Λίγο μετά την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έθεσε μια σειρά από στόχους: από την καταστροφή των δυνατοτήτων βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν έως τη διασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Περισσότερο από τρεις μήνες αργότερα, με μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία αναμένται να τεθεί σε ισχύ την Παρασκευή 19 Ιουνίου.
Τι έχει πετύχει όμως τελικά ο Τραμπ, από όσα είπε πως θέλει να κάνει αρχίζοντας αυτό τον πόλεμο;
Πύραυλοι και drones
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν κατείχε το μεγαλύτερο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με 2.500 έως 6.000 πυραύλους διαφορετικών τύπων. Μερικοί ήταν ικανοί να φτάσουν στο Ισραήλ, με εμβέλεια έως και 2.000 χιλιόμετρα και μερικοί μετέφεραν κεφαλές πυρομαχικών διασποράς από τις οποίες είναι πιο δύσκολο να αμυνθεί κανείς.
Το Ιράν είναι επίσης ένας σημαντικός κατασκευαστής μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς – ιδίως του μονόδρομου Shahed που έχει χρησιμοποιηθεί από τη Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας, καθώς και από την Τεχεράνη.
Περίπου ένα μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, αμερικανικές πηγές δήλωσαν στο Reuters ότι το ένα τρίτο αυτού του οπλοστασίου καταστράφηκε, ενώ ένα άλλο τρίτο πιθανότατα υπέστη ζημιές, καταστράφηκε ή θάφτηκε.
Ο Αμερικανός ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο στις 14 Μαΐου ότι η ικανότητα του Ιράν να κατασκευάζει και να αποθηκεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς είχε καθυστερήσει χρόνια.
Είπε ότι περισσότεροι από 1.500 πύραυλοι και 6.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη είχαν αναχαιτιστεί από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Δεν είναι σαφές πόσους πυραύλους έχει το Ιράν, αλλά η χώρα εξακολουθεί να έχει την ικανότητα να πλήξει συμμάχους των ΗΠΑ – πιο πρόσφατα στις 6 Ιουνίου, όταν εξαπέλυσε ομοβροντίες στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, και στις 7 Ιουνίου, όταν εκτόξευσε πυραύλους στο Ισραήλ.
Συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις
Ο αμερικανικός στρατός αναφέρει ότι έχει υποβαθμίσει την συμβατική στρατιωτική ικανότητα του Ιράν να προβάλλει ισχύ στην περιοχή ή να απειλεί τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
Ο Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο ότι ο αμερικανικός στρατός είχε καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και είχε εξουδετερώσει το 82% των συστημάτων αεράμυνας του. Είπε επίσης ότι η ιρανική πολεμική αεροπορία, η οποία πραγματοποιούσε έως και 100 πτήσεις καθημερινά πριν από τον πόλεμο, τώρα δεν πραγματοποιεί καθόλου αποστολές.
Παρά ταύτα, το Ιράν κατάφερε να κλείσει αποτελεσματικά το Στενό του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, μπλοκάροντας εμπορικά πλοία που μεταφέρουν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω της χρήσης ταχύπλοων, ναρκών, drones και πυραυλακάτων.
Πυρηνικό πρόγραμμα
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο κύριος στόχος του είναι να αποτρέψει το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν έχει καμία πρόθεση να κατασκευάσει βόμβα και ότι το πρόγραμμά της έχει ειρηνικούς σκοπούς.
Ωστόσο, ο πόλεμος δεν έχει αλλάξει σημαντικά την πυρηνική ικανότητα του Ιράν.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτίμησαν τον περασμένο μήνα ότι το Ιράν θα χρειαζόταν λιγότερο από ένα χρόνο για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο – το ίδιο χρονοδιάγραμμα που όρισαν μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου 2025 σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα αποτελέσει κεντρικό ζήτημα για τους διαπραγματευτές μόλις υπογραφεί επίσημα η συμφωνία-πλαίσιο την Παρασκευή.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν πρέπει να απομακρυνθεί από τη χώρα, ενώ ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, λέει ότι δεν πρέπει να σταλεί στο εξωτερικό.
