Μια νέα μελέτη παρουσιάζει την ιδιαίτερα εντυπωσιακή περίπτωση μιας 83χρονης γυναίκας με σοβαρή νόσο Αλτσχάιμερ, η οποία εμφάνισε σημαντική, αν και πιθανώς προσωρινή, βελτίωση μετά τη χορήγηση ψιλοκυβίνης. Η ψιλοκυβίνη είναι μια φυσική ψυχοτρόπος ουσία που βρίσκεται σε ορισμένα είδη μανιταριών, γνωστά και ως «μαγικά μανιτάρια» του γένους Ψιλοκύβη (Psilocybe). Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Neuroscience και έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά και έντονες επιφυλάξεις από άλλους επιστήμονες.
Η γυναίκα είχε διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ πριν από δέκα χρόνια και τα τελευταία πέντε χρόνια η κατάστασή της είχε επιδεινωθεί σημαντικά. Δυσκολευόταν να επικοινωνήσει, χρησιμοποιώντας μόνο λίγες απλές λέξεις, δεν μπορούσε να μετακινηθεί χωρίς βοήθεια και είχε χάσει τον έλεγχο της ουροδόχου κύστης της. Με τη συγκατάθεση του γιου της, οι ερευνητές της χορήγησαν από το στόμα 5 γραμμάρια ενός πολύ ισχυρού είδους μανιταριού που περιέχει ψιλοκυβίνη.
Αμέσως μετά τη λήψη της ουσίας, η γυναίκα ίδρωσε έντονα και στη συνέχεια βρέθηκε σε μια κατάσταση που έμοιαζε με βαθύ ύπνο για πολλές ώρες. Περίπου 19 ώρες αργότερα συνέβη κάτι απρόσμενο. Σύμφωνα με τον γιο της, άρχισε μόνη της μια συζήτηση, μιλώντας για αναμνήσεις και προσωπικές σκέψεις, κάτι που είχε να συμβεί εδώ και πολλά χρόνια. Η συνομιλία διήρκεσε περίπου τέσσερις ώρες.
Τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες οι ερευνητές παρατήρησαν και άλλες αλλαγές. Η γυναίκα ανέκτησε τον έλεγχο της ουροδόχου κύστης της για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μπορούσε να ντυθεί μόνη της, μετακινούνταν πιο εύκολα και συμμετείχε αυθόρμητα σε συζητήσεις με τους ανθρώπους γύρω της. Έναν μήνα αργότερα της χορηγήθηκε δεύτερη, μικρότερη δόση, 3 γραμμαρίων. Μετά από αυτή τη θεραπεία περιέγραψε μια ανάμνηση όπου έκανε σερφ μαζί με τον γιο της σε ένα ήρεμο νησί. Επιπλέον, μπορούσε να επιλέγει μόνη της τα ρούχα της, να αναγνωρίζει πρόσωπα και καταστάσεις γύρω της και να αντιλαμβάνεται αλλαγές στο περιβάλλον της.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η ψιλοκυβίνη δεν θεράπευσε ούτε ανέστρεψε τη νόσο Αλτσχάιμερ. Πιστεύουν όμως ότι ίσως ενεργοποίησε κάποιες εγκεφαλικές λειτουργίες που είχαν απομείνει, επιτρέποντας στη γυναίκα να αξιοποιήσει ικανότητες που είχαν περιοριστεί από την ασθένεια. Είναι γνωστό ότι η ψιλοκυβίνη δρα στους υποδοχείς της σεροτονίνης στον εγκέφαλο, μιας ουσίας που επηρεάζει τη διάθεση, τη μνήμη και την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Η δράση αυτή μπορεί να αυξάνει την πλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή την ικανότητά του να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες συνδέσεις.
Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Ο καθηγητής Ντέιβιντ Νουτ αναφέρει ότι έχει ακούσει και άλλες παρόμοιες περιπτώσεις, στις οποίες οι ψυχεδελικές ουσίες φαίνεται να βελτίωσαν προσωρινά τη λειτουργία του εγκεφάλου σε άτομα με νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Επισημαίνει επίσης ότι οι ουσίες αυτές έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, κάτι που ίσως σχετίζεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς η φλεγμονή του εγκεφάλου θεωρείται ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην εξέλιξή της.
Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί αντιμετωπίζουν τη μελέτη με μεγάλη προσοχή. Ο Αλμπερτ Γκαρσία Ρομέου από το Johns Hopkins της Βαλτιμόρης εκφράζει σοβαρές ανησυχίες τόσο για την αξιοπιστία όσο και για την ηθική της έρευνας. Θεωρεί ότι η δόση της ψιλοκυβίνης ήταν πολύ υψηλή για έναν ηλικιωμένο ασθενή, ενώ επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για το αν οι βελτιώσεις διατηρήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, η μελέτη αφορά μόνο μία ασθενή, επομένως δεν μπορούν να εξαχθούν γενικά συμπεράσματα για όλους τους ανθρώπους με Αλτσχάιμερ. Αναφέρει επίσης ότι η διάγνωση βασίστηκε κυρίως στα συμπτώματα και όχι σε πιο αξιόπιστες εξετάσεις, όπως ειδικοί βιοδείκτες ή απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου.
Παρά τις επιφυλάξεις, αρκετοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η περίπτωση αυτή δικαιολογεί τη διεξαγωγή μεγαλύτερων και πιο αυστηρά σχεδιασμένων κλινικών μελετών. Αν και δεν αποδεικνύει ότι η ψιλοκυβίνη αποτελεί θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ, δείχνει ότι ίσως έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει ορισμένες λειτουργίες του εγκεφάλου σε κάποιους ασθενείς. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συμφωνούν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα, με αυστηρούς κανόνες ασφάλειας και επιστημονικής δεοντολογίας, ώστε να διαπιστωθεί αν η ουσία μπορεί να αξιοποιηθεί μελλοντικά ως μέρος μιας ασφαλούς θεραπευτικής προσέγγισης.
Με πληροφορίες από: newscientist , Frontiers in Neuroscienc
