Σχεδόν δύο αιώνες μετά τη δημιουργία του, ένα από τα σημαντικότερα έργα του Τζόζεφ Μάλορντ Ουίλιαμ Τέρνερ επιστρέφει -έστω για λίγο- στην πόλη που το ενέπνευσε. Ο πίνακας «Rome, From Mount Aventine», η «μεγάλη ερωτική επιστολή» του ζωγράφου προς τη Ρώμη, όπως έχει χαρακτηριστεί, παρουσιάζεται στο Palazzo Rondinini, στο κέντρο της ιταλικής πρωτεύουσας, από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου.
Στη συνέχεια θα ταξιδέψει στο Χονγκ Κονγκ και τη Νέα Υόρκη, πρoοτού φτάσει στο Λονδίνο, όπου θα δημοπρατηθεί από τον Sotheby’s στις 9 Δεκεμβρίου. Η εκτίμηση πώλησης αγγίζει τα 50 εκατ. στερλίνες (περίπου 58,3 εκατ. ευρώ) και εφόσον επιβεβαιωθεί, θα σημειώσει νέο ρεκόρ για έργο του Τέρνερ.
Λουσμένη σε χρυσαφένιο φως, η Ρώμη αποκαλύπτεται από τον λόφο του Αβεντίνου, με τον Τίβερη να διασχίζει το τοπίο. Το έργο διατηρείται στο αρχικό του πλαίσιο, χωρίς να έχει υποβληθεί σε εργασίες αποκατάστασης. Παραμένουν ορατές ακόμη και σήμερα οι λεπτές διάφανες επιστρώσεις χρώματος, τα ίχνη του πινέλου, ακόμη και τα αποτυπώματα των δακτύλων του ζωγράφου. Αυτή η εξαιρετική κατάσταση στην οποία βρίσκεται, επιτρέπει, σύμφωνα με τον Julian Gascoigne του Sotheby’s, να διακρίνει κανείς με σπάνια καθαρότητα τον τρόπο με τον οποίο ο Τέρνερ έχτιζε σταδιακά το φως, το βάθος και τη λάμψη της εικόνας.
Ο Τέρνερ (1775-1851), κορυφαία μορφή του βρετανικού Ρομαντισμού, έμεινε γνωστός ως ο «ζωγράφος του φωτός». Τοπία και θάλασσες, καταιγίδες, πυρκαγιές και ομίχλες έμοιαζαν στα έργα του να διαλύονται μέσα στο φως και το χρώμα, χάνοντας τα σαφή τους περιγράμματα και αποκτώντας μια σχεδόν ονειρική υπόσταση. Αν και ξεκίνησε από την τοπογραφική παράδοση του 18ου αιώνα, οδηγήθηκε σταδιακά σε μια πολύ πιο ελεύθερη και τολμηρή ζωγραφική, η οποία συχνά αιφνιδίαζε το κοινό και τους κριτικούς της εποχής του. Η σχέση του με το φως υπήρξε καθοριστική: δεν φώτιζε απλά το τοπίο· το φως γινόταν το ίδιο η ζωτική δύναμη της εικόνας.
Στα ώριμα έργα του, τα περιγράμματα συχνά υποχωρούν, οι μορφές μοιάζουν να διαλύονται μέσα σε ομίχλη, βροχή, ατμό ή εκτυφλωτικό ήλιο και το χρώμα αποκτά μια σχεδόν αυτόνομη δύναμη. Η ελευθερία της πινελιάς και η ριζοσπαστική χρήση του χρώματος και του φωτός έδωσαν στη ζωγραφική του μια εκφραστικότητα ασυνήθιστη για την εποχή. Η Ιταλία υπήρξε καθοριστική γι’ αυτή την εξέλιξη. Ο Τέρνερ θαύμαζε βαθιά τον Κλοντ Λορέν και τη δεξιοτεχνία του στην απόδοση του φωτός, όμως μετέφερε αυτή την κληρονομιά σε μια πολύ πιο προσωπική, τολμηρή γλώσσα.
Ο Τέρνερ επισκέφθηκε πρώτη φορά τη Ρώμη το 1819 και επέστρεψε στα τέλη της δεκαετίας του 1820, όταν στην περιοχή γύρω από την Πιάτσα ντι Σπάνια ζούσε μια δραστήρια κοινότητα ζωγράφων, γλυπτών, συγγραφέων και ποιητών. Το Rome, From Mount Aventine άρχισε να παίρνει μορφή στη Ρώμη και ολοκληρώθηκε στο Λονδίνο. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Royal Academy το 1836, προκαλώντας ανάμεικτες αντιδράσεις. Σε αντίθεση με άλλες ρωμαϊκές συνθέσεις του Τέρνερ, που ανακαλούν έναν εξιδανικευμένο κόσμο της αρχαιότητας, εδώ ζωγράφισε τη Ρώμη της δικής του εποχής – ένα πραγματικό πορτρέτο της πόλης που τον γοήτευσε σε όλη του τη ζωή.
Από τη δημιουργία του, κατόπιν παραγγελίας του Χιου Άντριου Τζόνστοουν Μάνρο του Νόβαρ, ο πίνακας άλλαξε ιδιοκτήτη μόλις δύο φορές. Το 1878 τον αγόρασε ο Άρτσιμπαλντ Πρίμροουζ, 5ος κόμης του Ρόζμπερι, ως γαμήλιο δώρο για τη Χάνα ντε Ρότσιλντ. Το 2014 πέρασε σε ιδιώτη συλλέκτη έναντι 30,3 εκατ. στερλινών, τιμή-ρεκόρ τότε για έργο του Τέρνερ.
Τώρα, λίγο προτού δημοπρατηθεί, ο πρόεδρος του Sotheby’s Europe, Mario Tavella, εξέφρασε την ελπίδα να καταλήξει σε δημόσιο μουσείο, με την ελπίδα ότι, μετά από σχεδόν δύο αιώνες σε ιδιώτες συλλέκτες, το έργο θα βρει τη θέση του σε ένα δημόσιο μουσείο, όπου θα μπορεί να το θαυμάζει το ευρύ κοινό.
Με πληροφορίες από The Guardian, National Gallery
