Δεν μιλάμε για έναν «κακό» σύζυγο, ούτε για έναν άνθρωπο που δεν θέλει να βοηθήσει. Μιλάμε για κάτι πιο βαθύ και πιο κοινωνικά κατασκευασμένο: για τη σιωπηλή ανισορροπία ευθύνης μέσα στο σπίτι. Για εκείνη τη συνθήκη όπου ένας άνθρωπος ζει στον χώρο, αλλά ένας άλλος τον οργανώνει, τον συντηρεί και τον κρατά λειτουργικό.
Ο όρος «φιλοξενούμενος στο ίδιο του το σπίτι» δεν είναι προσβολή, είναι περιγραφή. Περιγράφει κάποιον που απολαμβάνει τα οφέλη της καθημερινότητας χωρίς να έχει πλήρη επίγνωση ή ανάληψη του κόστους, της φροντίδας και της συνεχούς εγρήγορσης που απαιτείται για να λειτουργεί ένα σπίτι και μια οικογένεια. Δυστυχώς παρατηρούμε ότι αυτή η δυναμική δεν είναι εξαίρεση, αλλά κανόνας.
Άρθρο του yahoo.com αναφέρει συγκεκριμένες ενδείξεις γι’ αυτή τη συνθήκη σχετικές με τον «φιλοξενούμενο» όπως:
Δεν ξέρει πού βρίσκονται τα βασικά
Ζει χρόνια στο ίδιο σπίτι, αλλά ρωτάει ακόμη πού είναι το ψαλίδι, τα φάρμακα των παιδιών ή το χαρτί υγείας. Δεν πρόκειται για αφηρημάδα. Ποτέ δεν ανέλαβε την ευθύνη να ψάξει κάποιος άλλος το έκανε πάντα.
Αποκαλεί τη φροντίδα των παιδιών «μπέιμπι σίτινγκ»
Λέει ότι «κρατάει τα παιδιά» όταν λείπουμε.
Η λέξη προδίδει τον ρόλο: προσωρινός βοηθός, όχι ισότιμος γονέας.
Το παιδί δεν «φυλάσσεται». Ανατρέφεται.
Εκπλήσσεται από τα έξοδα
Δεν ξέρει πόσο κοστίζουν τα ψώνια, οι δραστηριότητες ή η φροντίδα των παιδιών. Η απουσία ενεργής συμμετοχής στις καθημερινές αγορές και στον προγραμματισμό των οικογενειακών εξόδων δημιουργεί «οικονομική τύφλωση»: ο σύντροφος δεν έχει επίγνωση του τι πραγματικά χρειάζεται για να τρέξει το σπίτι, και όταν έρχεται αντιμέτωπος με τους λογαριασμούς ή τα έξοδα των παιδιών, αισθάνεται έκπληξη ή απογοήτευση, ακόμα κι αν τα ποσά είναι συνηθισμένα και προγραμματισμένα
Δεν ξέρει πώς λειτουργεί το σπίτι
Δεν γνωρίζει τις ρυθμίσεις του πλυντηρίου την θέρμανση, τα προϊόντα καθαρισμού ή πώς λειτουργεί η κουζίνα. Δεν έχει αποκτήσει εμπειρία μέσα στη ρουτίνα του νοικοκυριού, καθώς ποτέ δεν χρειάστηκε να μάθει πώς λειτουργούν οι καθημερινές συσκευές και συστήματα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως είναι ότι, παρά τις κοινωνικές αλλαγές και τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, πολλά έμφυλα στερεότυπα δεν έχουν πραγματικά καταρριφθεί. Απλώς έχουν προσαρμοστεί. Οι ρόλοι αναπαράγονται πιο διακριτικά, αλλά εξίσου αποτελεσματικά: Οι περσσότερες γυναίκες συνεχίζουμε να θεωρούμαστε υπεύθυνες για την οργάνωση, τη φροντίδα και τη συνοχή του σπιτιού, ενώ εκείνοι «συμμετέχουν» όταν τους ζητηθεί.
