Μόλις τρεις μήνες μετά το ιστορικό ράλι τιμών λόγω του πολέμου Ιράν – ΗΠΑ, η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη ξαφνικά με το ακριβώς αντίθετο πρόβλημα: τον κίνδυνο ενός παγκόσμιου πλεονάσματος. Το Brent, που τον Απρίλιο είχε αγγίξει επίπεδα άνω των 126 δολαρίων το βαρέλι, διαπραγματεύεται πλέον γύρω στα 70 δολάρια, καταγράφοντας πτώση άνω του 38% από το υψηλό μετά την έναρξη του πολέμου.
Η αιτία είναι η ενδιάμεση ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, που άνοιξε ξανά τον Πορθμό του Ορμούζ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Al Jazeera, η ναυτιλιακή κίνηση στον πορθμό εμφανίζει ήδη σαφή σημάδια ανάκαμψης, με τουλάχιστον 40 πλοία να διέρχονται ανά 24 ωρο, αν και ο όγκος παραμένει πολύ κάτω από τις προπολεμικές 130 διελεύσεις ημερησίως. Παράλληλα, αναλυτές της Morgan Stanley προειδοποιούν για κίνδυνο δημιουργίας πλεονάσματος στην αγορά, επικαλούμενοι τις εκτιμήσεις τους σχετικά με τις τιμές του πετρελαίου για δεύτερη φορά μέσα σε δύο εβδομάδες.
Το «κλειδί» που λέγεται Κίνα
Το βασικό στοιχείο που εξηγεί γιατί η αγορά μιλά ξαφνικά για πλεόνασμα αντί για έλλειψη, είναι η απουσία της Κίνας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Πεκίνο είχε περιορίσει δραστικά τις εισαγωγές, αντλώντας από αποθέματα και στρεφόμενο σε ρωσικό, καζακστανικό, βραζιλιάνικο και βενεζουελανικό αργό αντί για μεσανατολικό. Τώρα, καθώς οι ποσότητες από τη Μέση Ανατολή επιστρέφουν στην αγορά, τα κινεζικά διϋλιστήρια δεν έχουν ακόμη επανέλθει σε ρυθμούς αγορών ανάλογους με τους προπολεμικούς. Η Κίνα έχει μειώσει τις εισαγωγές της κατά περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, γεγονός που αφήνει «ορφανά» εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από το Ιράν, τα Εμιράτα και άλλες χώρες παραγωγούς.
Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας επιβεβαιώνουν το πρόβλημα. Σε πρόσφατη έκθεσή του, ο Οργανισμός σημείωσε πως οι εισαγωγές αργού στην Κίνα και την Ιαπωνία έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 40% σε σύυγκριση με τα προ του πολέμου επίπεδα, ενώ η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά 3,9 εκατ. βαρέλια/ημέρα κατά μέσο όρο το 2026, στα 102,4 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Είναι ένας αριθμός που αντικατοπτρίζει την αναταραχή λόγω του πολέμου και όχι την πλήρη ομαλοποίηση.
Ανάμεικτα σήματα και προειδοποιήσεις
Δεν συμφωνούν όλοι πως το πλεόνασμα είναι δεδομένο. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΠΕΚ Haitham Al Ghais αμφισβήτησε τα σενάρια περί μελλοντικού πλεονάσματος που έχει διατυπώσει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει εύθραυστη. Ο οίκος αξιολόγησης επενδύσεων Morningstar ανέφερε πρόσφατα πως τα φορτία θα χρειαστούν χρόνο για να φτάσουν στην αγορά και τα αποθέματα θα πρέπει να αναπληρωθούν, κάτι που πιθανότατα θα διαμορφώσει υψηλότερο «πάτωμα» τιμών σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο. Σε περίπτωση κατάρρευσης της συμφωνίας, οι ίδιοι αναλυτές προειδοποιούν για ενδεχόμενη ταχύτατη επιστροφή σε τιμές πάνω από 130 δολάρια.
Ένας αναλυτής της Sparta Commodities στη Σιγκαπούρη σημείωσε στο Al Jazeera ότι οι χαμηλές τιμές αναμένεται να προσελκύσουν τους μεγάλους εισαγωγείς αργού, περιορίζοντας σταδιακά το πλεόνασμα, ενώ προειδοποίησε πως η ισορροπία προσφοράς-ζήτησης παραμένει ασταθής.
Τι θα κρίνει τη συνέχεια
Η μελλοντική πορεία των τιμών φαίνεται να εξαρτάται από τρεις παράγοντες: αν θα κρατήσει η ειρηνευτική συμφωνία, αν ο ΟΠΕΚ+ θα επιλέξει να περιορίσει την ανάκαμψη της παραγωγής του για να στηρίξει τις τιμές, και -κυρίως- το πότε θα επιστρέψει η Κίνα στις αγορές. Μέχρι τότε, η πτώση των τιμών, η συσσώρευση αποθεμάτων και η ασυνήθιστη εικόνα δεξαμενόπλοιων που ταξιδεύουν χιλιάδες μίλια αναζητώντας αγοραστή, συνθέτουν μια αγορά που, όπως λένε αναλυτές, πέρασε μέσα σε λίγες εβδομάδες από τον φόβο της έλλειψης, στον φόβο του υπερκορεσμού.
Πηγές: Bloonberg, Al Jazeera, Morningstar, CNBC, Morgan Stanley, IEA
Συγκέντρωση data και με χρήση εργαλείων ΑΙ
