Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είναι ακόμη έτοιμη να δώσει το τελικό «πράσινο φως» στην πρόσθετη στήριξη που έχει ζητήσει η Ισπανία για τη Θέουτα, καθώς, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπός της, παραμένουν «σημαντικά ανοιχτά ερωτήματα» που πρέπει πρώτα να απαντήσουν οι ισπανικές αρχές.
Την ίδια ώρα, η Κομισιόν αποφεύγει να πάρει θέση στην πολιτική αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει στην Ισπανία για τον πιθανό ρόλο του Μαρόκου στη μαζική είσοδο δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στα τέλη Ιουλίου. Παρά τη διαρροή αστυνομικής έκθεσης που περιγράφει οργανωμένη επιχείρηση και καταγράφει ανοχή των μαροκινών δυνάμεων ασφαλείας, οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το Ραμπάτ «σημαντικό στρατηγικό εταίρο» στο μεταναστευτικό.
Το θέμα τέθηκε επανειλημμένα στη μεσημβρινή ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λίγες ώρες μετά την εμφάνιση του Πέδρο Σάντσεθ στο Κογκρέσο και την ανακοίνωσή του ότι η Μαδρίτη επιδιώκει μόνιμη παρουσία της Frontex στη Θέουτα.
Η κρίση έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αναταράξεις στην Ισπανία, με σχεδόν καθημερινές διαδηλώσεις στη Θέουτα και μεγάλες κινητοποιήσεις σε πόλεις σε όλη τη χώρα. Η αντιπολίτευση κατηγορεί τον Πέδρο Σάντσεθ ότι εγκατέλειψε τους κατοίκους της πόλης, ενώ χιλιάδες διαδηλωτές ζητούν την παραίτησή του.
Τουλάχιστον 72.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στη Θέουτα στις 30 και 31 Ιουλίου. Αν και οι περισσότεροι έχουν επιστρέψει, έως και 5.000 εξακολουθούν να βρίσκονται σε πρόχειρους καταυλισμούς, στους δρόμους ή στις παραλίες της πόλης, τροφοδοτώντας την κοινωνική και πολιτική ένταση.
Η Κομισιόν περιμένει απαντήσεις από την Ισπανία
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Μάρκους Λάμερτ επιβεβαίωσε ότι οι Βρυξέλλες έχουν ήδη λάβει αιτήματα από την ισπανική κυβέρνηση τόσο για έκτακτη χρηματοδότηση όσο και για επιχειρησιακή στήριξη.
«Η Επιτροπή έχει προσφέρει στήριξη από την πρώτη ημέρα, τόσο σε ό,τι αφορά την οικονομική βοήθεια όσο και τη συνδρομή των οργανισμών μας», ανέφερε, κατονομάζοντας τη Frontex, την Europol και την Υπηρεσία της ΕΕ για το Άσυλο.
Ωστόσο, η αξιολόγηση δεν έχει ολοκληρωθεί. «Προχωρούμε κατά προτεραιότητα στην αξιολόγηση αυτών των αιτημάτων. Ωστόσο, για την τελική μας αξιολόγηση υπάρχουν ακόμη ορισμένα σημαντικά ανοιχτά ερωτήματα που πρέπει πρώτα να απαντηθούν από τις ισπανικές αρχές», δήλωσε ο Λάμερτ.
Πιεζόμενος να διευκρινίσει αν αυτά αφορούν το χρηματοδοτικό ή το επιχειρησιακό σκέλος, απέφυγε ευθεία απάντηση, λέγοντας μόνο ότι απαιτείται στενή επαφή για να διαπιστωθεί «πώς μπορεί αυτό να υλοποιηθεί στην πράξη».
Το αίτημα για μόνιμη Frontex
Η Κομισιόν δεν απέρριψε το αίτημα Σάντσεθ για μόνιμη παρουσία της Frontex, αλλά ούτε έδωσε σε αυτή τη φάση το πράσινο φως.
Ο Λάμερτ διευκρίνισε ότι τα αιτήματα που ήδη αξιολογεί η Επιτροπή είχαν υποβληθεί πριν από τη σημερινή εξαγγελία Σάντσεθ. Υπενθύμισε επίσης ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε ήδη δηλώσει πως η ΕΕ είναι έτοιμη να ενισχύσει την παρουσία της Frontex στη Θέουτα και, όπου χρειάζεται, σε άλλα τμήματα των εξωτερικών συνόρων.
Όταν ρωτήθηκε ρητά αν μια μόνιμη παρουσία είναι εφικτή, ο Λάμερτ δεν δεσμεύτηκε. Σημείωσε ότι η Frontex βρίσκεται ήδη στα λιμάνια της Θέουτα και ότι τώρα εξετάζεται πού αλλού μπορεί να συνδράμει και πώς μπορεί να συνεχιστεί η υπάρχουσα παρουσία της.
Η στροφή της Μαδρίτης
Η ισπανική κυβέρνηση είχε αρχικά απορρίψει την ανάπτυξη Ευρωπαίων συνοριοφυλάκων, παρά τις επανειλημμένες προσφορές της Κομισιόν για ενίσχυση της στήριξης.
