Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμηνύει ότι «μια συμφωνία είναι συμφωνία» και δηλώνει έτοιμη «για κάθε σενάριο», με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να απαντά στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, σε μια στιγμή που οι διατλαντικές εμπορικές σχέσεις εισέρχονται σε νέα φάση αβεβαιότητας.
«Μια συμφωνία είναι συμφωνία και έχουμε (ήδη) συμφωνία, και η ουσία αυτής είναι η ευημερία, οι κοινοί κανόνες και η αξιοπιστία. Αυτή τη στιγμή και οι δύο πλευρές εφαρμόζουμε τη συμφωνία, σεβόμενοι τις διαφορετικές δημοκρατικές διαδικασίες που έχουμε.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρισκόμαστε πλέον στα τελικά στάδια εφαρμογής των υπολοίπων δασμολογικών δεσμεύσεων. Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δεσμεύσεις, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την ευθυγράμμιση με το συμφωνημένο ανώτατο όριο, η οποία παραμένει σε εκκρεμότητα.
Επιδιώκουμε αμοιβαίο όφελος, συνεργασία και αξιοπιστία και είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε σενάριο», ανέφερε η φον ντερ Λάιεν από το Ερεβάν στο περιθώριο της συνόδου ΕΕ-Αρμενίας.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε απάντηση στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος προανήγγειλε ότι οι δασμοί σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και ανταλλακτικά θα αυξηθούν στο 25% από την επόμενη εβδομάδα, κατηγορώντας την ΕΕ ότι «δεν συμμορφώνεται» με τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί το 2025.
Το ενδεχόμενο αντιμέτρων κατά των ΗΠΑ είναι ένα θέμα που έχει συζητηθεί κα άλλες φορές με ιδιαίτερη έμφαση στο εργαλείο κατά του εξαναγκασμού, το Anti-Coercion Instrument, που επιτρέπει την αντίδραση σε πιέσεις από τρίτες χώρες, με μέτρα όπως περιορισμοί στην πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά ή επανεξέταση δεσμεύσεων της συμφωνίας.
Διαβουλεύσεις σε εξέλιξη, αγκάθι οι ρήτρες
Το θέμα βρέθηκε ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης τη Δευτέρα, αποτυπώνοντας το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς συναντάται σήμερα την Τρίτη στο Παρίσι, στο περιθώριο της G7, με τον Αμερικανό εμπορικό εκπρόσωπο, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης, ενώ την Τετάρτη προγραμματίζονται κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου για την εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ.
Οι συνομιλίες αναμένεται να επικεντρωθούν σε δύο βασικές διατάξεις της συμφωνίας, που αποφάσισαν να προσθέσουν οι ευρωβουλευτές:τη «ρήτρα έναρξης» (sunrise clause), σύμφωνα με την οποία η ΕΕ θα μειώσει δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα μόνο εφόσον η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε αντίστοιχη ευθυγράμμιση στο συμφωνημένο επίπεδο του 15%, καθώς και τη «ρήτρα λήξης» (sunset clause), που προβλέπει τον τερματισμό της συμφωνίας είτε σε περίπτωση νέων δασμών από τις ΗΠΑ είτε το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου 2028.
Οι διατάξεις αυτές, που ενισχύουν το διαπραγματευτικό οπλοστάσιο της ΕΕ, αναμένεται να προκαλέσουν τριβές με την αμερικανική πλευρά, ενώ μέχρι πρόσφατα αντιμετωπίζονταν με επιφυλάξεις από ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ωστόσο, οι νέες απειλές για δασμούς φαίνεται να μεταβάλλουν το κλίμα, με διπλωματικές πηγές να σημειώνουν ότι πλέον ενισχύεται η ανάγκη για πιο σαφείς εγγυήσεις εφαρμογής της συμφωνίας.
Επιφυλάξεις και διαφοροποιήσεις μεταξύ των «27»
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις ενότητας, στο παρασκήνιο εντείνονται οι αμφιβολίες για το κατά πόσο θα πρέπει να προχωρήσει, όπως είχε σχεδιαστεί, η διαδικασία οριστικοποίησης της συμφωνίας.
Όπως μεταδίδουν διεθνή μέσα, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα πρέπει να επισπεύσει την ολοκλήρωση της συμφωνίας υπό τις παρούσες συνθήκες, αντανακλώντας τον αυξανόμενο προβληματισμό σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Άλλες χώρες, ωστόσο, επιμένουν ότι η διαδικασία θα πρέπει να προχωρήσει, προκειμένου να διατηρηθεί η αξιοπιστία της ΕΕ ως εμπορικού εταίρου και να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση των εντάσεων.
Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένες οικονομικές πιέσεις λόγω της ενεργειακής αστάθειας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, της ανόδου του κόστους εισαγωγών και της επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η νέα ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας για τις Βρυξέλλες.
