Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ουκρανία υπέγραψαν στο Κίεβο νέα πανευρωπαϊκή συμφωνία για την κοινή παραγωγή drones, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δηλώνει ότι η χώρα του παράγει ήδη 10 εκατομμύρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη τον χρόνο και στοχεύει στα 20 εκατομμύρια μαζί με τους εταίρους της. Την ίδια ώρα, η Κομισιόν δεν διέψευσε δημοσίευμα που τη θέλει να επιτρέπει στο Κίεβο τη χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την αγορά κινέζικων εξαρτημάτων για τα drones λόγω των επειγουσών αναγκών του πολέμου.
«Σήμερα είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω νέα εκταμίευση ενός δισ. ευρώ για drones, ώστε να βοηθήσουμε να καθαρίσει ο ουρανός σας», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν προσθέτοντας ότι η Επιτροπή ενέκρινε ήδη σχέδιο εκταμιεύσεων 10 δισ. ευρώ για πρόσθετα drones, πυραύλους και μαχητικά αεροσκάφη. «Αυτή είναι πραγματικά μόνο η αρχή» είπε.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η συμφωνία προβλέπει την προώθηση της κοινής παραγωγής drones και συστημάτων αντιμετώπισής τους μεταξύ της Ουκρανίας και των κρατών-μελών έως το τέλος του 2026. Έως το 2028, η συνεργασία θα επεκταθεί στην κοινή παραγωγή αντιβαλλιστικών πυραύλων, με έμφαση σε οικονομικά αποδοτικά συστήματα, ενώ θα ενισχυθούν επίσης η παραγωγή πυρομαχικών πυροβολικού και οι κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Πιο ειδικά, η νέα Αμυντική Βιομηχανική Εταιρική Σχέση δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ενιαίο πλαίσιο ΕΕ–Ουκρανίας, το οποίο θα συντονίζει τις υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες του Κιέβου με κράτη-μέλη.
Έως το τέλος του 2026, οι δύο πλευρές θα προωθήσουν την κοινή παραγωγή drones και συστημάτων αντιμετώπισής τους, με στόχο τη γρήγορη ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα δυνατοτήτων που έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα συστήματα θα μπορούν να παράγονται και να αποθηκεύονται εκτός ουκρανικού εδάφους, σε ασφαλέστερες εγκαταστάσεις της ΕΕ, ώστε να προστατεύονται από ρωσικά πλήγματα και να είναι διαθέσιμα για ταχεία μεταφορά στην Ουκρανία ή σε κράτη-μέλη που χρειάζονται να ενισχύσουν την άμυνά τους.
Η συνεργασία θα βασιστεί σε κοινές επιχειρήσεις, μεταφορές τεχνολογίας και κοινή έρευνα για drones νέας γενιάς.
Στα 18 ιδρυτικά μέλη περιλαμβάνονται, από την ευρωπαϊκή πλευρά, οι ORQA, Indra Group, Fincantieri, WB Electronics/WB Group, Destinus, Delair, RSI Europe, TERMA και Quantum Systems και, από την ουκρανική, οι Skyfall Industries, Greentech Harvest, Tencore, Deviro, Vyriy Industry, ATHLON AVIA, TAF Industries, UFORCE και F-Drones. Η πρώτη τους συνάντηση θα γίνει τον Σεπτέμβριο στις Βρυξέλλες, ενώ έως το 2028 η συνεργασία προβλέπεται να επεκταθεί και στην κοινή παραγωγή αντιβαλλιστικών πυραύλων.
Νέο 1 δισ. ευρώ για drones και σχέδιο εκταμιεύσεων 10 δισ.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος της συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε την Τετάρτη επιπλέον 1 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία αποκλειστικά για την προμήθεια drones, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δανείου στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τη δεύτερη πληρωμή από την πρώτη ειδική δόση των 6 δισ. ευρώ που έχει δεσμευθεί για την ενίσχυση των ουκρανικών δυνατοτήτων στα μη επανδρωμένα συστήματα. Είχε προηγηθεί στις 30 Ιουνίου η πρώτη καταβολή ύψους 3,9 δισ. ευρώ για τον ίδιο σκοπό, γεγονός που σημαίνει ότι από το συγκεκριμένο πακέτο των 6 δισ. έχουν πλέον εκταμιευθεί συνολικά 4,9 δισ. ευρώ. Χωριστά από τις πληρωμές για τα drones, η Επιτροπή είχε καταβάλει στις 25 Ιουνίου και την πρώτη δόση ύψους 3,2 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς την Ουκρανία.
