Η συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ θα διαμορφώσει μια σειρά από επιμέρους συμφωνίες και διαύλους επικοινωνίας, με στόχο να διατηρηθεί υπό έλεγχο η ένταση ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Στο μέτωπο του εμπορίου, η σημαντικότερη εξέλιξη είναι η παράταση της υφιστάμενης εμπορικής εκεχειρίας για δύο ακόμη μήνες. Η προηγούμενη συμφωνία έληγε στις 10 Νοεμβρίου, γεγονός που καθιστούσε κρίσιμο το εάν Ουάσιγκτον και Πεκίνο θα κατάφερναν να αποφύγουν μια νέα κλιμάκωση των δασμών.
Παράλληλα, από την αμερικανική πλευρά έχει τεθεί στο τραπέζι το ενδεχόμενο μειώσεων δασμών σε μη στρατηγικά προϊόντα, ενώ στο πλαίσιο των συζητήσεων αναμένονται κινήσεις σχετικά με τις αμερικανικές αγροτικές εξαγωγές και τους κινεζικούς μη δασμολογικούς φραγμούς.
Πρόκειται, επομένως, περισσότερο για μια προσπάθεια σταθεροποίησης της σχέσης και αγοράς χρόνου παρά για μια οριστική εμπορική διευθέτηση. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει εάν αυτή η προσωρινή αποκλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε μια ευρύτερη συμφωνία ή εάν θα αποτελέσει απλώς έναν ακόμη γύρο διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει έναν νέο δίαυλο
Πέρα όμως από τους δασμούς, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία που προκύπτουν από τις επαφές των δύο πλευρών αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο έχουν συμφωνήσει στη δημιουργία επίσημου διαύλου επικοινωνίας για την ασφάλεια της AI, ο οποίος θα περιλαμβάνει και μηχανισμό άμεσης επικοινωνίας σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού.
Μάλιστα, έχει προγραμματιστεί νέα συνάντηση αξιωματούχων στην Κίνα μέσα στους επόμενους δύο μήνες.
Ουσιαστικά, οι δύο χώρες επιχειρούν να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων σε έναν τεχνολογικό τομέα που εξελίσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα είδος «κόκκινου τηλεφώνου» για την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς στόχος είναι να υπάρχει απευθείας επικοινωνία όταν ένα σοβαρό περιστατικό απαιτεί άμεση συνεννόηση.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η AI έχει μετατραπεί σε ένα από τα βασικά πεδία του αμερικανοκινεζικού τεχνολογικού ανταγωνισμού.
Οι σπάνιες γαίες παραμένουν στο επίκεντρο
Ένα από τα πιο δύσκολα οικονομικά κεφάλαια των διαπραγματεύσεων παραμένουν οι σπάνιες γαίες.
Η Κίνα διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα τόσο στην παραγωγή όσο και, κυρίως, στην επεξεργασία των συγκεκριμένων ορυκτών, τα οποία είναι κρίσιμα για μια σειρά από βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, την ηλεκτροκίνηση και την αμυντική βιομηχανία.
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να εκφράζουν ανησυχίες ότι οι κινεζικές εξαγωγές δεν έχουν επανέλθει πλήρως στα επίπεδα που είχαν συμφωνηθεί. Ενδεικτικό είναι ότι οι κινεζικές εξαγωγές σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ υποχώρησαν εκ νέου τον Αύγουστο.
Έτσι, ένα από τα βασικά ερωτήματα που μένει να απαντηθεί είναι εάν το Πεκίνο θα προχωρήσει σε συγκεκριμένες εγγυήσεις για τη σταθερότητα των προμηθειών ή εάν θα επιλέξει να διατηρήσει την υφιστάμενη κατάσταση.
Για την Ουάσιγκτον, το ζήτημα δεν είναι μόνο εμπορικό. Αφορά την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την εξάρτηση της αμερικανικής βιομηχανίας από έναν κρίσιμο τομέα στον οποίο η Κίνα έχει σημαντικό πλεονέκτημα.
