ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και πολιτικά εμπνευσμένες παρεμβάσεις προέδρου του Eurogroup στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίστηκε η πρώτη εμφάνιση του Κυριάκου Πιερρακάκη ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών (ECON). Ο επικεφαλής της Ευρωομάδας δεν περιορίστηκε απλά σε μια αποτύπωση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία, αλλά με σαφές στρατηγικό στίγμα και άνεση στη διαχείριση των ερωτήσεων των ευρωβουλευτών, μετέφερε τη συζήτηση από τη διαχείριση των διαδοχικών κρίσεων, που διέρχεται η Ένωση, σε ένα φιλόδοξο αφήγημα: αυτό μιας Ευρώπης που δεν αρκείται στο να είναι ανθεκτική, αλλά διεκδικεί τον ρόλο μιας παγκόσμιας δύναμης.
Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε την ενεργειακή κρίση, τη δημοσιονομική πολιτική, το ψηφιακό ευρώ, την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και την τεχνολογική κυριαρχία με ένα ευρύτερο πολιτικό δίλημμα για το μέλλον της Ευρώπης.
«…στην πραγματικότητα, πρέπει να αποφασίσουμε: θα είμαστε μια ενιαία αγορά ή μια παγκόσμια δύναμη;», ανέφερε χαρακτηριστικά, συμπυκνώνοντας το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
Η τοποθέτησή του στην ECON ήρθε σε συνέχεια της παρέμβασής του νωρίτερα στο ECOFIN, όπου είχε θέσει με παρόμοια ένταση το πολιτικό διακύβευμα: «Το ερώτημα είναι, θέλουμε να είμαστε η γενιά πολιτικών που θα απελευθερώσει το δυναμικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή όχι;», σημειώνοντας ότι «απαιτεί πολιτικό θάρρος για να επιτευχθεί ο οικονομικός μετασχηματισμός».
«Η Ευρώπη πρέπει να παίξει επίθεση»
Ο πρόεδρος του Eurogroup περιέγραψε την Ευρώπη ως μια ήπειρο που απέδειξε ότι μπορεί να αντέξει διαδοχικά σοκ, από την πανδημία και τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έως την ενεργειακή κρίση και τις νέες αναταράξεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η ανθεκτικότητα από μόνη της δεν αρκεί.
«Η ανθεκτικότητα δεν είναι στρατηγική ανάπτυξης. Η ανθεκτικότητα είναι άμυνα. Η Ευρώπη πρέπει τώρα να παίξει επίθεση», τόνισε, προσθέτοντας ότι με τα σημερινά επίπεδα ανάπτυξης η Ένωση δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις δημογραφικές πιέσεις, τα κενά παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, τις ανησυχίες για την οικονομική ασφάλεια και το ζήτημα της νομισματικής κυριαρχίας.
Ενέργεια: από το κόστος στην κυριαρχία
Στον πυρήνα της τοποθέτησής του βρέθηκε η ενέργεια, την οποία παρουσίασε όχι πλέον μόνο ως παράγοντα κόστους, αλλά ως ζήτημα ισχύος.
«Η ενέργεια δεν αντανακλά πλέον μόνο κόστος. Είναι δύναμη, ασφάλεια και, θεμελιωδώς, κυριαρχία», είπε, προειδοποιώντας ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εντείνουν τον κίνδυνο διαταραχών και στασιμοπληθωριστικών πιέσεων.
Τόνισε ότι η απάντηση πρέπει να είναι «σαφής και δομημένη», με επενδύσεις στην ενέργεια, τη χρηματοοικονομική και την ψηφιακή ισχύ, επισημαίνοντας ότι η ενέργεια αποτελεί «κοινό δημόσιο αγαθό με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση» και ότι οι αποδοτικές αγορές και οι ολοκληρωμένες υποδομές είναι «απολύτως ζωτικής σημασίας».
Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι η φορολόγηση των απροσδόκητων κερδών των ενεργειακών εταιρειών αποτελεί επιλογή των κρατών-μελών, και σχολίασε πως συμφωνεί με αυτή την πρακτική, ενώ επανέλαβε την ανάγκη για διαφοροποίηση και επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, που εκτιμώνται σε περίπου 580 δισ. ευρώ.
