Όσοι ζούμε με έναν σκύλο πιθανότατα έχουμε την αίσθηση ότι καταλαβαίνει πότε είμαστε χαρούμενοι, στενοχωρημένοι ή φοβισμένοι.
Τώρα, μια νέα μελέτη έρχεται να δώσει επιστημονική βάση σε αυτή την καθημερινή παρατήρηση, δείχνοντας ότι ο εγκέφαλος των σκύλων επεξεργάζεται διαφορετικά τις ανθρώπινες εκφράσεις του προσώπου.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βιέννης και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό iScience. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μαγνητικές τομογραφίες και τεχνικές μηχανικής μάθησης για να μελετήσουν τη δραστηριότητα στον εγκέφαλο σκύλων όταν έβλεπαν ανθρώπινα πρόσωπα με διαφορετικές εκφράσεις.
Ο εγκέφαλος των σκύλων αντιδρά διαφορετικά στη χαρά
Στο πρώτο μέρος του πειράματος, οι επιστήμονες εξέτασαν οκτώ σκύλους, οι οποίοι παρακολούθησαν εικόνες ανθρώπων με χαρούμενη ή ουδέτερη έκφραση.
Όταν οι σκύλοι έβλεπαν χαμογελαστά πρόσωπα, αυξανόταν η δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες και την επεξεργασία ανταμοιβής, μεταξύ άλλων στον κροταφικό φλοιό και στον κερκοφόρο πυρήνα. Αυτό υποδηλώνει ότι ένα χαρούμενο ανθρώπινο πρόσωπο μπορεί να έχει θετική συναισθηματική σημασία για έναν σκύλο, ακόμη κι όταν πρόκειται για έναν άγνωστο άνθρωπο.
Ο κερκοφόρος πυρήνας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς έχει συνδεθεί και σε προηγούμενες έρευνες με την επεξεργασία ανταμοιβών στους σκύλους, όπως η τροφή αλλά και κοινωνικά ερεθίσματα, για παράδειγμα ο έπαινος ή η μυρωδιά ενός οικείου ανθρώπου.
Μπορούν να ξεχωρίσουν και τον φόβο από τον θυμό;
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν 12 σκύλους, παρουσιάζοντάς τους πρόσωπα ανθρώπων που εξέφραζαν χαρά, θυμό, φόβο ή λύπη. Με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης ανέλυσαν τα μοτίβα της εγκεφαλικής δραστηριότητας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο εγκέφαλος των σκύλων δεν αντιδρούσε με τον ίδιο τρόπο στις αρνητικές εκφράσεις. Όπως σημειώνει και ο The Guardian αν και οι περιοχές που ενεργοποιούνταν από τα χαρούμενα πρόσωπα δεν εμφάνισαν αντίστοιχη αντίδραση στον θυμό, τον φόβο ή τη λύπη, η ανάλυση ολόκληρου του εγκεφάλου αποκάλυψε διαφορετικά μοτίβα δραστηριότητας για τις συγκεκριμένες εκφράσεις. Ιδιαίτερα, οι σκύλοι μπορούσαν να διακρίνουν τον φόβο από τον θυμό και τη λύπη.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αποτελεί την πρώτη άμεση ένδειξη, μέσω εγκεφαλικής δραστηριότητας, ότι οι σκύλοι μπορούν να ξεχωρίσουν συγκεκριμένες αρνητικές ανθρώπινες εκφράσεις.
Δεν κοιτούν μόνο το πρόσωπό μας
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένας σκύλος «διαβάζει» τα συναισθήματά μας ακριβώς όπως ένας άνθρωπος. Στην πραγματική ζωή δεν βλέπει ένα ακίνητο πρόσωπο σε μια οθόνη. Παρατηρεί ταυτόχρονα τη φωνή μας, τη στάση του σώματός μας, τις κινήσεις, το βλέμμα και τη μυρωδιά μας.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι σκύλοι μπορούν να συνδυάζουν οπτικές και ακουστικές πληροφορίες για να διακρίνουν τη συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Scientific Reports, για παράδειγμα, έχει βρει ότι οι σκύλοι ανταποκρίνονται διαφορετικά σε ανθρώπινες φωνές με θετικό ή αρνητικό συναισθηματικό περιεχόμενο.
Άλλη έρευνα έχει δείξει ότι οι σκύλοι κοιτούν επίμονα την περιοχή των ματιών και χρησιμοποιούν πληροφορίες από το ανθρώπινο πρόσωπο για να καταλάβουν τι προσέχουμε ή τι μπορεί να πρόκειται να κάνουμε.
Με άλλα λόγια, όταν εμείς επιστρέφουμε στο σπίτι και ο σκύλος μας κοιτάζει επίμονα, μπορεί να μην περιμένει απλώς τη βόλτα ή το φαγητό. Συλλέγει πληροφορίες από εμάς και προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει.
Η μακρά σχέση ανθρώπων και σκύλων έχει παίξει ρόλο
Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτές οι ικανότητες συνδέονται με τη μακρά ιστορία εξημέρωσης και συμβίωσης ανθρώπων και σκύλων. Σε αντίθεση με άλλα ζώα, οι σκύλοι έχουν περάσει χιλιάδες χρόνια δίπλα μας, γεγονός που πιθανότατα ευνόησε την ανάπτυξη ιδιαίτερων κοινωνικών δεξιοτήτων.
Σύμφωνα με το Frontiers in Psychology επιστημονικές ανασκοπήσεις έχουν ήδη καταγράψει ότι οι σκύλοι μπορούν να διακρίνουν διαφορετικές ανθρώπινες εκφράσεις και να συνδυάζουν οπτικά και ακουστικά συναισθηματικά σήματα.
Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη στο Scientific Reports έδειξε ότι οι σκύλοι μπορούν να αντιλαμβάνονται και να ανταποκρίνονται σε συναισθηματικές οσμές άλλων σκύλων, γεγονός που προσθέτει ακόμη ένα κομμάτι στο παζλ του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα γύρω τους.
Μικρή μελέτη, ενδιαφέρον εύρημα
Οι ίδιοι οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Το δείγμα ήταν μικρό, ενώ η πλειονότητα των σκύλων που συμμετείχαν ήταν Border Collies, μια φυλή γνωστή για την ιδιαίτερη ικανότητά της να ακολουθεί ανθρώπινα κοινωνικά σήματα. Δεν γνωρίζουμε επομένως αν όλα τα σκυλιά, ανεξάρτητα από φυλή και εμπειρίες, θα αντιδρούσαν με τον ίδιο τρόπο.
Επιπλέον, όλοι οι σκύλοι της μελέτης ζούσαν σε αγαπημένα οικογενειακά περιβάλλοντα. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι σκύλοι με διαφορετικές εμπειρίες ζωής, για παράδειγμα ζώα που έχουν ζήσει στον δρόμο ή έχουν βιώσει κακοποίηση, μπορεί να επεξεργάζονται τα ανθρώπινα συναισθηματικά σήματα διαφορετικά.
Οι ερευνητές θέλουν τώρα να εξετάσουν πιο ολοκληρωμένα τον τρόπο με τον οποίο οι σκύλοι συνδυάζουν πρόσωπο, φωνή, γλώσσα του σώματος και μυρωδιά. Κι ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο: όσο περισσότερο προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς μας «διαβάζουν» οι σκύλοι, τόσο περισσότερο μαθαίνουμε και να παρατηρούμε τον δικό τους τρόπο επικοινωνίας.
Με πληροφορίες από iScience,The Guardian,Scientific Reports, Frontiers in Psychology ,
