Η υπόθεση της Ρόδου έρχεται να προστεθεί σε μια αλυσίδα πρόσφατων περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας με θύματα παιδιά και φερόμενους ή καταδικασμένους δράστες τους ίδιους τους γονείς τους. Μια αλυσίδα που, πέρα από την ποινική της διάσταση, θέτει ξανά το ερώτημα: πόσο γρήγορα μπορεί το κράτος να εντοπίσει, να προστατεύσει και να απομακρύνει ένα παιδί από ένα κακοποιητικό περιβάλλον;
Ένοχος για επανειλημμένες πράξεις σωματικής βίας σε βάρος των δύο ανήλικων δίδυμων παιδιών του, καθώς και για προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας ενός εξ αυτών, κρίθηκε από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Ρόδου ένας πατέρας, στον οποίο επιβλήθηκε συνολική ποινή φυλάκισης 33 μηνών με τριετή αναστολή.
Η συγκατηγορούμενή του, γιαγιά των παιδιών, απαλλάχθηκε από όλες τις κατηγορίες, καθώς το δικαστήριο έκρινε ότι δεν προέκυψαν επαρκή στοιχεία σε βάρος της.
Η υπόθεση είχε απασχολήσει επί μήνες τις δικαστικές και κοινωνικές υπηρεσίες της Ρόδου. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ξεκίνησε μετά από καταγγελίες, οδήγησε σε έρευνα των αρμόδιων αρχών, σε αφαίρεση της γονικής μέριμνας και τελικά στη σχηματισθείσα ποινική δικογραφία.
Το δικαστήριο έκρινε ένοχο τον κατηγορούμενο για σειρά περιστατικών απλής σωματικής βλάβης σε βάρος αδύναμων ατόμων, κατά συρροή και κατ’ εξακολούθηση. Τα θύματα ήταν τα δύο ανήλικα παιδιά του, τα οποία, κατά τον χρόνο των περιστατικών, βρίσκονταν σε ηλικία που δεν τους επέτρεπε να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.
Για δύο επιμέρους πράξεις η ποινική δίωξη έπαυσε οριστικά λόγω παραγραφής. Ωστόσο, για το μεγαλύτερο μέρος των πράξεων που του αποδίδονταν, το δικαστήριο κατέληξε σε καταδικαστική κρίση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η καταδίκη για ενδοοικογενειακή προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας ανηλίκου κατ’ εξακολούθηση. Η κατηγορία αφορούσε χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα σε βάρος ενός από τα δύο παιδιά, οι οποίες κρίθηκαν αποδεδειγμένες.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, τα περιστατικά τοποθετούνται χρονικά από τον Μάρτιο του 2019 έως την 1η Ιουλίου 2022. Τα δύο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι, ήταν στην αρχή της επίμαχης περιόδου μόλις τεσσάρων ετών.
Στη δικογραφία περιγράφονταν επανειλημμένες πράξεις σωματικής βίας, χτυπήματα, περιορισμός παιδιού σε κλειστό χώρο ως μορφή τιμωρίας, καθώς και περιστατικά που φέρεται να προκάλεσαν μώλωπες, εκδορές, έντονο σωματικό πόνο και ψυχική επιβάρυνση.
Οι συνήγοροι υπεράσπισης ζήτησαν την αναγνώριση ελαφρυντικών, μεταξύ άλλων του σύννομου βίου και της καλής συμπεριφοράς μετά την πράξη. Το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα στο σύνολό του και δεν αναγνώρισε καμία ελαφρυντική περίσταση.
Η υπεράσπιση αρνήθηκε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση συνδεόταν με διαμάχη για την επιμέλεια των παιδιών και αμφισβητώντας την κοινωνική έρευνα που προηγήθηκε της απομάκρυνσής τους από την οικογένεια. Το δικαστήριο, ωστόσο, αξιολόγησε διαφορετικά τα στοιχεία ως προς τον πατέρα και οδηγήθηκε στην καταδίκη του.
Η απόφαση είναι πρωτόδικη και μπορεί να προσβληθεί με τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα.
Δεν είναι μεμονωμένη εικόνα
Η υπόθεση της Ρόδου δεν έρχεται σε κενό. Το τελευταίο διάστημα, μια σειρά υποθέσεων με παιδιά θύματα και πατέρες είτε καταδικασμένους είτε κατηγορούμενους είτε υπό διερεύνηση, έχει απασχολήσει τις Αρχές και τη δημόσια συζήτηση.