Παράλληλα, η Κομισιόν ενέκρινε σχέδιο για την εκταμίευση επιπλέον 10 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρηματοδοτήσουν νέες προμήθειες drones, πυραύλων και μαχητικών αεροσκαφών. Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί τόσο στην κάλυψη των μακροπρόθεσμων αμυντικών αναγκών της Ουκρανίας όσο και στην ενίσχυση μιας περισσότερο ενοποιημένης ευρωπαϊκής και ουκρανικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης. Συνδέεται με τη νέα εταιρική σχέση, η οποία προβλέπει κοινή παραγωγή drones και συστημάτων αντιμετώπισής τους έως το τέλος του 2026, καθώς και επέκταση της συνεργασίας στην παραγωγή αντιβαλλιστικών πυραύλων έως το 2028.
Η ανακοίνωση έγινε κατά την ενδέκατη επίσκεψη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή, σε τελετή για την Ημέρα του Ουκρανικού Κράτους, παρουσία προέδρων, πρωθυπουργών και εκπροσώπων σειράς ευρωπαϊκών χωρών. Ο Ζελένσκι απένειμε στην πρόεδρο της Επιτροπής το πρώτο «Παράσημο της Ευρώπης», με την ίδια να δηλώνει: «Η Ουκρανία είναι Ευρώπη. Και η Ευρώπη είναι Ουκρανία».
Το πνεύμα της Ουκρανίας είναι μοναδικό.
Και αποδίδεται καλύτερα με τη λέξη «Nezlamnist».
Αλύγιστο και άφθαρτο.
Στωικό και ακλόνητο.
Είναι το θεμελιώδες πνεύμα της Ευρώπης.
Γιατί η Ουκρανία είναι Ευρώπη.
Από αγοραστής, καθαρός πάροχος ασφάλειας
Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τη συμφωνία ως αλλαγή παραδείγματος στις σχέσεις των δύο πλευρών λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Η Ουκρανία, με πολλούς τρόπους, έχει μετατραπεί από αγοραστή σε καθαρό πάροχο ασφάλειας για την Ευρώπη. Και αυτό απαιτεί επίσης έναν νέο τρόπο συνεργασίας…Γι’ αυτό εγκαινιάζουμε σήμερα μια νέα Αμυντική Βιομηχανική Εταιρική Σχέση ΕΕ–Ουκρανίας. Αυτό που υπογράφουμε σήμερα είναι η δική μας συμφωνία για τα drones».
Η συμφωνία είναι η πρώτη που προορίζεται να καλύψει χώρες και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ. Η Ουκρανία είχε ήδη υπογράψει ανάλογες συμφωνίες με κράτη από την Ευρώπη έως τη Μέση Ανατολή, αντανακλώντας το ενδιαφέρον για την εμπειρία που απέκτησε στο πεδίο της μάχης.
Η γνώση αυτή, τόνισε η πρόεδρος της Επιτροπής, δεν αφορά μόνο την κατασκευή και τη χρήση των drones, αλλά ολόκληρο το σύστημα: την τεχνολογία, την παραγωγή, τις αλυσίδες εφοδιασμού, τα ραντάρ, τους επίγειους σταθμούς και τους αισθητήρες.
«Η γνώση που έχετε αποκτήσει σχετικά με τη λειτουργία συστημάτων drones και αντιμετώπισής τους είναι πραγματικά μοναδική».
Κατασκευή και προσωρινή αποθήκευση και στην Ευρώπη
Η Ευρώπη πρέπει να την αξιοποιήσει, πρόσθεσε, καθώς έχει ήδη καταγράψει παραβιάσεις σε πολλά κράτη-μέλη. Τα γεγονότα στην Ουκρανία και διεθνώς έχουν δείξει πόσο σημαντικά είναι τα συστήματα που έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης και μπορούν να αναπτυχθούν «σε μεγάλη κλίμακα και με ταχύτητα».
Η ΕΕ διαθέτει τεράστια τεχνολογική και βιομηχανική δυναμικότητα και ασφαλείς εγκαταστάσεις παραγωγής, δεν διαθέτει όμως την πολεμικά δοκιμασμένη τεχνογνωσία της Ουκρανίας.
«Πρέπει να συνδυάσουμε τα πλεονεκτήματά μας. Μαζί μπορούμε να εργαστούμε για την κοινή παραγωγή, για τη λειτουργία όλων των επιμέρους εξαρτημάτων του συστήματος και να δώσουμε στις αμυντικές βιομηχανίες και των δύο πλευρών την ώθηση ώστε να αυξήσουν αποφασιστικά τις επενδύσεις και την παραγωγή».
