Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η πρωτοβουλία της Κάγια Κάλας να συγκεντρώσει μερικά από τα «πιο λαμπρά μυαλά» της ασφάλειας και της άμυνας για να αναζητήσουν νέες λύσεις στα αμυντικά κενά της Ευρώπης πέρασε από την εξαγγελία στην ακύρωση.
Η ομάδα υψηλού επιπέδου, την οποία η Ύπατη Εκπρόσωπος είχε προαναγγείλει μετά την άτυπη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας, επρόκειτο να παρουσιαστεί τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες. Δεν πρόλαβε όμως καν να συνεδριάσει. Η εκδήλωση ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, ύστερα από αντιδράσεις κρατών-μελών.
Η επίσημη γραμμή: «Δεν ήταν ο σωστός δρόμος»
Την εξέλιξη επιβεβαίωσε τη Δευτέρα εκπρόσωπος της ΕΕ κατά τη μεσημβρινή ενημέρωση της Κομισιόν.
«Πράγματι, αυτό ήταν αρχικά προγραμματισμένο για σήμερα το πρωί. Ορισμένα κράτη-μέλη έκριναν ότι δεν ήταν ο σωστός δρόμος αυτή τη στιγμή», ανέφερε.
«Ύστερα από συζητήσεις με τους υπουργούς, η Ύπατη Εκπρόσωπος αποφάσισε να μην προχωρήσει με την πρωτοβουλία και αναζητά νέους τρόπους συνεργασίας με τα κράτη-μέλη».
Η ευρωπαϊκή πλευρά επέμεινε, ωστόσο, ότι η ανάγκη που οδήγησε στη δημιουργία της ομάδας παραμένει. «Η διάγνωση δεν έχει αλλάξει και η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα στην άμυνα», τόνισε ο εκπρόσωπος.
Όταν δημοσιογράφος αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία και ζήτησε να μάθει γιατί οι χώρες αυτές είχαν αντιδράσει, η Κομισιόν απέφυγε να επιβεβαιώσει τα ονόματα. «Τα συγκεκριμένα κράτη-μέλη είναι τα πλέον κατάλληλα να απαντήσουν γιατί δεν ήταν υποστηρικτικά», ήταν η απάντηση.
Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία φέρονται πίσω από το μπλόκο
Σύμφωνα με το Euractiv, πάντως, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία φέρονται να βρίσκονται πίσω από την ακύρωση της τελευταίας στιγμής. Το μέσο απευθύνθηκε και στις τρεις κυβερνήσεις, χωρίς να έχει λάβει απάντηση έως τη δημοσίευση του ρεπορτάζ.
Η ομάδα θα αποτελούνταν από οκτώ πρώην πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους και θα είχε αποκλειστικά συμβουλευτικό χαρακτήρα. Στόχος ήταν να καταθέσει μη δεσμευτικές προτάσεις για το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να κινηθεί γρηγορότερα στην παραγωγή και την προμήθεια των αμυντικών δυνατοτήτων που χρειάζεται.
Όπως είχε γράψει η HuffPost μετά την άτυπη Σύνοδο στην Ιρλανδία, η ίδια η Κάλας είχε εξηγήσει ότι ήθελε να φέρει κοντά «μερικά από τα πιο λαμπρά μυαλά στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας», ώστε να προτείνουν λύσεις «έξω από τα καθιερωμένα (“out of the box”)» για την ταχύτερη κάλυψη των ευρωπαϊκών αμυντικών κενών.
«Δεν ήμασταν αρκετά γρήγοροι, παρότι το επίπεδο της απειλής αυξάνεται», είχε παραδεχθεί.
Η ειρωνεία είναι ότι μια πρωτοβουλία που σχεδιάστηκε ακριβώς για να επιταχύνει την ευρωπαϊκή άμυνα σταμάτησε πριν ξεκινήσει λόγω των ίδιων πολιτικών και θεσμικών δυσκολιών που συχνά καθυστερούν τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Πρωτεύουσες εναντίον EEAS
Η υπόθεση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο μια συμβουλευτική ομάδα.
Το Euractiv εντάσσει την ανατροπή σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), την ώρα που η Κάλας αντιστέκεται σε γαλλογερμανικές προτάσεις για βαθιά αναμόρφωση της ευρωπαϊκής διπλωματικής υπηρεσίας και της σχέσης της με την Κομισιόν.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος έχει ταυτόχρονα επιχειρήσει να ενισχύσει το αμυντικό βάρος της EEAS, τοποθετώντας στη νέα ηγεσία της την πρώην υπουργό Άμυνας της Ολλανδίας Κάισα Όλονγκρεν ως γενική γραμματέα και τον πρώην πρέσβη της Γαλλίας στο ΝΑΤΟ Νταβίντ Κβαχ σε κορυφαίο ρόλο για την ασφάλεια και την άμυνα.
Το Euronews βλέπει την ακύρωση ως ένα σημαντικό πολιτικό πλήγμα για την Κάλας, εντάσσοντάς την στην ευρύτερη μάχη επιρροής γύρω από την EEAS και την προσπάθεια της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να αποκτήσει μεγαλύτερο λόγο στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Στο ίδιο φόντο βρίσκεται και η τελευταία γαλλογερμανική πρόταση για αναδιάρθρωση της EEAS, η οποία θα ενίσχυε μεν το χαρτοφυλάκιο της Ύπατης Εκπροσώπου, αλλά θα έφερνε την ευρωπαϊκή διπλωματική υπηρεσία σε στενότερη σχέση εποπτείας με την πρόεδρο της Επιτροπής.
Το POLITICO προσθέτει ακόμη μία παράμετρο: διπλωμάτες είχαν εκφράσει επιφυλάξεις ότι η ομάδα της Κάλας θα μπορούσε να επικαλύψει δραστηριότητες της Κομισιόν και ειδικότερα του Επιτρόπου Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, ο οποίος ήδη συνεργάζεται με think tanks και πρώην αξιωματούχους.
Καμία επίσημη πηγή δεν αποδίδει πάντως την ακύρωση σε παρέμβαση της φον ντερ Λάιεν ή της Κομισιόν. Η επίσημη εξήγηση παραμένει η αντίδραση «ορισμένων κρατών-μελών».
Το επεισόδιο, όμως, αποτυπώνει τα στενά περιθώρια μέσα στα οποία καλείται να κινηθεί η Κάλας: ανάμεσα στις πρωτεύουσες που διατηρούν καθοριστικό λόγο στην άμυνα και μια Κομισιόν που διεκδικεί ολοένα ισχυρότερο αποτύπωμα τόσο στην άμυνα όσο και στην εξωτερική πολιτική.
Η ομάδα εγκαταλείφθηκε πριν καν ξεκινήσει. Η «διάγνωση», όπως παραδέχεται η ίδια η ΕΕ, παραμένει: η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα στην άμυνα.