Η Ταϊβάν παραμένει το πιο δύσκολο κεφάλαιο
Αν υπάρχει ένα ζήτημα που εξακολουθεί να βρίσκεται έξω από τη λογική μιας εύκολης εμπορικής συμφωνίας, αυτό είναι η Ταϊβάν.
Το Πεκίνο ζητά από την Ουάσιγκτον να περιορίσει τις πωλήσεις αμερικανικών όπλων προς την Ταϊβάν και έχει επανειλημμένα επικαλεστεί τις δεσμεύσεις που συνδέονται με το αμερικανοκινεζικό πλαίσιο του 1982.
Μέχρι στιγμής δεν προκύπτει κάποια μεγάλη αμερικανική παραχώρηση στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Η Ταϊβάν παραμένει, συνεπώς, ένα από τα σημεία όπου οι στρατηγικές διαφορές των δύο χωρών είναι πολύ βαθύτερες από τις εμπορικές διαφωνίες. Για το Πεκίνο συνδέεται άμεσα με την εθνική του κυριαρχία, ενώ για την Ουάσιγκτον η σχέση με την Ταϊπέι αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Το Ιράν στο τραπέζι των συνομιλιών
Σημαντική θέση στην ατζέντα καταλαμβάνει και το Ιράν, ιδιαίτερα λόγω της σημερινής γεωπολιτικής συγκυρίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να αξιοποιήσει την επιρροή που διαθέτει η Κίνα στην Τεχεράνη, την ώρα που το Πεκίνο διατηρεί σημαντικά οικονομικά και ενεργειακά συμφέροντα στην περιοχή.
Το Ιράν προσθέτει έτσι μια ακόμη διάσταση στις αμερικανοκινεζικές συνομιλίες, οι οποίες πλέον δεν περιορίζονται στους δασμούς και στις εμπορικές σχέσεις, αλλά αγγίζουν μια σειρά από κρίσιμα γεωπολιτικά μέτωπα.
Το μήνυμα του Σι για τον κίνδυνο σύγκρουσης
Πέρα από τις επιμέρους συμφωνίες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το πολιτικό μήνυμα που έστειλε ο Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντηση.
Ο Κινέζος πρόεδρος έδωσε έμφαση στην ανάγκη να αποφευχθεί μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις και τους στρατούς τους, καθώς και της δημιουργίας αποτελεσματικότερων μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στην περίφημη «παγίδα του Θουκυδίδη» (Thucydides Trap), την ιδέα ότι η αντιπαράθεση ανάμεσα σε μια ανερχόμενη δύναμη και μια ήδη κυρίαρχη δύναμη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πολεμικής σύγκρουσης.
Το μήνυμα του Πεκίνου είναι ότι ο ανταγωνισμός δεν πρέπει να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε έναν εμφανώς πιο θερμό τόνο, μιλώντας για τη σχέση του με τον Σι Τζινπίνγκ και αναφερόμενος σε «μεγάλη φιλία». Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη για πιο ισορροπημένο εμπόριο και μεγαλύτερη πρόσβαση των Αμερικανών αγροτών στην κινεζική αγορά.
Η επόμενη ημέρα
Το βασικό συμπέρασμα από τη μέχρι τώρα εικόνα είναι ότι Ουάσιγκτον και Πεκίνο επιχειρούν να κρατήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να έχουν επιλύσει τις βαθύτερες διαφορές τους.
Το εμπόριο παραμένει το άμεσο πεδίο διαπραγμάτευσης, οι σπάνιες γαίες αποτελούν κρίσιμο μοχλό πίεσης, η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί ένα νέο πεδίο συνεργασίας αλλά και ανταγωνισμού, ενώ η Ταϊβάν εξακολουθεί να αποτελεί το δυσκολότερο στρατηγικό ζήτημα.
Το εάν η προσωρινή εμπορική εκεχειρία θα εξελιχθεί σε μια ευρύτερη συμφωνία θα φανεί στους επόμενους μήνες. Μέχρι τότε, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη δύο υπερδυνάμεων που προσπαθούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό τους χωρίς να επιτρέψουν στις επιμέρους διαφορές να οδηγήσουν σε μια συνολική σύγκρουση.