Δημοσιονομική γραμμή: περιορισμένος χώρος, στοχευμένα μέτρα
Παράλληλα, επανέλαβε, όπως έκανε και στο χθεσινό Eurogroup, ότι η δημοσιονομική απάντηση δεν μπορεί να είναι απεριόριστη.
«Ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος μετά από προηγούμενες κρίσεις, σε μια περίοδο αυξημένων επενδυτικών και αμυντικών αναγκών», σημείωσε.
«Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να λειτουργεί εντός των κοινά συμφωνηθέντων κανόνων, που ήδη παρέχουν ευελιξία υπό τις τρέχουσες συνθήκες».
Όπως εξήγησε, εφόσον οι συνθήκες επιδεινωθούν, οι επιλογές θα επανεξεταστούν, ωστόσο η βασική γραμμή παραμένει ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα, ώστε να διασφαλίζεται η δημοσιονομική σταθερότητα.
«Η Ευρώπη δεν είναι αδύναμη απλά δεν επενδύει στον εαυτό της»
Στο πεδίο των επενδύσεων, ο πρόεδρος του Eurogroup έθεσε το ζήτημα με πολιτικούς όρους. «Η Ευρώπη δεν έχει έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά πάρα πολλά επενδύονται σε άλλες δικαιοδοσίες. Η Ευρώπη δεν είναι αδύναμη, απλώς δεν επενδύει αρκετά στον εαυτό της. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξουμε συλλογικά», ανέφερε.
Ζήτησε την επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με βαθιές, ρευστές και ενοποιημένες κεφαλαιαγορές, αλλά και με έναν ανταγωνιστικό και ενοποιημένο τραπεζικό τομέα.
Νωρίτερα στο ECOFIN είχε στηρίξει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση της ESMA, της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών, τονίζοντας ότι «δεν μπορούμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές».
Όπως είπε, η κεντρική εποπτεία μπορεί να συνδυαστεί με αποκεντρωμένη εφαρμογή, όπως έχει ήδη συμβεί με τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το ζητούμενο, πρόσθεσε, είναι να ξεπεραστεί η λογική των εθνικών επιφυλάξεων και του «ναι μεν, αλλά».
Τρία πράγματα 12 μήνες
Απαντώντας σε ερώτηση για τα τρία σημαντικότερα πράγματα που θα ήθελε να υλοποιηθούν μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε πρώτο το ψηφιακό ευρώ. «Πρέπει να τηρήσουμε το χρονοδιάγραμμα, διότι κάθε μήνας μετράει», είπε.
Δεύτερο, την αναζωογόνηση της τραπεζικής ένωσης και τη δημιουργία ισχυρότερων και μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών.
Και τρίτο, μια κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη για την τεχνολογική κυριαρχία.
«Όταν μιλάμε για τεχνολογική κυριαρχία, ακόμη και εμείς σε αυτήν την αίθουσα δεν εννοούμε το ίδιο πράγμα. Μερικές φορές χρησιμοποιούμε το ίδιο λεξιλόγιο, αλλά εννοούμε εντελώς διαφορετικά πράγματα», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να είναι «ασύμμετρα αλληλεξαρτώμενη», αλλά να ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες και τους δικούς της ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς πρωταθλητές.
Ψηφιακό ευρώ: γεωπολιτικό εργαλείο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο παρουσίασε ως στρατηγικό έργο.
«Αν δεν δημιουργήσουμε ευρωπαϊκές λύσεις, θα τις εισαγάγουμε μαζί με τις εξαρτήσεις που θα δημιουργήσουν αυτές οι λύσεις», προειδοποίησε.
Συγκρίνοντας τις διεθνείς στρατηγικές, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κινούνται προς ένα ψηφιακό δολάριο, αλλά στηρίζονται στα stablecoins και στην ιδιωτική καινοτομία, ενώ η Κίνα ακολουθεί την αντίθετη κατεύθυνση, με ψηφιακή εκδοχή του νομίσματός της χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη stablecoins.
Η Ευρώπη, είπε, πρέπει να στηριχθεί σε δημόσια υποδομή, με το ψηφιακό ευρώ ως κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της.
