Είμαστε πιο πρόθυμοι να βοηθήσουμε έναν άνθρωπο που αγαπάμε παρά κάποιον που γνωρίζουμε ελάχιστα. Θα προσφέραμε, για παράδειγμα, ευκολότερα χρήματα σε έναν στενό φίλο ή συγγενή, ενώ πιθανότατα θα διστάζαμε περισσότερο αν επρόκειτο για έναν άγνωστο. Μήπως, όμως, αυτή η στάση αλλάζει καθώς μεγαλώνουμε;
Νέα επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι εμφανίζονται περισσότερο πρόθυμοι να δείξουν γενναιοδωρία ακόμη και σε ανθρώπους που δεν ανήκουν στον στενό κοινωνικό τους κύκλο.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychology and Aging, πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή ερευνητών από αμερικανικά και κινεζικά πανεπιστήμια και εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην ηλικία, τη γενναιοδωρία και τις πολιτισμικές αξίες.
Τι έδειξε η έρευνα σε σχεδόν 1.040 ενήλικες
Στη μελέτη συμμετείχαν 1.039 ενήλικες, από τους οποίους 484 προέρχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και 555 από την Κίνα.
Οι ερευνητές τούς ζήτησαν να αποφασίσουν, σε υποθετικά σενάρια, πόσα χρήματα θα κρατούσαν για τον εαυτό τους και πόσα θα προσέφεραν σε άλλους ανθρώπους, από ένα πολύ κοντινό τους πρόσωπο μέχρι έναν εντελώς άγνωστο.
Εξέτασαν επίσης την προθυμία των συμμετεχόντων να διαθέσουν χρήματα σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, καθώς και τις προσωπικές αξίες που επηρέαζαν τις επιλογές τους.
Στην ψυχολογία, η τάση να μειώνεται η γενναιοδωρία μας όσο αυξάνεται η κοινωνική απόσταση από έναν άλλον άνθρωπο περιγράφεται με τον όρο «social discounting».
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες επηρεάζονταν λιγότερο από αυτή την απόσταση. Με άλλα λόγια, η διαφορά ανάμεσα στη γενναιοδωρία που έδειχναν προς οικεία πρόσωπα και εκείνη που έδειχναν προς αγνώστους ήταν μικρότερη.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι προσέφεραν συνολικά περισσότερα χρήματα. Η μελέτη δεν διαπίστωσε σημαντικές ηλικιακές διαφορές στο συνολικό ποσό που οι συμμετέχοντες ήταν διατεθειμένοι να μοιραστούν.
Δεν έχει σημασία μόνο η ηλικία, αλλά και οι αξίες μας
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά τις προσωπικές αξίες.
Ανεξάρτητα από την ηλικία τους, όσοι έδιναν μεγαλύτερη σημασία στην ισότητα, τη συνεργασία και τους στενούς ανθρώπινους δεσμούς έτειναν να εμφανίζουν μεγαλύτερη γενναιοδωρία.
Αντίθετα, οι συμμετέχοντες που έδιναν μεγαλύτερη έμφαση στον ανταγωνισμό, την προσωπική επιτυχία και την κοινωνική θέση ήταν λιγότερο πρόθυμοι να μοιραστούν χρήματα ή να προσφέρουν σε φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η μεγαλύτερη ηλικία συνδεόταν αρχικά με αυξημένη προθυμία για φιλανθρωπικές δωρεές. Ωστόσο, η συσχέτιση αυτή δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντική όταν συνυπολογίστηκαν δημογραφικοί παράγοντες και πολιτισμικές αξίες.
Γιατί μπορεί να αλλάζει η γενναιοδωρία μας μεγαλώνοντας;
Μια πιθανή ερμηνεία είναι ότι, με την πάροδο του χρόνου, αλλάζουν οι προτεραιότητές μας. Καθώς μεγαλώνουμε, ενδέχεται να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στις συναισθηματικά ουσιαστικές εμπειρίες, στις ανθρώπινες σχέσεις και στην προσφορά προς τους άλλους.
Πρόκειται, ωστόσο, για μια επιστημονική υπόθεση και όχι για μηχανισμό που αποδείχθηκε από τη συγκεκριμένη μελέτη.
Υπάρχει και ένας ακόμη σημαντικός περιορισμός: οι ερευνητές συνέκριναν ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών την ίδια χρονική περίοδο. Επομένως, δεν μπορούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα αν η γενναιοδωρία αυξάνεται καθώς μεγαλώνει ένας άνθρωπος ή αν οι διαφορές αντανακλούν και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά διαφορετικών γενεών.
Επιπλέον, οι αποφάσεις αφορούσαν υποθετικά χρηματικά ποσά και όχι πραγματικές δωρεές.
Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα προσφέρουν μια ενδιαφέρουσα οπτική για τη μεγαλύτερη ηλικία: οι ηλικιωμένοι δεν αποτελούν μόνο ανθρώπους που ενδέχεται να χρειάζονται υποστήριξη, αλλά μπορούν επίσης να αποτελούν σημαντική πηγή προσφοράς και αλληλεγγύης μέσα στην κοινωνία.
Τελικά, η ηλικία φαίνεται να σχετίζεται όχι τόσο με το πόσα είμαστε διατεθειμένοι να προσφέρουμε, αλλά και με το πόσο μακριά από τον στενό μας κύκλο είμαστε πρόθυμοι να επεκτείνουμε τη γενναιοδωρία μας.
Με πληροφορίες από Psychology Today, Psychology and Aging, The Journals of Gerontology
