Ο καφές έχει συνδεθεί εδώ και δεκαετίες με την εγρήγορση, τη συγκέντρωση και την καταπολέμηση της κόπωσης, ιδιότητες που αποδίδονται κυρίως στην καφεΐνη. Μια νέα επιστημονική μελέτη ωστόσο, στρέφει την προσοχή σε μια λιγότερο αναμενόμενη πλευρά του αγαπημένου ροφήματος: την πιθανή ευεργετική επίδραση του καφέ χωρίς καφεΐνη στη μνήμη.
Ερευνητές του University College Cork, στην Ιρλανδία, διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν ντεκαφεϊνέ παρουσίασαν σημαντική βελτίωση σε συγκεκριμένες δοκιμασίες μνήμης, κάτι που δεν παρατηρήθηκε στην ομάδα που έπινε κανονικό καφέ.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, υποδηλώνουν ότι η επίδραση του καφέ στον εγκέφαλο ενδέχεται να μην εξαρτάται αποκλειστικά από την καφεΐνη.
Τι έδειξε το πείραμα
Στην έρευνα συμμετείχαν 31 άνθρωποι που συνήθιζαν να καταναλώνουν τρία έως πέντε φλιτζάνια καφέ ημερησίως. Αρχικά, οι επιστήμονες τους ζήτησαν να διακόψουν την κατανάλωση καφέ για δύο εβδομάδες, διάστημα κατά το οποίο παρατηρήθηκαν αξιοσημείωτες μεταβολές στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματός τους.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία κατανάλωνε κανονικό καφέ και η άλλη ντεκαφεϊνέ, χωρίς να γνωρίζουν ποιο από τα δύο ροφήματα τους είχε δοθεί. Για τρεις εβδομάδες έπιναν καθημερινά τέσσερις φακελάκια στιγμιαίου καφέ των 1,8 γραμμαρίων το κάθε ένα, με ή χωρίς καφεΐνη.
Όταν οι συμμετέχοντες άρχισαν να πίνουν ξανά καφέ, παρατηρήθηκαν μεταβολές στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος και στις δύο ομάδες, ανεξάρτητα από την παρουσία καφεΐνης.
Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραψαν μείωση των επιπέδων στρες που ανέφεραν οι συμμετέχοντες, καθώς και υποχώρηση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και της παρορμητικότητας.
Η σημαντικότερη έκπληξη ωστόσο, προέκυψε από τις δοκιμασίες μνήμης. Μόνο στην ομάδα του ντεκαφεϊνέ παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση σε δύο δοκιμασίες που αξιολογούσαν την απομνημόνευση λέξεων και τη συγκράτηση πληροφοριών σχετικά με τη θέση αντικειμένων.
Αντίθετα, η κατανάλωση κανονικού καφέ συνδέθηκε με βελτιώσεις στην προσοχή και την εγρήγορση, καθώς και με μείωση ορισμένων δεικτών άγχους και ψυχολογικής δυσφορίας.
Ο απρόσμενος ρόλος του εντέρου
Πώς θα μπορούσε ένα ρόφημα χωρίς καφεΐνη να επηρεάζει τη μνήμη;
Μια πιθανή εξήγηση βρίσκεται στον λεγόμενο άξονα εντέρου–εγκεφάλου, το πολύπλοκο δίκτυο αμφίδρομης επικοινωνίας ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Ο καφές περιέχει περισσότερες από χίλιες διαφορετικές χημικές ενώσεις. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολυφαινόλες, φυτικές ουσίες που μπορούν να αλληλεπιδρούν με τους μικροοργανισμούς του εντέρου και να επηρεάζουν τη δραστηριότητά τους.
Οι επιστήμονες διερευνούν το ενδεχόμενο οι ενώσεις αυτές να μεταβάλλουν τη λειτουργία του εντερικού μικροβιώματος και, μέσω των ουσιών που παράγονται κατά τον μεταβολισμό τους, να επηρεάζουν έμμεσα τον εγκέφαλο.
«Ο καφές είναι κάτι περισσότερο από καφεΐνη. Αποτελεί έναν σύνθετο διατροφικό παράγοντα που αλληλεπιδρά με τους μικροοργανισμούς του εντέρου, τον μεταβολισμό μας, ακόμη και τη συναισθηματική μας ευεξία», εξηγεί ο νευροεπιστήμονας Τζον Κράιαν, ένας από τους επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινότητά μας
Παρά το ενδιαφέρον των αποτελεσμάτων, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια μικρή μελέτη, η οποία δεν επιτρέπει οριστικά συμπεράσματα.
Το γεγονός ότι η ομάδα του ντεκαφεϊνέ παρουσίασε στατιστικά σημαντική βελτίωση στη μνήμη, ενώ η ομάδα του κανονικού καφέ όχι, δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι ο πρώτος υπερέχει. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η έρευνα δεν απέδειξε πως οι μεταβολές στο μικροβίωμα προκάλεσαν τις γνωστικές βελτιώσεις.
Θα χρειαστούν μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί που ενδέχεται να συνδέουν τον καφέ με τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Με πληροφορίες από Science Alert, Nature Communications, University College Cork
