«Μου έλεγαν: ήρθε ο ΕΦΚΑ, φύγε. Σε δηλώναμε τετράωρο αλλά δούλευες δεκάωρο». Η μαρτυρία εργαζομένου στην εστίαση περιγράφει πρακτικές που μπορεί να είναι παλιές, αλλά, σύμφωνα με καταγγελίες που εξακολουθούν να φτάνουν σε σωματεία εργαζομένων, δεν έχουν εξαφανιστεί. Απλώς σε αρκετές περιπτώσεις έχουν προσαρμοστεί στη νέα εποχή της… Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία αυτή την περίοδο. Ο Αύγουστος μπορεί να πλησιάζει στο τέλος του, όμως για εστιατόρια, ξενοδοχεία και τουριστικές επιχειρήσεις σε πολλούς προορισμούς η σεζόν συνεχίζεται τον Σεπτέμβριο και, σε αρκετές περιοχές, μέχρι και τον Οκτώβριο. Αυτό σημαίνει ακόμη δύο μήνες υψηλής έντασης εργασίας και αυξημένων αναγκών σε προσωπικό.
Από το «κρυφτό» στην Ψηφιακή Κάρτα
Από την 1η Μαρτίου 2025 η Ψηφιακή Κάρτα εφαρμόζεται πλήρως σε τουρισμό και εστίαση. Στόχος της είναι να καταγράφεται ο πραγματικός χρόνος εργασίας και να περιοριστούν αδήλωτες υπερωρίες και παράνομες υπερβάσεις ωραρίου.
Οι καταγγελίες, όμως, δείχνουν ότι η παραβατικότητα αλλάζει μορφή. Εργαζόμενοι αναφέρουν περιπτώσεις όπου «χτυπούν» έξοδο και συνεχίζουν να εργάζονται, εμφανίζονται στα χαρτιά με μικρότερο ωράριο ή καλούνται να βρίσκονται στον χώρο 30-45 λεπτά πριν από την επίσημη έναρξη της βάρδιας χωρίς ο χρόνος αυτός να αμείβεται.
Άλλες καταγγελίες αφορούν εργαζομένους που εμφανίζονται με δύο χωριστές βάρδιες αλλά παραμένουν στην επιχείρηση και εργάζονται στο ενδιάμεσο, καθώς και σερβιτόρους ή καμαριέρες που αναλαμβάνουν καθήκοντα «υπευθύνου» χωρίς την αντίστοιχη αμοιβή.
Η Ψηφιακή Κάρτα προβλέπει ακριβώς την καταγραφή της πραγματικής προσέλευσης και αποχώρησης. Μάλιστα, εάν σε έλεγχο εντοπιστεί εργαζόμενος να απασχολείται χωρίς σωστή σήμανση ή να έχει δηλώσει εικονικά ότι αποχώρησε ενώ συνεχίζει να εργάζεται, προβλέπεται πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο.
Η κάρτα έφερε στην επιφάνεια περισσότερες υπερωρίες
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το νέο σύστημα έχει ήδη αποκαλύψει σημαντικό όγκο εργασίας που προηγουμένως δεν καταγραφόταν.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, μετά την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας καταγράφηκε εντυπωσιακή αύξηση των δηλωμένων υπερωριών: +105% στην εστίαση και +1.105% στον τουρισμό σε σχετικές συγκρίσεις που έχει δημοσιοποιήσει το υπουργείο.
Η αύξηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι εργαζόμενοι άρχισαν ξαφνικά να δουλεύουν περισσότερο. Σε σημαντικό βαθμό αποτελεί ένδειξη ότι ώρες εργασίας που προηγουμένως μπορούσαν να μένουν αδήλωτες πλέον καταγράφονται.
41.486 έλεγχοι μέσα σε έξι μήνες
Η πίεση των ελεγκτικών μηχανισμών εντείνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας που περιλαμβάνονται στο ρεπορτάζ, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 41.486 έλεγχοι, εντοπίστηκαν 8.690 παραβάσεις και επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 25,6 εκατ. ευρώ.
Η ένταση των ελέγχων δεν είναι καινούργια. Το 2024 η Επιθεώρηση είχε πραγματοποιήσει συνολικά 79.290 ελέγχους, με 19.799 κυρώσεις και πρόστιμα άνω των 51,2 εκατ. ευρώ.
Η κρίσιμη “ουρά” της σεζόν
Το επόμενο διάστημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μετά την κορύφωση του Αυγούστου, πολλές τουριστικές επιχειρήσεις συνεχίζουν με υψηλές πληρότητες και αυξημένη κίνηση, αλλά συχνά με λιγότερο διαθέσιμο προσωπικό.
Για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, επομένως, το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών δεν σημαίνει τέλος των ελέγχων. Σεπτέμβριος και Οκτώβριος αποτελούν την τελευταία, αλλά κρίσιμη, ευθεία μιας μακράς τουριστικής περιόδου. Και εκεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό εάν η Ψηφιακή Κάρτα θα καταφέρει όχι μόνο να καταγράφει περισσότερες υπερωρίες, αλλά και να κλείσει τις «γκρίζες ζώνες» που επιτρέπουν σε ορισμένες επιχειρήσεις να μετατρέπουν ένα δηλωμένο ωράριο σε πολύ περισσότερες ώρες πραγματικής –και ενίοτε απλήρωτης– εργασίας.
