Νέα ερωτήματα για τη χρήση της πεντοβαρβιτάλης στις θανατηφόρες ενέσεις προκαλεί η αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί των ΗΠΑ, καθώς η 50χρονη παρέμεινε ζωντανή μετά τη χορήγηση δύο δόσεων του φαρμάκου και χρειάστηκε να μεταφερθεί με ασθενοφόρο σε νοσοκομείο.
Σύμφωνα με τους δικηγόρους της, η Πάικ είχε χάσει τις αισθήσεις της, αλλά συνέχιζε να αναπνέει και ακουγόταν να ροχαλίζει μετά τις δύο ενέσεις. Αυτόπτες μάρτυρες που επικαλέστηκαν αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν επίσης ότι η κρατούμενη συνέχισε να αναπνέει, με αποτέλεσμα η διαδικασία να διακοπεί.
«Σήμερα το βράδυ η πολιτεία του Τενεσί απέτυχε για μία ακόμη φορά να πραγματοποιήσει μια εκτέλεση», ανέφεραν οι δικηγόροι της, υποστηρίζοντας ότι το περιστατικό επιβεβαίωσε τις ανησυχίες που είχαν διατυπώσει σχετικά με το πρωτόκολλο της θανατηφόρας ένεσης.
Τι είναι η πεντοβαρβιτάλη
Η πεντοβαρβιτάλη είναι βαρβιτουρικό που καταστέλλει τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Σε πολύ υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσει βαθιά απώλεια συνείδησης, καταστολή της αναπνοής και, τελικά, καρδιαγγειακή κατάρρευση. Η χρήση της στις εκτελέσεις, ωστόσο, έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονης επιστημονικής και νομικής διαμάχης στις ΗΠΑ.
Τον Ιανουάριο του 2025, επί κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης απέσυρε το ομοσπονδιακό πρωτόκολλο που προέβλεπε τη χρήση της πεντοβαρβιτάλης ως μοναδικού φαρμάκου στη θανατηφόρα ένεση. Η απόφαση βασίστηκε σε έκθεση που διαπίστωνε «σημαντική αβεβαιότητα» ως προς το κατά πόσο η συγκεκριμένη μέθοδος μπορούσε να προκαλέσει περιττό πόνο και βασανιστική εμπειρία στον κρατούμενο.
Μεταξύ των βασικών ανησυχιών που είχαν καταγραφεί ήταν ο κίνδυνος οξέος πνευμονικού οιδήματος, καθώς και το ενδεχόμενο η πεντοβαρβιτάλη να μην προκαλεί επαρκή αναισθησία πριν εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές.
Γιατί απέτυχε η εκτέλεση
Στην υπόθεση της Πάικ, ο γιατρός Τζόελ Ζίβοτ, ο οποίος συνεργάζεται ως ειδικός με τη νομική της ομάδα, εκτίμησε ότι πιθανότατα δεν επιτεύχθηκε επαρκής συγκέντρωση πεντοβαρβιτάλης στο αίμα της ώστε να προκληθεί η προβλεπόμενη διακοπή της αναπνοής και της καρδιακής λειτουργίας. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η καθυστέρηση στην έναρξη ανάνηψης ενδέχεται να έχει προκαλέσει ακόμη και εγκεφαλική βλάβη.
Οι δικηγόροι της Πάικ κατήγγειλαν, μεταξύ άλλων, δυσκολίες στην εύρεση φλέβας, σπασμένες φλέβες και προβλήματα με το φάρμακο, ενώ έθεσαν επίσης ζήτημα σχετικά με την απουσία επείγουσας ιατρικής φροντίδας. Υποστήριξαν ότι όλα αυτά συνέβησαν στο πλαίσιο ενός πρωτοκόλλου που, όπως λένε, εξακολουθεί να περιβάλλεται από μυστικότητα.
Αναστολή των εκτελέσεων
Μετά το περιστατικό, ο κυβερνήτης του Τενεσί Μπιλ Λι ανακοίνωσε την αναστολή των προγραμματισμένων εκτελέσεων θανατοποινιτών στην πολιτεία έως το τέλος του έτους, καθώς και τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για την αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ.