«Αν εξετάσετε την παγκόσμια κατάσταση των stablecoins, θα διαπιστώσετε ότι το 95% υποστηρίζεται από το δολάριο και λιγότερο από το 1% από το ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να αποτελεί το βασικό στοιχείο της στρατηγικής», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η μη έγκαιρη υλοποίησή του θα σήμαινε απώλεια μιας μεγάλης ευκαιρίας για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.
Κοιτάζοντας στο μέλλον
Στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, ο πρόεδρος του Eurogroup προειδοποίησε ότι η τεχνολογική αλλαγή κινείται πλέον εκθετικά, ενώ οι πολιτικές αντιδράσεις παραμένουν συχνά γραμμικές. «Υπερβάλλουμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον», είπε, σημειώνοντας ότι σε λίγους μήνες μπορεί να υπάρχουν πολλαπλά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αντίστοιχης ισχύος.
Η απάντηση, όπως τόνισε, δεν είναι η άρνηση της τεχνολογίας. «Αυτό είναι η πολιτική της στρουθοκαμήλου απέναντι στην τεχνολογική αλλαγή», ανέφερε. Αντίθετα, η Ευρώπη πρέπει να κατανοήσει τον αντίκτυπο, να στηρίξει όσους θα επηρεαστούν περισσότερο στην αγορά εργασίας και να μεταρρυθμίσει γρήγορα τα εκπαιδευτικά της συστήματα.
«Η προηγούμενη γενιά είχε ένα πτυχίο. Η δική μου γενιά, ένα πτυχίο και ένα μεταπτυχιακό. Η επόμενη γενιά θα χρειαστεί αρχικές δεξιότητες στην αρχή και πολλή επανακατάρτιση στη διάρκεια της ζωής της», είπε, συνδέοντας την τεχνολογική κυριαρχία με την εκπαίδευση, την εργασία και τη συνολική παραγωγική βάση της Ευρώπης.
Τα «ξύλινα τείχη»
Στην ολοκλήρωση της συζήτησης, η αίσθηση που κυριάρχησε μεταξύ της πλειονότητας των ευρωβουλευτών ήταν ότι το όραμα του προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, δεν αποτελεί απλώς μια λίστα προτεραιοτήτων, αλλά ένα κάλεσμα για έναν ιστορικό μετασχηματισμό.
Έναν μετασχηματισμό που απαιτεί συλλογική βούληση, με το πραγματικό στοίχημα να είναι η αποφασιστικότητα.
Όπως σημείωσε και ο ίδιος, η Ευρώπη διαθέτει το ταλέντο, τους πόρους και τις ιδέες. Το αν θα εξελιχθεί σε μια παγκόσμια δύναμη, που επιλέγει, διαμορφώνει και διεκδικεί τον ρόλο της, θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα και πόσο συνεκτικά θα μετατρέψει τη θεωρητική συμφωνία σε απτή, συλλογική δράση.Μόνο τότε θα μπορέσει να ηγηθεί αντί να αντιδρά, διαμορφώνοντας το μέλλον της στην παγκόσμια σκηνή.
Κλείνοντας, επανήλθε στο ζήτημα της κυριαρχίας, δίνοντάς του ευρωπαϊκό και όχι απομονωτικό περιεχόμενο: «Η κυριαρχία δεν έχει να κάνει με απομόνωση, αλλά με το να έχεις επιλογές όταν άλλοι σου τις αρνούνται», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρωομάδα είναι δεσμευμένη να συμβάλει στη δημιουργία των αναγκαίων πλαισίων.
Άλλωστε, νωρίτερα στο ECOFIN, το αποτύπωσε με έναν ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο, παραπέμποντας στην ιστορία των «ξύλινων τειχών» της αρχαίας Αθήνας. Όπως ανέφερε, όταν το Μαντείο των Δελφών προέβλεψε ότι τα «ξύλινα τείχη» θα σώσουν την πόλη, κάποιοι πρότειναν την κατασκευή οχυρώσεων, ενώ άλλοι – με επικεφαλής τον Θεμιστοκλή – τα ερμήνευσαν ως πλοία, οδηγώντας τελικά στη νίκη στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
«Το δίδαγμα είναι σαφές: ανοίγεσαι ή κλείνεσαι;»
