Η υπόθεση καταγγελίας για ομαδικό βιασμό στο Cornell University, που αφορά μέλη της αδελφότητας Chi Phi και φέρεται να συνέβη το 2024, έφερε ξανά στο επίκεντρο της αμερικανικής επικαιρότητας έναν θεσμό σχεδόν άγνωστο στην Ευρώπη, αλλά βαθιά ριζωμένο στα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών: το περίφημο «Greek Life».
Πρόκειται για τις fraternities και sororities, τις ανδρικές και γυναικείες φοιτητικές αδελφότητες, που συναντάμε συχνά και στις αμερικανικές ταινίες: μεγάλα σπίτια, πάρτι, τελετές μύησης, βιασμοί, σύμβολα και ονόματα όπως Alpha, Beta, Gamma, Delta, Phi, Sigma και Omega.
Γιατί χρησιμοποιούν το ελληνικό αλφάβητο
Η παράδοση ξεκινά από την Phi Beta Kappa, που ιδρύθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 1776 από πέντε φοιτητές του College of William & Mary στη Βιρτζίνια και θεωρείται η πρώτη αμερικανική φοιτητική εταιρεία που χρησιμοποίησε ελληνικά γράμματα στην ονομασία της.
Τα γράμματα δεν επιλέχθηκαν τυχαία. Πολύ συχνά αποτελούσαν τα αρχικά μιας ελληνικής φράσης που εξέφραζε το μότο της οργάνωσης. Στην περίπτωση της Phi Beta Kappa, τα ΦΒΚ παραπέμπουν στη φράση «Φιλοσοφία Βίου Κυβερνήτης», την οποία η ίδια η οργάνωση αποδίδει ως «Love of learning is the guide of life».
Στα πρώτα αμερικανικά πανεπιστήμια η αρχαιοελληνική γραμματεία, η φιλοσοφία και η κλασική παιδεία κατείχαν ιδιαίτερα σημαντική θέση. Η επιλογή ελληνικών ονομάτων προσέδιδε κύρος, ενώ παράλληλα επέτρεπε στις οργανώσεις να κρύβουν πίσω από τα αρχικά τους μυστικές φράσεις και συνθήματα. Έτσι δημιουργήθηκε μία παράδοση που επιβιώνει σχεδόν 250 χρόνια.
Fraternity για τους άνδρες, sorority για τις γυναίκες
Οι fraternities ήταν παραδοσιακά ανδρικές αδελφότητες. Αργότερα εμφανίσθηκαν οι γυναικείες οργανώσεις, που έγιναν γνωστές ως sororities.
Η Alpha Delta Pi έχει τις ρίζες της στο 1851, ενώ η Kappa Alpha Theta, που ιδρύθηκε το 1870, θεωρείται η πρώτη γυναικεία οργάνωση που δημιουργήθηκε εξαρχής με ελληνικά γράμματα. Σήμερα υπάρχουν δεκάδες εθνικές οργανώσεις και εκατοντάδες τοπικά παραρτήματα σε πανεπιστήμια ολόκληρης της Αμερικής. Κάθε τοπική ομάδα ονομάζεται chapter.
Το Cornell έχει μακρά παράδοση στις αδελφότητες
Το Cornell αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δύναμης του θεσμού. Οι fraternities εμφανίστηκαν στο πανεπιστήμιο ήδη από το 1868, λίγο μετά την ίδρυσή του. Σήμερα περισσότεροι από 3.000 φοιτητές συμμετέχουν σε περισσότερες από 50 αναγνωρισμένες fraternities και sororities, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο των προπτυχιακών φοιτητών.
Στο Cornell γεννήθηκε μάλιστα το 1906 η Alpha Phi Alpha, η πρώτη αφροαμερικανική fraternity με ελληνικά γράμματα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δημιουργήθηκε σε μία περίοδο έντονων φυλετικών διακρίσεων, προκειμένου οι μαύροι φοιτητές να έχουν ένα δικό τους δίκτυο αλληλεγγύης και υποστήριξης.
Πώς μπαίνει κάποιος σε μια αδελφότητα
Η διαδικασία δεν είναι τόσο απλή όσο η εγγραφή σε έναν φοιτητικό σύλλογο. Υπάρχει αρχικά η περίοδος recruitment, γνωστή παραδοσιακά ως rush. Οι οργανώσεις γνωρίζουν τους ενδιαφερόμενους και αποφασίζουν ποιους επιθυμούν να δεχθούν.