Το σημερινό αίτημα για μόνιμη παρουσία σηματοδοτεί έτσι σαφή μεταστροφή της αρχικής στάσης της κυβέρνησης Σάντσεθ, ενώ η Επιτροπή αποφεύγει προς το παρόν να δεσμευτεί πριν λάβει απαντήσεις στα «ανοιχτά ερωτήματα» που έχει θέσει.
Η έκθεση που στρέφει τα βλέμματα στο Μαρόκο
Η στάση της Κομισιόν αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη διαρροή αστυνομικής έκθεσης, σύμφωνα με την οποία δεν επρόκειτο για αυθόρμητη μεταναστευτική κίνηση αλλά για σχεδιασμένη και κατά στάδια εκτελεσμένη επιχείρηση με στόχο να υπερφορτωθούν τα συνοριακά περάσματα.
Στο έγγραφο φέρεται να αναφέρεται ότι οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας ήταν λιγότερες από το συνηθισμένο σε κρίσιμο συνοριακό σημείο, δεν επιχείρησαν να διαλύσουν το πλήθος και ότι ορισμένοι ένστολοι υποδείκνυαν σε μετανάστες την κατεύθυνση προς τη διέλευση.
Ο Πέδρο Σάντσεθ επέμεινε πάντως στο Κογκρέσο ότι καμία ισπανική υπηρεσία, η διπλωματική υπηρεσία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή άλλος διεθνής οργανισμός δεν έχει παράσχει «αδιάσειστα στοιχεία» ότι το Μαρόκο σχεδίασε ή εκτέλεσε το συμβάν.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι για περίπου δέκα ώρες στις 30 Ιουλίου η μαροκινή χωροφυλακή επέτρεψε τις διελεύσεις, με τις ισπανικές αρχές να διερευνούν εάν αυτό οφειλόταν σε αδράνεια ή σε αδυναμία ανάσχεσης της ροής.
Από την πλευρά της Κομισιόν ο Λάμερτ ερωτηθείς εάν η Επιτροπή θεωρεί επαρκείς τις εξηγήσεις της ισπανικής κυβέρνησης ή εάν σκοπεύει να ζητήσει περαιτέρω διευκρινίσεις για τον ενδεχόμενο ρόλο του Μαρόκου,απάντησε:
«Δεν σχολιάζουμε διαρροές».
Πρόσθεσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα από τις ισπανικές αρχές και ότι το θέμα αφορά τις εθνικές αρχές. Οι Βρυξέλλες, επομένως, ούτε υιοθέτησαν ούτε απέρριψαν όσα αποδίδονται στην έκθεση.
«Σημαντικός στρατηγικός εταίρος» το Μαρόκο
Πολύ πιο σαφής ήταν η Επιτροπή όταν ρωτήθηκε εάν οι καταγγελίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανεξέταση των σχέσεων της ΕΕ με το Ραμπάτ.
«Το Μαρόκο είναι ένας σημαντικός στρατηγικός εταίρος, ιδιαίτερα στις προσπάθειές μας για την καταπολέμηση της διακίνησης μεταναστών και της παράτυπης μετανάστευσης», δήλωσε ο Λάμερτ.
Η Κομισιόν χαιρέτισε επίσης τη στενή συνεργασία Ισπανίας–Μαρόκου για τη διαχείριση της κρίσης και την ταχεία επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.
Ο εκπρόσωπος σημείωσε ότι η αρμόδια Επίτροπος Ντουμπράβκα Σούιτσα βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία με τον Μαροκινό υπουργό Εξωτερικών Νάσερ Μπουρίτα και υπενθύμισε ότι η ΕΕ έχει ενισχύσει τη συνεργασία με το Ραμπάτ στη μετανάστευση, τη διαχείριση των συνόρων και την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης.
Οι Βρυξέλλες, πρόσθεσε, εργάζονται για περαιτέρω ενίσχυση της σχέσης στο πλαίσιο μιας «συνολικής και στρατηγικής εταιρικής σχέσης».
Σκληρή γραμμή Σάντσεθ για Θέουτα και Μελίγια
Την ίδια στιγμή που απέφυγε να αποδώσει στο Ραμπάτ την ευθύνη για την οργάνωση της μεταναστευτικής κρίσης, ο Σάντσεθ υιοθέτησε αυστηρή στάση απέναντι στις πρόσφατες μαροκινές δηλώσεις για το καθεστώς της Θέουτα και της Μελίγια.
Χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις τοποθετήσεις Μαροκινών κυβερνητικών αξιωματούχων που αμφισβήτησαν την ισπανική κυριαρχία και κάλεσε τον βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄ να επισκεφθεί τις δύο πόλεις τις επόμενες εβδομάδες.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ επιχειρεί έτσι να υπερασπιστεί χωρίς αμφισημίες την ισπανική κυριαρχία, αποφεύγοντας ταυτόχρονα μια μετωπική σύγκρουση με το Ραμπάτ στο μεταναστευτικό.
Ανάλογη ισορροπία κρατούν και οι Βρυξέλλες: δεν παίρνουν θέση για τις καταγγελίες περί μαροκινής εμπλοκής, αλλά καθιστούν σαφές ότι η συνεργασία με το Μαρόκο παραμένει κεντρική στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.
