Την ώρα που ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιβεβαίωνε, προσερχόμενος στη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες, ότι η μείωση της αμερικανικής συνεισφοράς στο μοντέλο δυνάμεων της Συμμαχίας είναι «άμεση», ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας (Πολέμου) Πιτ Χέγκσεθ περιέγραφε το όραμα του «NATO 3.0» με ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα: χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χάρτινο τίγρη» και «μονόδρομο», κατηγόρησε ορισμένους συμμάχους για νοοτροπία «τζαμπατζή» και ζήτησε από την Ευρώπη να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δική της άμυνα.
Οι δηλώσεις των δύο ανδρών, λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, αποτυπώνουν τη νέα ισορροπία που επιδιώκει η Ουάσιγκτον: οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ηγετική δύναμη της Συμμαχίας, αλλά ζητούν από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης τόσο στις στρατιωτικές δυνατότητες όσο και στην αμυντική παραγωγή.
Στο Ιράν οι σύμμαχοι «απέτυχαν το τεστ στήριξης των ΗΠΑ»
Ο Ρούτε καλωσόρισε εξαρχής και τη συμφωνία που υπέγραψαν πριν από λίγες ώρες ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η Τεχεράνη. «Πιστεύω ότι ο πρόεδρος Τραμπ πέτυχε μια καλή συμφωνία», ανέφερε, εκτιμώντας ότι αποδυναμώνει την πυρηνική και τη βαλλιστική ικανότητα του Ιράν απειλή «όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την Ευρώπη» και αποκαθιστά την ελευθερία ναυσιπλοΐας. Παρέπεμψε και στην κοινή δήλωση των ηγετών της G7, σημειώνοντας ότι το ζήτημα «δεν αφορά άμεσα το ΝΑΤΟ, αλλά αν το ΝΑΤΟ μπορεί να παίξει ρόλο, είμαστε πάντα πρόθυμοι να βοηθήσουμε».
Ωστόσο την ίδια ώρα, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας υιοθετούσε πολύ πιο συγκρουσιακή γραμμή, εξαπολύοντας επίθεση κατά ορισμένων ευρωπαϊκών συμμάχων για τη στάση τους κατά την αμερικανική επιχείρηση εναντίον ιρανικών στόχων.
Ο Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε ότι αρκετές χώρες αρνήθηκαν ή επιχείρησαν να περιορίσουν τη χρήση βάσεων, λιμανιών και εναέριου χώρου από τις αμερικανικές δυνάμεις, παρότι όπως είπε οι στόχοι αφορούσαν απειλές που επηρεάζουν άμεσα και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.
«Δώσαμε στους συμμάχους μας ένα τεστ στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών και πάρα πολλοί απέτυχαν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερασπίζονται την Ευρώπη επί γενιές. Το μόνο που ζητήσαμε ήταν να μπορούν τα αεροσκάφη μας να απογειώνονται από βάσεις στην Ευρώπη ή τα πλοία μας να χρησιμοποιούν ευρωπαϊκά λιμάνια για να πλήξουν ιρανικούς στόχους που απειλούν τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ακόμη περισσότερο από τα αμερικανικά», ανέφερε.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας κατηγόρησε μάλιστα ορισμένες πρωτεύουσες ότι επιχείρησαν να «πνίξουν» την Ουάσιγκτον σε νομικές και διαδικαστικές ενστάσεις ή επέλεξαν να την επικρίνουν δημόσια αντί να τη στηρίξουν. «Ήταν ντροπιαστικό», είπε χαρακτηριστικά.
Άμεση η αμερικανική μείωση
Στο κύριο θέμα της συνάντησης, ο Ρούτε χαρακτήρισε το NATO Force Model «εργαλείο σχεδιασμού» και εξήγησε ότι οι ΗΠΑ, που πρέπει να καλύπτουν πολλαπλά θέατρα επιχειρήσεων, ανακοίνωσαν ότι μειώνουν το μερίδιό τους και ότι η μείωση αυτή είναι άμεση.
