Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα των New York Times, το σημαντικότερο ποσοστό του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου δεν έχει καταστραφεί από τους εναέριους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά μεταφέρθηκε σε προστατευμένη υπόγεια εγκατάσταση του Ισφαχάν, λίγο πριν την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Οι σήραγγες του Ισφαχάν
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευτεί ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, θα επέμβει ξανά με τη χρήση βίας. Μάλιστα, το Καζακστάν είναι διατεθειμένο να δεχτεί τα αποθέματα ουρανίου της Τεχεράνης, τα οποία έχουν εμπλουτιστεί σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, εφόσον οι ΗΠΑ καταλήξουν σε συμφωνία με το Ιράν σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, όπως δήλωσε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας στους Financial Times.
Βέβαια, η συμφωνία είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Δορυφορικές εικόνες που είδαν το φως της δημοσιότητας και δημοσιεύτηκαν από τις New York Times, θα μπορούσαν να αποτελούν την πρώτη απόδειξη ότι το Ιράν μετέφερε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο (HEU) από μία από αυτές τις εγκαταστάσεις πριν από τις επιθέσεις.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο βρίσκεται θαμμένο βαθιά κάτω από ένα βουνό, πιθανότατα εκτός εμβέλειας των βομβών διάτρησης οχυρώσεων (bunker-buster), σύμφωνα με ανάλυση του Εβραϊκού Ινστιτούτου για την Εθνική Ασφάλεια της Αμερικής (JINSA), ενός ερευνητικού οργανισμού με έδρα την Ουάσιγκτον.
Οι εκτιμήσεις του ΔΟΑΕ
Στις 9 Μαρτίου, ο ΔΟΑΕ είχε προσδιορίσει ρητά το Ισφαχάν ως την πρωταρχική τοποθεσία αποθήκευσης για το ευαίσθητο πυρηνικό υλικό του Ιράν. Μάλιστα, ο Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι δήλωσε ότι ο οργανισμός πιστεύει πως το Ιράν διέθετε «λίγο περισσότερο από 200 κιλά» ουρανίου, εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, αποθηκευμένου στο υπόγειο σύμπλεγμα σηράγγων της τοποθεσίας. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι το υπόλοιπο υλικό στη Νατάνζ και το Φορντό πιθανότατα παρέμεινε εκεί, έχοντας μάλλον καταστραφεί στα αεροπορικά πλήγματα του Ιουνίου.
Κατά τις πληροφορίες του New York Times, υπάρχουν δορυφορικές εικόνες ότι το Ιράν μετέφερε υλικό στην περιοχή και μετά τον πόλεμο των 12 ημερών και την ολοκλήρωση της επιχείρησης «Midnight Hammer» όταν εκτιμήθηκε από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ότι έθαψαν το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στο Ισφαχάν, αλλά δεν το κατέστρεψαν, παρά τις δηλώσεις της κυβέρνησης ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν «εξαλείφθηκε ολοσχερώς».
Επομένως, δεν πρόκειται για εγκατάσταση που μπορεί να καταστραφεί εύκολα. Μιλάμε για φορτία που μπορούν να μετακινηθούν, να κρυφτούν ή να διασπαστούν σε περισσότερες, ακόμη και άγνωστες τοποθεσίες, πέρα από το Ισφαχάν, τη Νατάνζ και το Φορντό. Αυτό καθιστά την ανάκτηση ή τη διάθεση του αποθέματος χωρίς τη συνεργασία της Τεχεράνης εξαιρετικά δύσκολη.
Ακριβώς γι’ αυτό, το πυρηνικό ζήτημα του Ιράν έχει περάσει σε μια φάση όπου η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν δίνει καθαρή λύση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στρατιωτικών αναλυτών που μίλησαν στο CNN, μια προσπάθεια απόσπασης του υλικού θα απαιτούσε εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες στρατιώτες, και θα ενείχε τεράστιο κίνδυνο απωλειών.
Όπως επισημαίνει και ο Σκοτ Ρέκερ, αντιπρόεδρος του προγράμματος ασφάλειας πυρηνικών υλικών της Πρωτοβουλίας για την Πυρηνική Απειλή (NTI): «Αν το Ιράν ανησυχούσε ότι οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ θα προσπαθούσαν να κλέψουν το υλικό με στρατιωτική βία, το λογικότερο που θα έκανε θα ήταν να το διασκορπίσει σε πολλά διαφορετικά κρυφή μέρη», περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Οι δημόσιες δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων επιβεβαίωσαν έμμεσα την παρουσία του υλικού στο Ισφαχάν. Στις 15 Μαρτίου, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι τον Φεβρουάριο είχε προτείνει στους Αμερικανούς διαπραγματευτές την «υποβάθμιση» (down-blend) ή την αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά ότι το υλικό υφίσταται σε μορφή και τοποθεσία που το Ιράν είναι σε θέση να ελέγξει. Αλλά οι συνομιλίες κατέρρευσαν όταν ξεκίνησε η συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Η Νατάνζ και το Φορντό
Παράλληλα, στη συζήτηση πρέπει να τεθεί και μια άλλη υπόγεια τοποθεσία που ονομάζεται «Pickaxe Mountain», η οποία φέρεται να κατασκευάζεται από το 2020 και βρίσκεται ένα μίλι από το πυρηνικό σύμπλεγμα της Νατάνζ. Σύμφωνα με ειδικούς, ένα μέρος του ουρανίου ενδέχεται να είναι εκεί, καθώς δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσαν οι New York Times δείχνουν ότι οι εργασίες συνεχίστηκαν ακόμη και μετά τον πόλεμο του Ιουνίου 2025, ενώ πιο πρόσφατα κατασκευάστηκε περιμετρικό τείχος ασφαλείας και ενισχύθηκαν ορισμένες είσοδοι.
Αναφορικά με το Φορντό, η κατάσταση είναι διαφορετική, διότι η υπόγεια εγκατάσταση θεωρείται ότι καταστράφηκε ουσιαστικά όταν οι ΗΠΑ την έπληξαν με δώδεκα βόμβες διάτρησης καταφυγίων τον Ιούνιο του 2025. Παρ’ όλα αυτά, σε πρόσφατες δορυφορικές εικόνες έχουν τοποθετηθεί εμπόδια στους δρόμους που οδηγούν σε θαμμένες εισόδους σηράγγων, κάτι που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη προχωρούσε σε προετοιμασίες σε περίπτωση εναέριου χτυπήματος ή χερσαίας επέμβασης,