Ο φοιτητής που επιλέγεται λαμβάνει ένα bid, δηλαδή πρόσκληση για ένταξη. Ακολουθεί μία περίοδος κατά την οποία θεωρείται υποψήφιο ή νέο μέλος και στη συνέχεια πραγματοποιείται η επίσημη μύηση.
Πολλές αδελφότητες διαθέτουν μεγάλα σπίτια κοντά ή μέσα στις πανεπιστημιουπόλεις. Εκεί μπορούν να κατοικούν μέλη, να πραγματοποιούνται συναντήσεις, γεύματα, εκδηλώσεις και πάρτι που δεν λείπει το σεξ. Αλλά και οι βιασμοί. Κάθε οργάνωση έχει τα δικά της χρώματα, εμβλήματα, συνθήματα, χειραψίες και παραδόσεις. Ορισμένες τελετουργίες παραμένουν μυστικές ακόμη και μετά από πολλές δεκαετίες.
Ένα πανίσχυρο δίκτυο που συνεχίζεται μετά το πτυχίο
Η συμμετοχή δεν τελειώνει υποχρεωτικά με την αποφοίτηση. Οι απόφοιτοι –οι περίφημοι alumni– μπορούν να παραμένουν συνδεδεμένοι με την αδελφότητα για ολόκληρη τη ζωή τους. Δημιουργούνται έτσι τεράστια κοινωνικά και επαγγελματικά δίκτυα.
Πολιτικοί, επιχειρηματίες, δικηγόροι, γιατροί, στελέχη εταιρειών και άνθρωποι των μέσων ενημέρωσης έχουν υπάρξει μέλη τέτοιων οργανώσεων. Είναι αυτοί που διοικούν σήμερα τον κόσμο από επιτελικές θέσεις. Πολιτικής και Οικονομίας. Με όποιες αποκρουστικές δράσεις κάποιοι απ αυτούς στα φοιτητικά τους χρόνια. Που κουκουλώθηκαν είτε ως πλουσιόπαιδα είτε από τα ίδια τα Πανεπιστήμια που φρόντιζαν να μη λερωθεί το όνομά τους.
Και σήμερα αυτές οι αδελφότητες να οργανώνουν φιλανθρωπικές δράσεις, να συγκεντρώνουν σημαντικά ποσά και να προσφέρουν υποτροφίες και βοήθεια σε μέλη και κοινωνικές οργανώσεις.
Η σκοτεινή λέξη «hazing»
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που συνοδεύουν ιστορικά τις αδελφότητες. Το hazing είναι το σύνολο δοκιμασιών που μπορεί να επιβληθούν στους νέους προκειμένου να αποδείξουν ότι αξίζουν να γίνουν μέλη.
Οι δοκιμασίες έχουν κατά καιρούς περιλάβει εξευτελισμούς, στέρηση ύπνου, σωματική καταπόνηση, επικίνδυνες εντολές και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Σε ακραίες περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν ο θάνατος.
Οι φοιτητές που δεν επέστρεψαν ποτέ από τη μύηση
Μία από τις υποθέσεις που συγκλόνισαν την Αμερική ήταν εκείνη του Tim Piazza. Ο 19χρονος φοιτητής του Penn State πέθανε το 2017 μετά από εκδήλωση μύησης της Beta Theta Pi. Είχε καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ, έπεσε επανειλημμένα και υπέστη βαριά τραύματα.
Την ίδια χρονιά πέθανε ο 18χρονος Maxwell Gruver, φοιτητής του Louisiana State University, έπειτα από τελετουργία της Phi Delta Theta στην οποία η κατανάλωση αλκοόλ αποτελούσε μέρος της δοκιμασίας. Οι θάνατοι αυτοί προκάλεσαν τεράστια δημόσια συζήτηση στις ΗΠΑ.
Και το Cornell έχει πληρώσει βαρύ τίμημα
Το Cornell έχει επίσης ιστορικό σοβαρών περιστατικών. Το 2011 πέθανε ο George Desdunes, φοιτητής και μέλος της Sigma Alpha Epsilon, ύστερα από περιστατικό hazing που περιλάμβανε κατανάλωση αλκοόλ.
Η υπόθεση προκάλεσε σοκ στο πανεπιστήμιο και ο τότε πρόεδρος David Skorton ανακοίνωσε αυστηρότερη πολιτική απέναντι στις επικίνδυνες τελετουργίες. Το Cornell έχει έκτοτε επιβάλει αναστολές ή και οριστική αφαίρεση αναγνώρισης σε chapters για σοβαρές παραβάσεις.
