Τη θέση της Ελλάδας υπέρ ενός φιλόδοξου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού με αυξημένους πόρους ξεκαθάρισε ο υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις, Τάσος Χατζηβασιλείου, κατά την άφιξή του στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ, την ώρα που η διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της.
Ο υφυπουργός προανήγγειλε «αναλυτική συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό» με φόντο την προετοιμασία της Συνόδου Κορυφής του Οκτωβρίου. Όπως είπε, για την Ελλάδα η Ευρώπη χρειάζεται προϋπολογισμό «φιλόδοξο, με ιδιαίτερα αυξημένους πόρους», που θα μπορεί να αντιμετωπίσει «πρώτα απ’ όλα τις νέες προκλήσεις, όπως είναι η άμυνα, η ασφάλεια, η ενέργεια», χωρίς ταυτόχρονα να αποδυναμωθούν οι παραδοσιακές πολιτικές. Στάθηκε ειδικά στην αλιευτική, την αγροτική και την πολιτική συνοχής, πολιτικές που όπως σημείωσε «έχουν στηρίξει εδώ και δεκαετίες την ανθεκτικότητα της ΕΕ».
Στο σκέλος των εσόδων ο κ. Χατζηβασιλείου τόνισε την ανάγκη να βρεθούν νέοι ίδιοι πόροι, εκτιμώντας ότι η χώρα «κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση». Ανακοίνωσε μάλιστα ότι η Ελλάδα καταθέτει σχετική πρόταση, την οποία έχει επεξεργαστεί ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση, την οποία ο κ. Πιερρακάκης είχε παρουσιάσει σε ομιλία του στο Ετήσιο Συνέδριο για τον Προϋπολογισμό της ΕΕ, στις Βρυξέλλες στις 2 Ιουλίου, προβλέπει κεντρική ευρωπαϊκή δημοπρασία των τηλεπικοινωνιακών συχνοτήτων αντί για τα 27 διαφορετικά εθνικά συστήματα που ισχύουν σήμερα. Με βάση το ελληνικό παράδειγμα της δημοπρασίας 5G του 2020, ο υπουργός πρότεινε να συγχρονιστούν οι ευρωπαϊκές δημοπρασίες και τα έσοδα, ή ένα σημαντικό μέρος τους, να ενταχθούν ως ένας προβλέψιμος ίδιος πόρος στο ΠΔΠ, ενώ ένα ποσοστό τους να διατεθεί για τη δημιουργία ταμείου ανάπτυξης των τεχνολογιών 5G και 6G. (Διαβάστε εδώ την ομιλία του όπως έχει αναρτηθεί στο υπουργείο Οικονομικών)
Το ζήτημα των νέων ίδιων πόρων παραμένει ωστόσο από τα πιο δύσκολα της διαπραγμάτευσης. Την εταιρική εισφορά για τις μεγάλες επιχειρήσεις απορρίπτει η πλειονότητα των κρατών ως φρένο στην ανταγωνιστικότητα, ενώ κατηγορηματικά αντίθετες στον φόρο καπνού είναι έξι χώρες που φοβούνται μείωση των εθνικών εσόδων. Καθαροί συνεισφορείς όπως η Σουηδία, η Φινλανδία και η Ιρλανδία, μαζί με την Ουγγαρία, απορρίπτουν συνολικά κάθε νέο πόρο, με φόντο τη φορολογική κυριαρχία και την πίεση για συγκράτηση των δαπανών.
Πέρα από τον προϋπολογισμό, ο υφυπουργός τοποθέτησε στην ατζέντα τα θέματα ανταγωνιστικότητας και την ιδέα «Μία Ευρώπη, μία Αγορά», καθώς και την απλούστευση των διαδικασιών ώστε να μειωθεί το γραφειοκρατικό βάρος στις επιχειρήσεις. Αναφέρθηκε επίσης στο υψηλό ενεργειακό κόστος και στο μεταναστευτικό, ζητήματα που όπως είπε η Ελλάδα «σταθερά βάζει ψηλά στις συζητήσεις».