«Η εκτέλεση μιας νόμιμα επιβληθείσας ποινής αποτελεί μία από τις σοβαρές ευθύνες της πολιτείας και οι πολίτες του Τενεσί αναμένουν να διεξάγεται με αποτελεσματικό τρόπο», δήλωσε ο Λι.
Η εκτέλεση της Πάικ είχε βρεθεί στο επίκεντρο και πριν από τη διαδικασία. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επέτρεψε τελικά την εκτέλεσή της, ακυρώνοντας απόφαση ομοσπονδιακού δικαστηρίου που την είχε αναστείλει. Περίπου μία ώρα πριν από την προγραμματισμένη εκτέλεση, ομοσπονδιακό εφετείο είχε ζητήσει την αναστολή της, προκειμένου να εξετάσει την προσφυγή των δικηγόρων της.
Η νομική ομάδα της Πάικ ζητούσε να ληφθούν υπόψη στοιχεία σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση που είχε υποστεί κατά την παιδική της ηλικία. Η πολιτεία του Τενεσί είχε αναγνωρίσει για πρώτη φορά τον Αύγουστο την κακοποίηση αυτή κατά τη διάρκεια ακρόασης, χωρίς ωστόσο να αλλάξει τη στάση της απέναντι στην εκτέλεση.
Οι δικηγόροι της υποστήριξαν ότι η υπεράσπισή της κατά τη δίκη του 1996 δεν είχε παρουσιάσει επαρκώς ελαφρυντικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων το τραύμα και την κακοποίηση που είχε υποστεί από μικρή ηλικία. Η Πάικ είχε επίσης διαγνωστεί μεταγενέστερα με διπολική διαταραχή και μετατραυματικό στρες.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, εμπειρογνώμονες διορισμένοι από τον ΟΗΕ είχαν ζητήσει την αναστολή της εκτέλεσης και τη μετατροπή της ποινής της, ενώ ο κυβερνήτης του Τενεσί είχε απορρίψει τη Δευτέρα τα αιτήματά της για μετατροπή της ποινής, παρά τις εκκλήσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων και η Διεθνής Αμνηστία.
Η Πάικ καταδικάστηκε σε θάνατο για τη δολοφονία της 19χρονης Κολίν Σλέμερ, συμφοιτήτριάς της στο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης Job Corps. Τον Ιανουάριο του 1995, όταν ήταν 18 ετών, η Πάικ, μαζί με τον τότε 17χρονο σύντροφό της και μία φίλη τους, παρέσυραν τη Σλέμερ σε δασική περιοχή του Νόξβιλ, όπου τη βασάνισαν και τη σκότωσαν.
Οι δύο συνεργοί της δεν καταδικάστηκαν σε θάνατο. Ο σύντροφός της καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, ενώ η φίλη της έλαβε ποινή με αναστολή με αντάλλαγμα να καταθέσει εναντίον των άλλων δύο.
Η Πάικ επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα εκτελούνταν στο Τενεσί εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια. Η προηγούμενη εκτέλεση γυναίκας στις ΗΠΑ είχε πραγματοποιηθεί το 2023 στο Μιζούρι, όταν εκτελέστηκε η Άμπερ ΜακΛάφλιν, η οποία ήταν η πρώτη τρανς γυναίκα που εκτελέστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Death Penalty Information Center, συνολικά 18 γυναίκες έχουν εκτελεστεί στις ΗΠΑ από την επαναφορά της θανατικής ποινής το 1976, αριθμός που αντιστοιχεί σε λίγο περισσότερο από το 1% του συνόλου των εκτελέσεων.
Η εκτέλεση της Πάικ θα ήταν, επίσης, η 30ή στις ΗΠΑ από την αρχή του έτους, με 16 από αυτές να έχουν πραγματοποιηθεί στη Φλόριντα και όλες να έχουν γίνει με θανατηφόρα ένεση.
Η αποτυχία της διαδικασίας στο Τενεσί επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αξιοπιστία και την ασφάλεια των πρωτοκόλλων θανατηφόρας ένεσης, αλλά και για το κατά πόσο η χρήση της πεντοβαρβιτάλης μπορεί να εξασφαλίσει μια διαδικασία που να εξελίσσεται όπως προβλέπεται χωρίς να προκαλεί παρατεταμένη ή περιττή ταλαιπωρία στον κρατούμενο.
