Την ελπίδα για μια νέα αρχή στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Σερβίας εκφράζουν οι Βρυξέλλες μετά την ιστορική εκλογική ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς από το φοιτητικό κίνημα της αντιπολίτευσης, με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την επίτροπο Διεύρυνσης Μάρτα Κος να στέλνουν σαφές μήνυμα στήριξης των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας.
«Σήμερα, οι πολίτες της Σερβίας προσήλθαν στις κάλπες σε αριθμούς ρεκόρ για να διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας τους. Συγχαρητήρια στη Φοιτητική Λίστα για τη νίκη της στις βουλευτικές εκλογές», ανέφεραν με πανομοιότυπες αναρτήσεις η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα.
«Είμαστε έτοιμοι να στηρίξουμε μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών, καθώς και να συνεργαστούμε για την προώθηση του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Σερβίας», υπογράμμισαν.
Από την πλευρά της, η Eπίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι «ένα νέο κεφάλαιο μπορεί να ανοίξει για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί».
«Αγαπητή Σερβία, η φωνή σας ακούστηκε!
Έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια διαδηλώσεων για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς, οι Σέρβοι προσήλθαν στις κάλπες σε ιστορικά υψηλούς αριθμούς.
Συγχαρητήρια στη Φοιτητική Λίστα για τη νίκη σας!
Αυτές ακριβώς είναι οι αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής μας Ένωσης.
Ένα νέο κεφάλαιο μπορεί να ανοίξει για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί» δήλωσε η Κος.
Από την οργή για την κηδεία Μλάντιτς στη νέα αρχή
Η θερμή υποδοχή του εκλογικού αποτελέσματος από την ευρωπαϊκή ηγεσία έρχεται μόλις επτά εβδομάδες μετά τη σοβαρή ένταση στις σχέσεις Βρυξελλών και Βελιγραδίου, με αφορμή την κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς, του πρώην στρατιωτικού διοικητή των Σερβοβοσνίων που είχε καταδικαστεί για τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα και άλλα εγκλήματα πολέμου.
Η κηδεία του, στις 7 Σεπτεμβρίου στο Βελιγράδι, πραγματοποιήθηκε με στρατιωτικές τιμές και παρουσία του εθνικιστή ηγέτη Μίλοραντ Ντόντικ και του Ρώσου πρέσβη, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην ΕΕ. Η Μάρτα Κος ακύρωσε προγραμματισμένη επίσκεψή της στη Σερβία, ενώ οι Βρυξέλλες κατέστησαν σαφές ότι η εξύμνηση καταδικασμένων εγκληματιών πολέμου αντιβαίνει στις ευρωπαϊκές αξίες και υπονομεύει την ενταξιακή πορεία της χώρας.
Πολιτική ανατροπή με γεωπολιτικές προεκτάσεις
Ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του στις εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου, εκτιμώντας ότι η Φοιτητική Λίστα εξασφαλίζει 135 έως 140 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 μελών.
Το κίνημα αναδείχθηκε μέσα από τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, τραγωδία που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και πυροδότησε καταγγελίες για διαφθορά και κυβερνητική αδιαφάνεια.
Παρότι η ένταξη στην ΕΕ δεν αποτέλεσε κεντρικό προεκλογικό σύνθημα της Φοιτητικής Λίστας, οι δεσμεύσεις της για κράτος δικαίου, ανεξαρτησία των θεσμών και καταπολέμηση της διαφθοράς συμπίπτουν με βασικές απαιτήσεις των Βρυξελλών.
Η πολιτική ανατροπή αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς ο Βούτσιτς διατηρούσε στενούς δεσμούς με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και επιδίωκε την ενίσχυση της συνεργασίας με τη Μόσχα, ενώ η ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας παρέμενε ουσιαστικά στάσιμη.
Ωστόσο, η αλλαγή εξουσίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως στροφή προς την ΕΕ ούτε εγκατάλειψη των παραδοσιακών σχέσεων με τη Ρωσία. Για τις Βρυξέλλες, πάντως, ανοίγει ένα νέο παράθυρο ευκαιρίας σε μια χώρα με καθοριστική σημασία για τη σταθερότητα των Δυτικών Βαλκανίων.