«Οι Ευρωπαίοι αναπληρώνουν αυτή τη στιγμή τα κενά. Κάτι από αυτό έχει ήδη γίνει, κάτι είναι σε εξέλιξη», ανέφερε, σημειώνοντας ότι το ακριβές μέγεθος της μείωσης παραμένει διαβαθμισμένο.
Ο γενικός γραμματέας φάνηκε διστακτικός να αφήσει τον όρο «άμεση» να σταθεί μόνος του, επιμένοντας ότι το μοντέλο αποτελεί εργαλείο σχεδιασμού και όχι την πραγματική εικόνα ενός πολέμου. Εξήγησε ότι σε καιρό ειρήνης δείχνει «τι μπορούμε θεωρητικά να υπολογίζουμε ότι υπάρχει», ενώ σε περίπτωση ενεργοποίησης του Άρθρου 5 «όλοι οι σύμμαχοι, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, θα αξιοποιήσουν στο έπακρο ό,τι μπορούν».
Με άλλα λόγια, υποστήριξε ότι η μείωση αφορά τον σχεδιασμό και όχι την πραγματική απόκριση σε ενδεχόμενη σύγκρουση. «Είμαι αρκετά σίγουρος ότι θα δώσουμε αυτή τη μάχη και θα τη νικήσουμε», σημείωσε.
«NATO 3.0» και το τέλος του μεταψυχροπολεμικού ΝΑΤΟ
Τον τόνο έδωσε ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος περιέγραψε το όραμα της κυβέρνησης Τραμπ για το «NATO 3.0».
«Πρόκειται για μια μεταψυχροπολεμική αναγνώριση ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να επιστρέψει σε μια πραγματική, σκληρή στρατιωτική συμμαχία, με πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες αποτροπής εδώ στην ευρωπαϊκή ήπειρο και με την Ευρώπη να αναλαμβάνει την ηγεσία στη συμβατική της άμυνα», δήλωσε.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι ορισμένες χώρες εξακολουθούν να υστερούν και ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να ασκεί πίεση.
«Κάποιες χώρες πρέπει ακόμη να κάνουν περισσότερα και θα είμαστε ειλικρινείς γι’ αυτό, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια. Είναι σημαντικό οι φίλοι να είναι ειλικρινείς μεταξύ τους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Χέγκσεθ ανακοίνωσε επίσης επενδύσεις ύψους 1,5 τρισ. δολαρίων στην αμερικανική άμυνα για το οικονομικό έτος 2027, κάνοντας λόγο για την οικοδόμηση του «οπλοστασίου της ελευθερίας».
«Χάρτινος τίγρης» και τέλος στην εποχή των «τζαμπατζήδων»
Λίγη ώρα αργότερα ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας επανήλθε με ακόμη πιο αιχμηρή ρητορική, υποστηρίζοντας ότι το μεταψυχροπολεμικό ΝΑΤΟ απομακρύνθηκε από τον βασικό στρατιωτικό του ρόλο.
«Το ΝΑΤΟ υπήρξε ένας χάρτινος τίγρης . Αυτό τελείωσε», δήλωσε, επαναλαμβάνοντας ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνα της ηπείρου.
Ο Χέγκσεθ περιέγραψε το λεγόμενο «NATO 2.0» ως μια περίοδο «περισπασμών, αποβιομηχάνισης και αποστρατιωτικοποίησης», κάνοντας λόγο και για μια εποχή «τζαμπατζήδων» που, όπως είπε, δεν πρόκειται να επιστρέψει.
«Η Ευρώπη δεν υποτίθεται ότι θα ήταν εξάρτηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Υποτίθεται ότι θα ήταν μια στρατιωτική δύναμη, σύμμαχος μιας ισχυρής Αμερικής», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο πλαίσιο ανακοίνωσε εξάμηνη αξιολόγηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για ουσιαστική αξιολόγηση και όχι για τυπική διαδικασία.