Σύμμαχοι-δορυφόροι του Ιράν
Ο Τραμπ δήλωσε στις 2 Μαρτίου στον Λευκό Οίκο ότι δεν μπορεί να επιτραπεί στην Τεχεράνη να συνεχίσει να εξοπλίζει και να χρηματοδοτεί τις ένοπλες ομάδες «πληρεξουσίων» στο Ιράκ, τον Λίβανο, τη Γάζα και την Υεμένη, στις οποίες το Ιράν βασίζεται εδώ και δεκαετίες για να προβάλλει ισχύ και να παρενοχλεί τους εχθρούς.
Το Ιράν δεν έχει δείξει καμία προθυμία να σταματήσει την υποστήριξή του προς αυτές τις ομάδες από την έναρξη του πολέμου, αλλά οι στρατιωτικές και ανεξάρτητες αξιολογήσεις των ΗΠΑ έχουν διαπιστώσει ότι το δίκτυο πληρεξουσίων του Ιράν είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικό από ό,τι ήταν στο παρελθόν.
Πολλές από αυτές τις εξελίξεις βρίσκονταν σε εξέλιξη πριν από την έναρξη του πολέμου.
Το Ισραήλ σκότωσε πολλούς από τους κορυφαίους ηγέτες της Χαμάς και χιλιάδες μαχητές της στη Γάζα μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο έδαφός του και σκότωσε πολλά μέλη της ηγεσίας της πολιτοφυλακής της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Το Ιράν έχασε επίσης έναν σημαντικό αγωγό για τον ανεφοδιασμό της Χεζμπολάχ με την κατάρρευση της διακυβέρνησης του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία το 2024.
Οι κυρώσεις και τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν υπονόμευσαν επίσης την ικανότητά του να χρηματοδοτεί αυτές τις ομάδες.
Οι ομάδες-σύμμαχοι του Ιράν δεν έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον πόλεμο.
Η Χαμάς δεν έχει επιτεθεί στο Ισραήλ από τον θύλακά της στη Γάζα, ενώ οι Χούθι της Υεμένης δεν έχουν διαταράξει σημαντικά τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα. Η Χεζμπολάχ εντάχθηκε στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου, όταν εκτόξευσε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ, ωθώντας το Ισραήλ να απαντήσει με αεροπορικές επιδρομές και χερσαία εισβολή που έχουν σκοτώσει σχεδόν 3.700 ανθρώπους και έχουν εκτοπίσει 1,2 εκατομμύρια στον Λίβανο. Περίπου 28 Ισραηλινοί στρατιώτες και τέσσερις πολίτες έχουν χάσει τη ζωή τους στη σύγκρουση μέχρι στιγμής.
Ο Κούπερ δήλωσε στο Κογκρέσο τον Μάιο ότι το Ιράν δεν έχει πλέον την ικανότητα να προμηθεύει αξιόπιστα αυτές τις ομάδες με προηγμένα όπλα, αν και δεν διευκρίνισε τι σημαίνει αυτό.
Αλλαγή καθεστώτος
Ο Τραμπ ενθάρρυνε τους Ιρανούς διαδηλωτές να ανατρέψουν τους ηγέτες τους πριν ξεκινήσει ο πόλεμος και δήλωσε ότι ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου ήταν η «μεγαλύτερη ευκαιρία» τους να καταλάβουν την κυβέρνηση.
Στις 6 Μαρτίου, δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο με «ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» από το Ιράν, σε συνδυασμό με την ανάληψη της εξουσίας απο έναν νέο, «αποδεκτό» ηγέτη.
Αν και ο πόλεμος δεν κατάφερε να εκδιώξει τη θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι πέτυχε τον στόχο του επειδή ο Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη νέα ηγεσία ως «ένα νέο και πιο λογικό καθεστώς» στις 29 Μαρτίου.
Ο Τραμπ τις τελευταίες εβδομάδες απέφυγε να επαναλάβει τις εκκλήσεις του για την ανατροπή των Ιρανών ηγετών.
