Αντιμέτωπη με μια ενεργειακή κρίση που βαθαίνει όσο πλησιάζει ο χειμώνας, η Ευρώπη αναζητά μέτρα για να συγκρατήσει τις τιμές, με την Κομισιόν να προτείνει στα κράτη-μέλη περιορισμό της κατανάλωσης. Στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο, ο Επίτροπος Νταν Γιόργκενσεν είπε ότι η Ευρώπη πλήρωσε φέτος πάνω από 100 δισ. ευρώ επιπλέον «χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο αερίου ή πετρελαίου», ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος ζήτησε περισσότερη κοινή ευρωπαϊκή δράση και επανεξέταση της αρχιτεκτονικής ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ, ενώ ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ προειδοποίησε ότι η Ευρώπη είναι «μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές, αν όχι η πιο εκτεθειμένη» όσον αφορά το diesel, καθώς περίπου το 50% του diesel της προέρχεται σήμερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι τελευταίοι έξι μήνες έχουν ασκήσει μεγάλη πίεση στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα», δήλωσε ο Τσάφος προσερχόμενος στη σύνοδο. Όπως είπε, οι τιμές της βενζίνης, του diesel, του φυσικού αερίου και του ρεύματος «στέλνουν σοβαρά σήματα κινδύνου». Κάθε χώρα παίρνει ξεχωριστά σημαντικά μέτρα για να αντιμετωπίσει το σοκ και να στηρίξει πολίτες και επιχειρήσεις, όμως «το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε να κάνουμε περισσότερα μαζί, αξιοποιώντας συλλογικά τη δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι μπορούν να γίνουν «πολύ περισσότερα», τόσο στη διάγνωση του προβλήματος όσο και στην εξεύρεση λύσεων. Ο Έλληνας υφυπουργός έθεσε όμως και ένα ευρύτερο ζήτημα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.
Όπως είπε, υπάρχει κοινή πεποίθηση ότι μακροπρόθεσμα ο μετασχηματισμός του ενεργειακού συστήματος θα κάνει την Ευρώπη πιο ασφαλή και ανθεκτική, όμως «ο προορισμός μπορεί να είναι σαφής, η διαδρομή όμως αποδείχθηκε δύσκολη».
«Η αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειάς μας σχεδιάστηκε για έναν διαφορετικό κόσμο», τόνισε ο Τσάφος, θέτοντας το ερώτημα εάν μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη στην κλιματική ουδετερότητα ή εάν χρειάζονται «σοβαρές προσαρμογές» στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται και εφαρμόζεται η στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες η Αθήνα αναμένεται να ζητήσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη μείωση των φόρων στα καύσιμα και αποδέσμευση ευρωπαϊκών αποθεμάτων πετρελαίου. Ο Τσάφος δεν αναφέρθηκε σε αυτά στις δηλώσεις του.
Τι προτείνει η Κομισιόν για τον χειμώνα
Σε επιστολή του προς τους 27, την οποία αναπαράγουν τα διεθνή πρακτορεία, ο Γιόργκενσεν προτείνει μέτρα που είχαν εφαρμοστεί στην κρίση του 2022: μείωση της κατανάλωσης ρεύματος στις ώρες αιχμής, χαμηλότερες θερμοκρασίες στα δημόσια κτίρια, περιορισμό της υπαίθριας θέρμανσης και σβήσιμο του περιττού δημόσιου φωτισμού τη νύχτα.
Τα μέτρα είναι εθελοντικά, όμως τα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης προβλέπουν αυστηρότερα εργαλεία εάν η κατάσταση επιδεινωθεί. Η Κομισιόν ανοίγει επίσης τον δρόμο για μείωση του στόχου πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου στο 80% και ζητεί οι παρεμβάσεις στις τιμές να είναι στοχευμένες και προσωρινές.
