Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα τη μεγάλη μεταρρύθμιση των τελωνείων, που προβλέπει νέο τέλος διεκπεραίωσης πέρα από τον δασμό των 3 ευρώ και αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου. Με τη μεγάλη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών τελωνείων, η ΕΕ επιχειρεί να βάλει φρένο στο «τσουνάμι» εκατομμυρίων φθηνών μικροδεμάτων που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά, κυρίως μέσω μεγάλων κινεζικών πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου.
Από την 1η Ιουλίου 2026 ισχύει ήδη προσωρινός τελωνειακός δασμός 3 ευρώ για τις περισσότερες μικρές αποστολές αξίας έως 150 ευρώ που φτάνουν απευθείας σε καταναλωτές της ΕΕ από τρίτες χώρες. Τώρα προστίθεται ένα δεύτερο και διαφορετικό μέτρο: νέο τέλος διεκπεραίωσης για τα προϊόντα που αγοράζονται διαδικτυακά εκτός ΕΕ, το οποίο τα κράτη μέλη θα πρέπει να αρχίσουν να εισπράττουν το αργότερο από την 1η Νοεμβρίου 2026. Το ύψος του δεν έχει ακόμη καθοριστεί και θα οριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Παράλληλα, οι ίδιες οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες και οι πωλητές που στέλνουν προϊόντα απευθείας σε Ευρωπαίους καταναλωτές θα αντιμετωπίζονται πλέον ως εισαγωγείς και θα φέρουν ευθύνη για τους δασμούς, τα τελωνειακά στοιχεία αλλά και για τη συμμόρφωση των προϊόντων με τους κανόνες της ΕΕ.
Οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται σε εισαγωγές από όλες τις τρίτες χώρες και δεν περιορίζονται στην Κίνα. Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η ΕΕ είναι ο τεράστιος όγκος χαμηλής αξίας προϊόντων που φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω πλατφορμών όπως οι Temu, SHEIN και AliExpress. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει μάλιστα αναφέρει ονομαστικά τις τρεις πλατφόρμες, υποστηρίζοντας ότι η ενιαία αγορά δεν μπορεί να τις αφήνει «ανέγγιχτες» όταν διοχετεύουν μεγάλους όγκους μη συμμορφούμενων προϊόντων και ανταγωνίζονται ευρωπαϊκές επιχειρήσεις με άνισους όρους.
Οι πλατφόρμες γίνονται εισαγωγείς
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την ευθύνη των ηλεκτρονικών πλατφορμών. Πωλητές και πλατφόρμες που διευκολύνουν εξ αποστάσεως πωλήσεις προϊόντων από τρίτες χώρες απευθείας σε πελάτες στην ΕΕ θα αντιμετωπίζονται πλέον ως εισαγωγείς.
Αυτό σημαίνει ότι θα είναι υπεύθυνοι για την παροχή όλων των αναγκαίων στοιχείων στις τελωνειακές αρχές, την καταβολή ή την εγγύηση των σχετικών δασμών και τελών, αλλά και για τη διασφάλιση ότι τα προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ.
Οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να είναι εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή να εκπροσωπούνται από οντότητα με έδρα στην ΕΕ που διαθέτει καθεστώς εγκεκριμένου οικονομικού φορέα ή «αξιόπιστου συναλλασσόμενου». Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στο να περιορίσει τη δυνατότητα χρησιμοποίησης εικονικών εταιρειών για την αποφυγή των νέων υποχρεώσεων.
Παράλληλα, το νέο σύστημα επιχειρεί να δώσει κίνητρα για μεγαλύτερες και συγκεντρωμένες αποστολές, οι οποίες είναι ευκολότερο να ελεγχθούν από τις τελωνειακές αρχές. Πλατφόρμες και πωλητές τρίτων χωρών θα μπορούν να αξιοποιούν αποθήκες εντός της ΕΕ, με τις αποστολές προς τους πελάτες τους στο εσωτερικό της Ένωσης να επωφελούνται από χαμηλότερο τέλος διεκπεραίωσης, εφόσον τα εμπορεύματα έχουν εισαχθεί σε μεγαλύτερες ποσότητες.