«Ορισμένες χώρες θα αποτύχουν και άλλες θα περάσουν με άριστα», είπε, εξηγώντας ότι στόχος είναι να διασφαλιστεί πως η Ευρώπη κινείται «γρήγορα και μη αναστρέψιμα» προς την ανάληψη της κύριας ευθύνης για την άμυνα της ηπείρου.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι η αμερικανική συνεισφορά στη Συμμαχία δεν μπορεί να παραμείνει αμετάβλητη εάν οι Ευρωπαίοι δεν αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες.
«Η Αμερική δεν μπορεί να ενδιαφέρεται περισσότερο ούτε να πληρώνει περισσότερα για την άμυνα της Ευρώπης από ό,τι οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι», τόνισε.
Το στοίχημα της Άγκυρας
Η συνάντηση αποτελεί την τελευταία μεγάλη συνεδρίαση πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, την οποία ο Ρούτε περιέγραψε ως σύνοδο «αποτελεσμάτων» σε τρία πεδία: αμυντικές δαπάνες, αμυντική βιομηχανία και στήριξη της Ουκρανίας.
Στις δαπάνες, ανέφερε ότι Ευρώπη και Καναδάς διέθεσαν το 2025 περίπου 90 δισ. δολάρια επιπλέον σε σχέση με το 2024 αύξηση σχεδόν 20% σε πορεία προς τον στόχο του 5% του ΑΕΠ.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά όμως το σκέλος της αμυντικής βιομηχανίας, το οποίο αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και της Συνόδου στην Τουρκία. Ο Ρούτε τόνισε ότι, παρά τα νέα συμβόλαια «που εμφανίζονται παντού», η παραγωγή πρέπει να αυξηθεί δραστικά και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
«Πρέπει να παράγουμε περισσότερα, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, για να είμαστε ασφαλείς», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Συμμαχία οφείλει «όχι απλώς να συμβαδίσει, αλλά να κάνει καλύτερα από την Κίνα, τη Ρωσία και άλλους», οι οποίοι αυξάνουν με ταχείς ρυθμούς την αμυντική τους παραγωγή.
Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς συμπίπτει με τις προσπάθειες ενίσχυσης της συνεργασίας με την τουρκική αμυντική βιομηχανία στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής και νατοϊκής προσπάθειας αύξησης της παραγωγικής ικανότητας στον τομέα της άμυνας.
Ουκρανία- πάνω από 30.000 στρατιώτες οι ρωσικές απώλειες κάθε μήνα
Στο ουκρανικό, ο Ρούτε ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα συμμετάσχει το απόγευμα στη συνεδρίαση της Ομάδας Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας, ενώ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την αντοχή του Κιέβου στο πεδίο της μάχης. Επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι ρωσικές απώλειες κυμαίνονται πλέον μεταξύ 30.000 και 35.000 στρατιωτών τον μήνα, χαρακτηρίζοντάς τες «πραγματικά εντυπωσιακές», ενώ υπογράμμισε την ανάγκη να συνεχιστεί η παροχή οπλικών συστημάτων και μέσων αντιαεροπορικής άμυνας προς την Ουκρανία.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ επαίνεσε παράλληλα τον Ντόναλντ Τραμπ για τον ρόλο του στο ουκρανικό, υποστηρίζοντας ότι ήταν ο μόνος ηγέτης που μπορούσε να «σπάσει το αδιέξοδο» και να επαναφέρει τον διάλογο με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Αναφέρθηκε επίσης στη συνεχιζόμενη αμερικανική συνεισφορά στην άμυνα της Ουκρανίας, σημειώνοντας ότι η ροή κρίσιμου εξοπλισμού συνεχίζεται με αμερικανική έγκριση και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι παντού παρούσες», ανέφερε χαρακτηριστικά, χαιρετίζοντας παράλληλα και τη στήριξη που εξέφρασαν οι ηγέτες της G7 προς το Κίεβο.