Έτσι, η ανισότητα δεν φαίνεται πάντα ως άρνηση βοήθειας, αλλά ως σιωπηρή αποδοχή ότι κάποιος άλλος έχει την τελική ευθύνη. Και όσο αυτή η αντίληψη παραμένει άθικτη, οι ρόλοι διαιωνίζονται ακόμη κι όταν πιστεύουμε ότι έχουμε ξεφύγει από τα παλιά πρότυπα.
Μελέτη του Centre for Demographic Studies of Barcelona για 15 ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι οι γυναίκες στην Ελλάδα αφιερώνουν κατά μέσο όρο 4,7 ώρες την ημέρα στις δουλειές του σπιτιού (καθάρισμα, μαγείρεμα, πλύσιμο κτλ.), ενώ οι άνδρες μόλις περίπου 1 ώρα την ημέρα.
Διαφορετικές εργασίες ανάλογα με το φύλο
Έρευνα που αναφέρεται στο bib.bund.de δείχνει ότι η διαφορά στο ποιος αναλαμβάνει ποια δουλειά δεν είναι απλώς ποσότητα χρόνου, αλλά και είδος εργασίας. Στις περισσότερες οικογένειες, οι άντρες είναι υπεύθυνοι για επιδιορθώσεις και τεχνικά ζητήματα, ενώ οι γυναίκες αναλαμβάνουν ρουτίνες όπως πλύσιμο ρούχων, καθάρισμα και μαγείρεμα και αυτές οι διαφορές γίνονται ακόμη πιο έντονες όταν υπάρχουν παιδιά. Μάλιστα, οι γυναίκες που υφίστανται αυτή την ασύμμετρη κατανομή τείνουν να αισθάνονται περισσότερο βαρύ φορτίο και αδικία γι’ αυτό.
Το «αόρατο» νοητικό φορτίο έχει επιστημονική βάση
Το springer.com αναφέρει ότι πέρα από το ότι οι γυναίκες κάνουν περισσότερες δουλειές στο σπίτι, η νοητική εργασία δηλαδή το σχεδιασμό, το να θυμάται κανείς τι πρέπει να γίνει και πότε είναι συχνά πολύ περισσότερο στα χέρια των γυναικών και δεν μετριέται εύκολα. Αυτή η μορφή «αόρατης εργασίας» συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, εξουθένωσης και ψυχικής καταπόνησης.
Οι άντρες συνεχίζουν να κάνουν πολύ λιγότερη δουλειά στο σπίτι
Ο theguardian.com αναφέρει ότι μεγάλη δημοσκόπηση στην Αυστραλία βρήκε ότι οι άντρες κάνουν περίπου 50 % λιγότερη οικιακή εργασία από τις γυναίκες, και αυτό δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου τα τελευταία 20 χρόνια. Οι γυναίκες κάνουν περισσότερο όχι μόνο δουλειές καθαριότητας αλλά και σχετικές με τη φροντίδα παιδιών, και οι άντρες ερμηνεύουν την κατανομή ως «δίκαιη» ακόμα κι όταν δεν είναι.
Έρευνα δείχνει ότι οι Ελληνίδες αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των οικιακών εργασιών στην Ευρώπη
Μελέτη του Centre for Demographic Studies of Barcelona για 15 ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι οι γυναίκες στην Ελλάδα αφιερώνουν κατά μέσο όρο 4,7 ώρες την ημέρα στις δουλειές του σπιτιού (καθάρισμα, μαγείρεμα, πλύσιμο κτλ.), ενώ οι άνδρες μόλις περίπου 1 ώρα την ημέρα. Αυτό την καθιστά την ευρωπαϊκή χώρα όπου οι άντρες κάνουν τις λιγότερες οικιακές εργασίες, σύμφωνα με δημοσίευμα της Le Monde.
Με πληροφορίες από yahoo.com, bib.bund.de, springer.com, theguardian.com και lemonde
