθήματα της Ουκρανίας και η νέα πραγματικότητα για το ΝΑΤΟ
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει λειτουργήσει για τις ευρωπαϊκές χώρες ως ένα σκληρό μάθημα για το τι σημαίνει σύγχρονη σύγκρουση. Η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί. Απαιτούνται ανθεκτικά δίκτυα ηλεκτροδότησης, νοσοκομεία που μπορούν να ανταποκριθούν σε μαζικές απώλειες, εναλλακτικά συστήματα επικοινωνιών, λειτουργικές μεταφορές και κρατικοί μηχανισμοί ικανοί να συνεχίσουν να λειτουργούν υπό παρατεταμένη πίεση.
Η ανθεκτικότητα ως νέα γραμμή άμυνας
Το ΝΑΤΟ επικαιροποιεί τις απαιτήσεις του για την ανθεκτικότητα των κρατών-μελών, από την ενεργειακή επάρκεια και την τροφοδοσία τροφίμων και νερού έως την υγειονομική περίθαλψη, τις επικοινωνίες και τη συνέχεια της κυβερνητικής λειτουργίας σε περίοδο κρίσης. Παράλληλα, οι σύμμαχοι μελετούν την εμπειρία της Ουκρανίας, όπου βασικές υπηρεσίες εξακολουθούν να λειτουργούν παρά τις συνεχείς ρωσικές επιθέσεις.
Έτσι, η Ουκρανία δεν είναι πλέον μόνο αποδέκτης στρατιωτικής και επιχειρησιακής τεχνογνωσίας από το ΝΑΤΟ αλλά η ίδια αποτελεί πλέον πηγή πολύτιμων lessons learned για τη Συμμαχία. Η λογική είναι ότι η αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στην υπόσχεση μιας ισχυρής απάντησης, αλλά και στην ικανότητα των χωρών να αντέξουν μια επίθεση και να αποτρέψουν τη Ρωσία από το να πιστέψει ότι μπορεί να επιτύχει τους στόχους της.
Στο μεταξύ, η Ευρώπη καλείται να υπολογίσει και τον αμερικανικό παράγοντα, καθώς οι ΗΠΑ έχουν ταυτόχρονα στρατιωτικές δεσμεύσεις στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τον Ινδο-Ειρηνικό. Η αβεβαιότητα γύρω από το πόσο μακριά θα έφτανε η Ουάσιγκτον σε μια κρίση με τη Ρωσία αποτελεί, σύμφωνα με την ανάλυση, ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει την αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ.
Τέλος στον εφησυχασμό – Η Ευρώπη επανεξετάζει την άμυνά της
Για χρόνια, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη αντιμετώπισε την πιθανότητα ενός μεγάλου πολέμου ως ένα μακρινό ενδεχόμενο. Οι αμυντικές δαπάνες περιορίστηκαν, οι ένοπλες δυνάμεις συρρικνώθηκαν και η πολιτική προστασία πέρασε σε δεύτερο πλάνο, με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία να θεωρείται σταθερή δικλείδα ασφαλείας.
Σήμερα, αυτή η αντίληψη αλλάζει. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι αυξανόμενες ανησυχίες για τη ρωσική δραστηριότητα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ ωθούν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επενδύσουν ξανά στην άμυνα, την ανθεκτικότητα και την ετοιμότητα.
Οι ασκήσεις της Λευκορωσίας κοντά στον διάδρομο του Σουβάλκι εντείνουν τον προβληματισμό, όχι επειδή συνιστούν από μόνες τους ένδειξη επικείμενης επίθεσης, αλλά επειδή αναδεικνύουν τα διλήμματα που θα αντιμετώπιζε η Συμμαχία σε μια κρίση.
Η αποτροπή, τελικά, εξαρτάται και από το μήνυμα που λαμβάνει η Μόσχα: ότι οποιαδήποτε προσπάθεια διεύρυνσης της σύγκρουσης θα συναντούσε ενιαία και αποτελεσματική αντίδραση.
(Με πληροφορίες από CNN)