Στη Σύρο, στις αρχές Ιουνίου, πατέρας συνελήφθη μετά από καταγγελία ότι κακοποιούσε το βρέφος του σε κεντρικό σημείο, μπροστά σε περαστικούς. Αυτόπτες μάρτυρες επενέβησαν, κλήθηκαν Αστυνομία και ΕΚΑΒ, ενώ τα παιδιά της οικογένειας μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο. Ο άνδρας οδηγήθηκε στον εισαγγελέα, αφέθηκε ελεύθερος και για την υπόθεση έχει σχηματιστεί δικογραφία.
Στα Χανιά, τον Μάιο, καταγγέλθηκε 47χρονος πατέρας για κακοποίηση του 16χρονου γιου του, ο οποίος βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού. Η μητέρα του παιδιού περιέγραψε στις Αρχές περιστατικά βίας μέσα στο σπίτι, με τον πατέρα να φέρεται ότι έσπρωξε το παιδί, το κλείδωσε σε αποθήκη και το χτύπησε. Η υπόθεση παραμένει στο στάδιο της καταγγελίας και της διερεύνησης.
Στο Καρπενήσι, τον ίδιο μήνα, γονείς κρίθηκαν ομόφωνα ένοχοι για την κακοποίηση του νεογέννητου βρέφους τους. Στον 47χρονο πατέρα επιβλήθηκε ποινή 12 ετών, ενώ στη μητέρα 14 ετών. Η υπόθεση είχε αποκαλυφθεί όταν παιδίατρος διαπίστωσε ανησυχητικά ευρήματα και κινητοποιήθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Στον Βόλο, τον Απρίλιο, γονείς καταδικάστηκαν για υπόθεση ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος των παιδιών τους. Ο 36χρονος πατέρας καταδικάστηκε σε ποινή 18 μηνών με αναστολή, ενώ η μητέρα σε τρία χρόνια με αναστολή. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στο δικαστήριο, τα παιδιά είχαν υποστεί σωματική βία, παραμέληση και εξευτελιστική μεταχείριση.
Στην Κρήτη, τον Ιανουάριο, 54χρονος πατέρας οδηγήθηκε στο Δικαστικό Μέγαρο Ηρακλείου κατηγορούμενος για σεξουαλική κακοποίηση των δύο κορών του, με τη μία να είναι άτομο με αναπηρία. Σε βάρος του έχουν απαγγελθεί βαριές κατηγορίες, τις οποίες ο ίδιος αρνείται. Και εδώ, όπως σε κάθε εκκρεμή υπόθεση, ισχύει το τεκμήριο αθωότητας μέχρι την οριστική δικαστική κρίση.
Το κοινό μοτίβο: παιδιά που δεν μπορούν να μιλήσουν εύκολα
Το στοιχείο που ενώνει αυτές τις υποθέσεις δεν είναι μόνο η οικογενειακή σχέση δράστη και θύματος. Είναι κυρίως η θέση απόλυτης ευαλωτότητας των παιδιών.
Βρέφη, νήπια, παιδιά με αναπηρία ή παιδιά πολύ μικρής ηλικίας δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να περιγράψουν τι τους συμβαίνει. Συχνά, τα σημάδια τα εντοπίζουν τρίτοι: γιατροί, δάσκαλοι, γείτονες, συγγενείς, κοινωνικοί λειτουργοί ή ακόμη και περαστικοί.
Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο. Η ενδοοικογενειακή βία κατά ανηλίκων δεν αποκαλύπτεται πάντα με μια κραυγή. Μπορεί να εμφανιστεί ως φόβος, σιωπή, τραύμα, απόσυρση, αλλαγή συμπεριφοράς, απουσίες από το σχολείο, ανεξήγητες κακώσεις ή μια φράση που ένα παιδί ψιθυρίζει σε κάποιον που εμπιστεύεται.
Γι’ αυτό και κάθε τέτοια υπόθεση δεν αφορά μόνο την Αστυνομία ή τα δικαστήρια. Αφορά το σχολείο, το νοσοκομείο, τη γειτονιά, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την εισαγγελική παρέμβαση, αλλά και την ταχύτητα με την οποία συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους.
Η καταδίκη στη Ρόδο υπενθυμίζει ότι η Δικαιοσύνη μπορεί να φτάσει σε απόφαση. Το ερώτημα, όμως, που μένει μετά από κάθε τέτοια είδηση είναι αν τα παιδιά προστατεύονται αρκετά νωρίς.
Γιατί σε αυτές τις υποθέσεις, ο χρόνος δεν είναι τυπική διαδικασία. Είναι ασφάλεια. Είναι σώμα. Είναι ψυχή. Είναι παιδική ηλικία που δεν επιστρέφει.
