Στις Βρυξέλλες παρακολουθούν με έντονο προβληματισμό τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης 3 Νοεμβρίου στις ΗΠΑ. Το παράδοξο είναι ότι μια νίκη των Δημοκρατικών, που υπό άλλες συνθήκες θα προκαλούσε ανακούφιση στην Ευρώπη, γεννά τώρα και ανησυχίες. Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αναλυτές εκτιμούν ότι, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ χάσει τον έλεγχο του Κογκρέσου, ενδέχεται να στραφεί ακόμη περισσότερο στην εξωτερική πολιτική, όπου διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, εντείνοντας τις πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους του.
Η προοπτική να αποκτήσουν οι Δημοκρατικοί τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενδεχομένως και της Γερουσίας, δεν αντιμετωπίζεται ως εγγύηση βελτίωσης των διατλαντικών σχέσεων, συμφωνούν πολλοί αναλυτές. Σύμφωνα με το Reuters, οι Δημοκρατικοί έχουν ευνοϊκότερη δημοσκοπική εικόνα για τη Βουλή, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη. Ακόμη όμως και αν κερδίσουν και τα δύο σώματα, ο Τραμπ θα διατηρήσει το προεδρικό βέτο και σημαντικές εκτελεστικές εξουσίες, ιδίως στην εξωτερική πολιτική και στους δασμούς.
Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να ξεκινήσουν κοινοβουλευτικές έρευνες, να εμποδίσουν διορισμούς και να ασκήσουν πίεση μέσω του προϋπολογισμού. Η δυνατότητά τους, ωστόσο, να ανατρέψουν βασικές επιλογές του Λευκού Οίκου θα παραμείνει περιορισμένη.
Ο φόβος για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία
Η μεγαλύτερη ανησυχία στις Βρυξέλλες αφορά το ενδεχόμενο ένας Τραμπ, αντιμέτωπος με πολιτικά εμπόδια στο εσωτερικό, να στραφεί ακόμη περισσότερο στη διεθνή σκηνή.
Όπως αποκαλύπτει το Politico, επικαλούμενο πέντε διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, μια ήττα των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέες πιέσεις προς τη Συμμαχία, με αποχώρηση περισσότερων αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη, περικοπές χρηματοδότησης ή περιορισμούς στη διάθεση αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία.
Επίσης, η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ ενίσχυσε την ανησυχία στις Βρυξέλλες ότι η προσέγγιση της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα δεν αποτελεί συγκυριακή επιλογή, αλλά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που ενδέχεται να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή στρατηγική στήριξης της Ουκρανίας.
Την ίδια ώρα η πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ Οάνα Λουνγκέσκου προειδοποιεί μέσω του Politico ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη, η Ουκρανία και η ευρωπαϊκή ασφάλεια κινδυνεύουν να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας του Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει αυτές τις ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ έχει ενισχύσει τη Συμμαχία, εξασφαλίζοντας μεταξύ άλλων τη δέσμευση των συμμάχων για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Η δυσπιστία των Ευρωπαίων διπλωματών
Το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) καταγράφει ανάλογο προβληματισμό στις Βρυξέλλες.
«Δεν πιστεύουμε ότι θα εξαφανιστεί η απρόβλεπτη συμπεριφορά του», δηλώνει ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης. Άλλος αξιωματούχος εξηγεί ότι κανείς δεν επιθυμεί να καλλιεργήσει ψεύτικες προσδοκίες για αλλαγή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Ακόμη και στην περίπτωση επικράτησης των Δημοκρατικών, η ΕΕ δεν θεωρεί δεδομένη την επανέναρξη της αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο ή την κατάργηση των δασμών.
Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και οι Financial Times, επισημαίνοντας ότι ένας ισχυρότερος κοινοβουλευτικός έλεγχος θα μπορούσε να δημιουργήσει εμπόδια στην εμπορική πολιτική Τραμπ, χωρίς να εγγυάται την ανατροπή της. Στην ανάλυσή τους εξετάζεται επίσης ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης του πολέμου με το Ιράν, με επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Να αντισταθεί η Ευρώπη ή να αποφύγει τη σύγκρουση;
Πίσω από τη γενικότερη ανησυχία διαμορφώνονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις.
Ο Μαξ Μπέργκμαν, διευθυντής του προγράμματος Ευρώπης στο CSIS, εκτιμά, μιλώντας στο Rapporteur, ότι μια σημαντική νίκη των Δημοκρατικών θα μπορούσε να ενισχύσει την αποφασιστικότητα της ΕΕ να αποφύγει νέες υποχωρήσεις απέναντι στον Τραμπ, ενόψει και των προεδρικών εκλογών του 2028.
Αντίθετα, η συντηρητική ευρωβουλευτής Ζελιάνα Ζόβκο προειδοποιεί ότι μια μετωπική αντιπαράθεση θα μπορούσε να στρέψει ακόμη περισσότερο τους Ρεπουμπλικανούς εναντίον της Ευρώπης και να ενισχύσει αντιευρωπαϊκά κόμματα.
«Κάποιος πρέπει να διατηρήσει την ψυχραιμία του μέσα σε αυτό το χάος. Και αυτός είναι η Ευρώπη», δηλώνει.
Η ρήξη που ξεπερνά τον Τραμπ
Το βαθύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι η αμφισβήτηση της ίδιας της διατλαντικής σχέσης.
«Όσα καταστράφηκαν τα τελευταία χρόνια δεν πρόκειται να αποκατασταθούν έτσι απλά», δηλώνει στο Rapporteur Ευρωπαίος διπλωμάτης, σημειώνοντας ότι ο ευρωσκεπτικισμός έχει εδραιωθεί στην αμερικανική πολιτική ελίτ.
Σε ανάλυση του European Council on Foreign Relations, οι Célia Belin και Majda Ruge προειδοποιούν ότι ακόμη και μια μελλοντική Δημοκρατική κυβέρνηση δεν είναι βέβαιο πως θα αποκαταστήσει το προηγούμενο πλαίσιο των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ευρώπη.
Η ΕΕ, συνεπώς, καλείται να ενισχύσει την αμυντική και στρατηγική της αυτονομία, ανεξαρτήτως εκλογικών συσχετισμών στην Ουάσιγκτον.
Το παράδοξο των σημερινών εκλογών είνα ι ότι οι Βρυξέλλες μπορεί να επιθυμούν τον περιορισμό της πολιτικής ισχύος του Τραμπ, αλλά παράλληλα φοβούνται ότι ένας αποδυναμωμένος Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να γίνει ακόμη δυσκολότερος συνομιλητής για την Ευρώπη.