Πρόστιμα έως και 6%
Οι νέοι κανόνες συνοδεύονται και από σημαντικές κυρώσεις για τις εταιρείες που παραβιάζουν συστηματικά τις ευρωπαϊκές τελωνειακές υποχρεώσεις.
Σε περίπτωση επανειλημμένης μη συμμόρφωσης, μπορεί να επιβάλλεται πρόστιμο από τουλάχιστον 1% έως και 6% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που εισήγαγε η επιχείρηση στην ΕΕ κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.
Οι τελωνειακές αρχές θα μπορούν επίσης να αναστέλλουν ή να ανακαλούν ειδικά καθεστώτα που διευκολύνουν τις επιχειρήσεις στις τελωνειακές διαδικασίες και να χαρακτηρίζουν έναν φορέα ως υψηλού κινδύνου.
Ένας ευρωπαϊκός κόμβος αντί για περισσότερα από 111 συστήματα
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι και η δημιουργία του νέου ευρωπαϊκού τελωνειακού κόμβου δεδομένων, του EU Customs Data Hub.
Στόχος είναι να αντικατασταθούν σταδιακά περισσότερα από 111 διαφορετικά συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται σήμερα από τις τελωνειακές αρχές στην Ευρώπη με μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα.
Για τις επιχειρήσεις, ο κόμβος αναμένεται να απλοποιήσει τη δήλωση των εμρευμάτων και την επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές. Για τις ίδιες τις αρχές, η συγκέντρωση των δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα επιτρέπει καλύτερη ανάλυση κινδύνου και θα βοηθά στον εντοπισμό των αποστολών που χρειάζονται αυστηρότερο έλεγχο.
Η μετάβαση θα γίνει σταδιακά. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, η χρήση του νέου κόμβου θα γίνει υποχρεωτική για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου από την 1η Ιουλίου 2028 και για το σύνολο των εμπόρων από την 1η Μαρτίου 2034.
Νέα τελωνειακή αρχή στη Λιλ
Τον κόμβο θα διαχειρίζεται η νέα Τελωνειακή Αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Customs Authority – EUCA), η οποία θα έχει έδρα στη Λιλ της Γαλλίας.
Η νέα αρχή θα συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών τελωνειακών υπηρεσιών, θα συμβάλλει στον καθορισμό κοινών κριτηρίων κινδύνου και προτεραιοτήτων ελέγχου και θα έχει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση του νέου ευρωπαϊκού συστήματος δεδομένων. Η λειτουργία της προβλέπεται να αρχίσει το 2027.
Η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση από το 1986
Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Dirk Gotink (ΕΛΚ, Ολλανδία) χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών τελωνείων από το 1986».
Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον τεράστιο όγκο προϊόντων που φτάνουν από την Κίνα, κάνοντας λόγο για «τσουνάμι» δεμάτων που παραβιάζουν τους κανόνες της ΕΕ, δεν καταβάλλουν τις προβλεπόμενες επιβαρύνσεις και επιβαρύνουν υπέρμετρα τις τελωνειακές υπηρεσίες.
«Τερματίζουμε το εξαιρετικά τοξικό επιχειρηματικό μοντέλο των φθηνών μη συμμορφούμενων και επικίνδυνων εισαγωγών από την Κίνα, υπέρ ενός εμπορίου στη βάση των προτύπων της Ευρώπης και του δικαιότερου ανταγωνισμού», δήλωσε.
Το Συμβούλιο είχε ήδη δώσει την τελική επίσημη έγκρισή του στη μεταρρύθμιση στις 3 Σεπτεμβρίου. Με την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκληρώνεται η νομοθετική διαδικασία και ακολουθούν η επίσημη υπογραφή και η δημοσίευση του νέου τελωνειακού κώδικα στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
