Η Μύκονος των πολυτελών ξενοδοχείων, των κοσμοπολίτικων παραλιών και της ξέφρενης νυχτερινής ζωής έχει και μια άλλη ιστορία. Μια ιστορία που ελάχιστοι επισκέπτες γνωρίζουν. Πριν από δύο αιώνες, το 1822, οθωμανικά πλοία με Αλγερινούς ενόπλους έφτασαν στο νησί και επιχείρησαν απόβαση. Οι Μυκονιάτες αντέδρασαν και οι εισβολείς αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στις λέμβους τους.
Γιατί βρέθηκε στο στόχαστρο η Μύκονος
Βρισκόμαστε στο δεύτερο έτος της Ελληνικής Επανάστασης. Το Αιγαίο αποτελεί πεδίο ναυτικών συγκρούσεων και η Μύκονος έχει ήδη ταχθεί με την επανάσταση, προσφέροντας πλοία, χρήματα και ανθρώπους. Στον οθωμανικό στόλο υπηρετούσαν και ένοπλοι από την Αλγερία, περιοχή συνδεδεμένη τότε με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι αφηγήσεις παρουσιάζουν την επιδρομή άλλοτε ως προσπάθεια εξασφάλισης εφοδίων και άλλοτε ως τιμωρητική επιχείρηση.
Πού θα γινόταν η απόβαση;
Οι ιστορικές αφηγήσεις συνδέουν την επίθεση με το παλιό λιμάνι της Χώρας. Ειδικότερη αναφορά γίνεται στην παραλία της Αγίας Άννας, δίπλα στο λιμάνι, όπου κατά μία αφήγηση αγκυροβόλησε εχθρικό μπρίκι πριν από την κύρια επίθεση. Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί με βεβαιότητα το ακριβές σημείο της κύριας απόβασης. Η ασφαλέστερη διατύπωση είναι ότι η επιχείρηση εκτυλίχθηκε στην περιοχή του παλιού λιμανιού, με ιστορική αναφορά στην Αγία Άννα.
Οι Μυκονιάτες παίρνουν τα όπλα
Οι κάτοικοι κινητοποιήθηκαν και αντιστάθηκαν με τα όπλα της εποχής, ανάμεσά τους τρομπόνια και χατζάρια. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις περίπου 100 Αλγερινοί αποβιβάστηκαν, αλλά υποχώρησαν έπειτα από την αντεπίθεση των κατοίκων. Η ίδια πηγή αναφέρει 17 νεκρούς επιδρομείς. Άλλες αφηγήσεις ανεβάζουν τον αριθμό σε 32. Τα στοιχεία αυτά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως οριστικά εξακριβωμένα.
Ο ρόλος της Μαντώς Μαυρογένους
Η Μαντώ Μαυρογένους συνέδεσε το όνομά της με την υπεράσπιση της Μυκόνου και τη χρηματοδότηση του Αγώνα. Διέθεσε σημαντικό μέρος της περιουσίας της για στρατιωτικές ανάγκες. Μια ιστορική αφήγηση αναφέρει ότι εξασφάλισε 800 γρόσια και στρατολόγησε 200 ενόπλους από την Τήνο. Η ακριβής φυσική παρουσία της στην ίδια τη σύγκρουση έχει αποτελέσει αντικείμενο ιστορικής συζήτησης, χωρίς αυτό να μειώνει τη συνολική προσφορά της.
Μια άγνωστη σελίδα πίσω από τη σημερινή λάμψη
Η απόπειρα απόβασης απέτυχε και η Μύκονος απέφυγε την υποταγή και τη λεηλασία που φοβούνταν οι κάτοικοί της. Σήμερα χιλιάδες επισκέπτες περπατούν στο παλιό λιμάνι και στην Αγία Άννα, χωρίς να γνωρίζουν ότι η περιοχή συνδέεται με μια δραματική στιγμή του 1822. Η Μύκονος δεν είναι μόνο διασκέδαση και τουρισμός: είναι επίσης ναυτοσύνη, αντίσταση και μνήμη.
Ιστορική σημείωση: Οι πηγές διαφέρουν ως προς την ημερομηνία (11 ή 14 Οκτωβρίου), τον αριθμό των αποβιβασθέντων και τις απώλειες.
Πηγές: Ιστορικές αναφορές για τη Μαντώ Μαυρογένους και την επιδρομή στη Μύκονο (Cyclades Open).
