Ένας σύντομος ύπνος μετά το μεσημεριανό γεύμα αποτελεί για πολλούς μια ευχάριστη καθημερινή συνήθεια, που μας βοηθά να ξεκουραστούμε και να ανακτήσουμε τις δυνάμεις μας. Ωστόσο, όταν η ανάγκη για ύπνο στη διάρκεια της ημέρας γίνεται συχνότερη, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, ενδέχεται να αποκαλύπτει περισσότερα για την υγεία του εγκεφάλου μας απ’ όσα φανταζόμαστε.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins διαπίστωσαν ότι ο συχνός μεσημεριανός ύπνος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ίδιος ο ύπνος ευθύνεται για την ασθένεια.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journals of Gerontology: Series A, βασίστηκε σε δεδομένα 995 Αμερικανών ηλικίας 65 ετών και άνω, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν ενδείξεις πιθανής άνοιας κατά την έναρξη της έρευνας.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τις συνήθειες ύπνου τους και παρακολούθησαν την πορεία της γνωστικής τους υγείας για διάστημα έως και δέκα ετών.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Στη διάρκεια της παρακολούθησης, 417 συμμετέχοντες, ποσοστό 41,9%, ταξινομήθηκαν ως άτομα με πιθανή άνοια, βάσει των κριτηρίων που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κοιμούνταν το μεσημέρι καθημερινά ή τις περισσότερες ημέρες είχαν 48% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με εκείνους που δεν κοιμούνταν ή κοιμούνταν σπάνια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια δεύτερη διαπίστωση: οι άνθρωποι που αποκοιμιούνταν ακούσια μέσα στην ημέρα, χωρίς δηλαδή να το έχουν προγραμματίσει, εμφάνιζαν 39% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο.
Ακόμη και οι σύντομοι ύπνοι, διάρκειας έως 30 λεπτών, συνδέθηκαν με αύξηση του σχετικού κινδύνου κατά 40%. Το εύρημα αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένας σύντομος μεσημεριανός ύπνος είναι επιβλαβής.
Οι συσχετίσεις παρέμειναν στατιστικά σημαντικές ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η γενική κατάσταση της υγείας, η διάρκεια του νυχτερινού ύπνου και ο κίνδυνος υπνικής άπνοιας.
Ο μεσημεριανός ύπνος είναι αιτία ή σύμπτωμα;
Αυτό είναι και το σημαντικότερο ερώτημα που προκύπτει από την έρευνα.
Όπως εξηγεί ο Άνταμ Σπάιρα, καθηγητής και ερευνητής του ύπνου στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, ο συχνότερος μεσημεριανός ύπνος μπορεί να αποτελεί ένδειξη μεταβολών στον εγκέφαλο και όχι την αιτία τους.
Με άλλα λόγια, είναι πιθανό ορισμένες νευρολογικές αλλαγές που προηγούνται της εμφάνισης άνοιας να επηρεάζουν τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τον ύπνο και την εγρήγορση, με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι να νυστάζουν περισσότερο μέσα στην ημέρα.
Η σχέση ενδέχεται επίσης να είναι αμφίδρομη: οι διαταραχές του νυχτερινού ύπνου μπορεί να αυξάνουν την ανάγκη για ξεκούραση το μεσημέρι, ενώ ο συχνός ημερήσιος ύπνος μπορεί με τη σειρά του να επηρεάζει τη νυχτερινή ανάπαυση.
Πότε χρειάζεται προσοχή;
Οι επιστήμονες δεν προτείνουν να εγκαταλείψουμε τον μεσημεριανό ύπνο. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι μια αισθητή αλλαγή στις συνήθειες ύπνου ενός ηλικιωμένου, ιδιαίτερα όταν αρχίζει να αποκοιμιέται συχνά και χωρίς να το επιδιώκει, αξίζει να διερευνηθεί.
Η αυξημένη υπνηλία μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, όπως η ανεπαρκής νυχτερινή ανάπαυση, οι διαταραχές ύπνου, ορισμένα φάρμακα ή άλλα προβλήματα υγείας. Εφόσον επιμένει, είναι χρήσιμη η αξιολόγησή της από γιατρό, ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν δυσκολίες μνήμης ή άλλες αλλαγές στη γνωστική λειτουργία.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο μεσημεριανός ύπνος δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη άνοιας. Η συχνότητα, όμως, και κυρίως η ακούσια ανάγκη για ύπνο ενδέχεται να προσφέρουν πρόσθετες πληροφορίες για τη γνωστική υγεία των ηλικιωμένων.
Με πληροφορίες από Science Alert, Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, The Journals of Gerontology