Οι δηλώσεις έγιναν σε ένα Συμβούλιο που θεωρείται το τελευταίο σε αυτή τη μορφή προτού η ιρλανδική Προεδρία καταθέσει το αναθεωρημένο πλαίσιο διαπραγμάτευσης, το λεγόμενο «negotiating box». Το πρώτο Negotiating Box που είχε καταθέσει τον Ιούνιο η κυπριακή Προεδρία μείωνε τον προϋπολογισμό κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ, γύρω στο 2%, φέρνοντάς τον στα 1.730 δισ. από τα 1.763 δισ. της αρχικής πρότασης της Κομισιόν. Το κείμενο εκείνο ικανοποιούσε τις χώρες της συνοχής καθώς άφηνε σχεδόν ανέπαφα τα κονδύλια τους, προκάλεσε όμως την αντίδραση των «φειδωλών» που το έκριναν ανεπαρκές, και δεν οδήγησε σε σύγκλιση. Ο επικεφαλής της Προεδρίας, Ιρλανδός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τόμας Μπερν, χαρακτήρισε «φιλόδοξο» το χρονοδιάγραμμα και ανέφερε πως το αναθεωρημένο κείμενο θα δοθεί αρκετά πριν από την επόμενη συνάντηση των υπουργών, στις 13 Οκτωβρίου, με στόχο συμφωνία έως το τέλος του 2026.
Η ελληνική στάση τοποθετεί την Αθήνα στο στρατόπεδο των κρατών που θέλουν να θωρακίσουν τις παραδοσιακές πολιτικές. Απέναντι βρίσκονται οι «φειδωλοί». Στο άτυπο Συμβούλιο του Δουβλίνου νωρίτερα τον μήνα ο Γερμανός υφυπουργός Γκούντερ Κρίχμπαουμ χαρακτήρισε «καθαρή φαντασία» την πρόταση της Κομισιόν, επαναλαμβάνοντας το αίτημα για περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων με πρώτο στόχο τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Σύμφωνα με διπλωμάτες, το Βερολίνο έχει γίνει πιο πιεστικό στο αίτημα για μειώσεις, με τη στήριξη πέντε ακόμη χωρών.
Το κλειδί για να συγκρατηθούν οι εθνικές συνεισφορές, κόκκινη γραμμή ιδίως για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, είναι ακριβώς η εξεύρεση των νέων ίδιων πόρων, κάτι που ως τώρα αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο.
Οι διαπραγματεύσεις προμηνύονται δύσκολες, τόσο ενόψει του προσεχούς Συμβουλίου των 27 όσο και εκείνου του Δεκεμβρίου. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, δεν αποκλείεται έκτακτη σύνοδος στις αρχές του νέου έτους, ενώ κανείς δεν αποκλείει πολυήμερη παραμονή των ηγετών των «27» στις Βρυξέλλες μέχρι να βρεθεί λύση, καθώς ο χρόνος πιέζει. Η προθεσμία του τέλους του 2026 συνδέεται άλλωστε και με το εκλογικό ημερολόγιο του 2027, με κυριότερο σταθμό τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, καθώς μια συμφωνία γίνεται πολύ δυσκολότερη μόλις ανοίξουν οι εθνικές προεκλογικές αναμετρήσεις.
Το βράδυ της Δευτέρας ο υφυπουργός φιλοξένησε συνάντηση ευρύτερης ομάδας κρατών-μελών που επιδιώκουν επαρκή χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής στο νέο ΠΔΠ. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους «Friends of Cohesion», το μπλοκ δεκαέξι χωρών που έχει υπογράψει κοινή διακήρυξη για τη διατήρηση των πόρων της συνοχής.
Οι συμμετέχοντες επιβεβαίωσαν την κοινή τους θέση για ένα ΠΔΠ ικανό να ανταποκριθεί στις στρατηγικές προτεραιότητες και τις φιλοδοξίες της Ένωσης, με επαρκή χρηματοδότηση προσαρμοσμένη στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Η ομάδα ευχαρίστησε την κυπριακή Προεδρία για το έργο της και συμφώνησε ότι το υφιστάμενο Negotiating Box αποτελεί καλή βάση για το επόμενο στάδιο των συζητήσεων, εκφράζοντας την πρόθεση να συνεργαστεί με την ιρλανδική Προεδρία. Επαναβεβαίωσε επίσης την προσήλωσή της στην κοινή διακήρυξη του Μαΐου, τονίζοντας ότι στόχος δεν είναι η υπεράσπιση των δαπανών αυτές καθαυτές, αλλά η διασφάλιση των πόρων και των εργαλείων που χρειάζεται η Ένωση για τις προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε τη σημασία της πολιτικής συνοχής, της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ως πολιτικών θεσμοθετημένων στη Συνθήκη, χωρίς να παραγνωρίζει την ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης και των νέων προτεραιοτήτων, όπως η ικανότητα αντίδρασης σε κρίσεις. Οι εταίροι ευχαρίστησαν την Ελλάδα για την έγκαιρη πρωτοβουλία της.