«Πρέπει να βγούμε από την εξάρτηση»
Ο Γιόργκενσεν είπε ότι τα 100 δισ. ευρώ δείχνουν πόσο μη βιώσιμη είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από ενεργειακές πηγές άλλων περιοχών του κόσμου. Η ΕΕ βγαίνει από την εξάρτησή της από τη Ρωσία, όμως όταν αυξάνονται οι τιμές στη διεθνή αγορά πλήττονται πολίτες και βιομηχανίες.
«Για μένα το συμπέρασμα είναι πολύ σαφές. Πρέπει να βγούμε από αυτή την εξάρτηση», είπε.
Κατά τον Επίτροπο, η Ευρώπη πρέπει να αντικαταστήσει το εισαγόμενο, ρυπογόνο και ακριβό πετρέλαιο και φυσικό αέριο με εγχώρια παραγόμενη πράσινη ηλεκτρική ενέργεια.
Μήνυμα στις ΗΠΑ για το diesel
Ο Γιόργκενσεν αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο περιορισμών στις αμερικανικές εξαγωγές diesel. «Έστειλα πολύ σαφές μήνυμα στον Αμερικανό ομόλογό μου» ότι δεν είναι προς το συμφέρον κανενός να μην υπάρχει όσο το δυνατόν πιο ελεύθερη ροή ενέργειας, είπε.
Πρόσθεσε ότι ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ έχει δηλώσει δημόσια πως δεν υποστηρίζει μια τέτοια απαγόρευση.
Μπιρόλ: Η Ευρώπη εξαιρετικά εκτεθειμένη στο diesel
Ο Φατίχ Μπιρόλ χαρακτήρισε την Ευρώπη «μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές, αν όχι την πιο εκτεθειμένη» όσον αφορά το diesel.
Όπως εξήγησε, η Ευρώπη εισάγει τεράστιες ποσότητες καθώς μπαίνει στον χειμώνα, ενώ παραδοσιακές πηγές προμήθειας, όπως η Ρωσία και η Μέση Ανατολή, αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
«Σήμερα περίπου το 50% του diesel μας προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε, σημειώνοντας ότι στις ΗΠΑ βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για την πολιτική εξαγωγών.
Για νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, είπε ότι ο ΙΕΑ παρακολουθεί στενά τις αγορές και ότι «εάν υπάρξει ανάγκη» θα συζητήσει με τις κυβερνήσεις τα αναγκαία βήματα.
Όταν ρωτήθηκε εάν προσπάθησε να πείσει την κυβέρνηση Τραμπ να μην προχωρήσει σε περιορισμούς, απέφυγε να κατονομάσει τις ΗΠΑ και είπε ότι ο ΙΕΑ συμβουλεύει τα μέλη του να λαμβάνουν αποφάσεις καλές και για τους συμμάχους και εταίρους τους.
Μεθάνιο: Αναβολή χωρίς «υπαναχώρηση»
Ο Γιόργκενσεν παραδέχθηκε δυσκολίες στην εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο, κυρίως στις εισαγωγές, και είπε ότι μετά τις ανησυχίες «μιας μεγάλης πλειοψηφίας» των κρατών-μελών ζήτησε να εξεταστεί μετάθεση της ημερομηνίας εφαρμογής.
Διευκρίνισε ότι «δεν βρισκόμαστε σε κρίση ασφάλειας εφοδιασμού και δεν αναμένουμε να βρεθούμε», όμως μπροστά σε έναν δύσκολο χειμώνα η Κομισιόν θέλει να απομακρύνει κάθε αβεβαιότητα.
«Αυτό δεν αποτελεί με κανέναν τρόπο υπαναχώρηση από τις φιλοδοξίες μας», τόνισε. Εάν δοθεί παράταση, «ας πούμε ενός έτους», τα κράτη-μέλη θα πρέπει να την αξιοποιήσουν ώστε να είναι έτοιμα να εφαρμόσουν τους κανόνες όταν λήξει.
Η άτυπη σύνοδος δεν αναμένεται να καταλήξει σε αποφάσεις. Οι υπουργοί θα επανέλθουν στο τυπικό Συμβούλιο Ενέργειας στις 29 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο.