Παρ’όλα αυτά. Το 2018 είχε προκαλέσει επίσης κατακραυγή η αποκάλυψη ενός διαγωνισμού με την ονομασία «Pig Roast», στον οποίο μέλη fraternity φέρονταν να βαθμολογούν σεξουαλικές επαφές με γυναίκες.
Αλλά και το 2024 στην υπόθεση της 20χρονης φοιτήτριας και του ομαδικού βιασμού της, κατηγορείται το Cornell ότι φρόντισε να χαθεί σε ένα συρτάρι. Και ήταν οι εφημερίδες και τα κανάλια που έβγαλαν προχθές στην επιφάνεια την υποψία ότι και ο εισαγγελέας τότε είχε αγνοήσει τις γραπτές καταγγελίες της φοιτήτριας, δηλώνοντας ο ίδιος ότι δεν είχε… δει το σχετικό έγγραφο. Οπότε και απάλλαξε τους κατηγορούμενους καθώς έκλεισε τον σχετικό φάκελο.
Το μεγάλο ζήτημα της σεξουαλικής βίας
Το θέμα δεν περιορίζεται στο hazing. Επιστημονικές έρευνες έχουν εξετάσει τη σχέση μεταξύ συμμετοχής στο Greek Life, υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και αυξημένου κινδύνου σεξουαλικής βίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν στοιχεία που δημοσιοποίησε το ίδιο το Cornell. Σύμφωνα με την τελική έκθεση της Presidential Task Force on Campus Sexual Assault του 2026, η πανεπιστημιακή έρευνα SARM του 2025 κατέγραψε σημαντική διαφορά στις αναφορές μη συναινετικής σεξουαλικής επαφής μεταξύ γυναικών που συνδέονταν με το Greek Life και εκείνων που δεν συνδέονταν.
Η συσχέτιση δεν σημαίνει ότι κάθε fraternity ή κάθε μέλος ευθύνεται για τέτοιες συμπεριφορές. Αποτελεί όμως έναν από τους λόγους για τους οποίους τα πανεπιστήμια έχουν ενισχύσει την εκπαίδευση για τη συναίνεση και την πρόληψη της σεξουαλικής βίας.
Η Αμερική αναγκάστηκε να περάσει ομοσπονδιακό νόμο
Οι επανειλημμένοι θάνατοι και οι πιέσεις των οικογενειών των θυμάτων οδήγησαν τελικά μέχρι το Κογκρέσο. Τον Δεκέμβριο του 2024 έγινε νόμος ο Stop Campus Hazing Act.
Η νομοθεσία απαιτεί από τα πανεπιστήμια που υπάγονται στις σχετικές ομοσπονδιακές διατάξεις να καταγράφουν περιστατικά hazing, να δημοσιοποιούν περισσότερες πληροφορίες και να εκδίδουν αναφορές διαφάνειας. Για πρώτη φορά το ζήτημα αντιμετωπίστηκε τόσο συστηματικά και σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Δυόμισι αιώνες μετά, ένας θεσμός με δύο πρόσωπα
Από την Phi Beta Kappa του 1776 έως τις σημερινές αδελφότητες του Cornell έχουν περάσει σχεδόν δυόμισι αιώνες.
Τα ελληνικά γράμματα που τοποθετούνται στις προσόψεις των fraternity houses εξακολουθούν να συμβολίζουν για πολλούς Αμερικανούς τη φιλία, την αλληλεγγύη, την κοινωνική προσφορά και ένα δίκτυο σχέσεων που μπορεί να διαρκέσει ολόκληρη τη ζωή.
Αλλά δίπλα σε αυτή την ιστορία υπάρχει μία άλλη: μυστικότητα, πίεση της ομάδας, hazing, ανεξέλεγκτη κατανάλωση αλκοόλ και σοβαρές καταγγελίες για σεξουαλική βία.
Η υπόθεση του Cornell επαναφέρει επομένως ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και δεκαετίες τα αμερικανικά πανεπιστήμια: Πώς μπορεί να επιβιώσει μια παράδοση 250 ετών χωρίς η δύναμη της κλειστής αδελφότητας να μετατρέπεται σε σιωπή, συγκάλυψη ή επικίνδυνη ασυλία;