Η συμφωνία επιτρέπει την παραγωγή και την προσωρινή αποθήκευση drones σε ευρωπαϊκό έδαφος, προστατευμένο από ρωσικά πλήγματα, πριν μεταφερθούν στην Ουκρανία ή σε ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη. Σε μεταγενέστερο στάδιο εξετάζεται η επέκταση της συνεργασίας σε βαλλιστικούς πυραύλους και αντιβαλλιστικά συστήματα.
«Η συμφωνία αυτή θα ενώσει την ουκρανική επινοητικότητα με τη βιομηχανική κλίμακα της Ευρώπης. Τώρα είναι η ώρα να επενδύσουμε στην Ουκρανία, στην Ευρώπη και στην κοινή μας ασφάλεια και στο κοινό μας μέλλον», κατέληξε η φον ντερ Λάιεν.
Είναι μια ιδιαίτερη στιγμή. Η Ουκρανία έχει αναπτύξει ισχυρή δυναμική στο πεδίο των επιχειρήσεων. Οι συσχετισμοί αλλάζουν.
Θα ανακοινώσω νέες πρωτοβουλίες για τη στενότερη διασύνδεση των αμυντικών μας βιομηχανιών.
Ώστε να μπορούμε να παράγουμε περισσότερα και ταχύτερα.
Θα συζητήσουμε επίσης την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας και την προετοιμασία για τον φετινό χειμώνα.
Σχεδόν 300 εκατ. ευρώ μέσω BraveTech
Ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ ανακοίνωσε ότι ουκρανικές εταιρείες αποκτούν πρόσβαση σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και σε χρηματοδότηση σχεδόν 300 εκατ. ευρώ μέσω του νέου μηχανισμού BraveTech ΕΕ–Ουκρανίας.
Από αυτά, 260 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας και 35,3 εκατ. ευρώ για επιχορηγήσεις καινοτομίας, με δυνατότητα κάλυψης έως και του 100% του κόστους.
Στην ουσία η κοινή πρωτοβουλία BraveTech EU πέρασε στην επόμενη φάση, με την επιλογή έξι εταιρειών Soraccel, EdgeX Robotics, Smaesh, Kova Labs, Tempterno Defence και Rannon – των οποίων οι τεχνολογίες θα δοκιμαστούν σε συνθήκες που προσομοιάζουν στο ουκρανικό πεδίο μάχης.
Η Ουκρανία συνδέθηκε επίσης πλήρως με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας, επιτρέποντας σε ουκρανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να σχηματίζουν κοινοπραξίες και να συμμετέχουν από κοινού σε ερευνητικά και αναπτυξιακά έργα. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας διαθέτει προϋπολογισμό 7,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021–2027.
Η Κίνα, οι παρεκκλίσεις και ο στόχος απεξάρτησης
Την ίδια ώρα η Κομισιόν απέφυγε να επιβεβαιώσει δημοσίευμα των Financial Times, σύμφωνα με το οποίο το Κίεβο εξασφάλισε παρέκκλιση για μέρος δόσης περίπου 6 δισ. ευρώ, ώστε να αγοράσει κινεζικά εξαρτήματα drones. Αναγνώρισε, όμως, ότι επιτρέπονται εξαιρέσεις από τον κανόνα του 35%, ο οποίος περιορίζει τη συμμετοχή εξαρτημάτων ή αξίας από μη επιλέξιμες τρίτες χώρες.
«Ο στόχος είναι να μπορέσει η Ουκρανία να προμηθευτεί τα όπλα που χρειάζεται στο πεδίο της μάχης και να ανταποκριθούμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα στις πλέον επείγουσες ανάγκες της», ανέφερε εκπρόσωπος της Επιτροπής κατά τη μεσηβρινή ενημέρωση των ανταποκριτών ξένου Τύπου απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Οι παρεκκλίσεις, διευκρίνισε, εγκρίνονται σε συντονισμό με τα κράτη-μέλη και μόνο σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις.
Ωστόσο κατέστησε σαφές ότι η εξάρτηση από τρίτες χώρες δεν αποτελεί μακροπρόθεσμη επιλογή.
«Η κατεύθυνση είναι να φτάσουμε όσο το δυνατόν συντομότερα σε ένα σημείο όπου θα μπορούμε να παράγουμε αυτά τα εξαρτήματα στη δική μας αγορά και δεν θα χρειάζεται να εξετάζουμε εξαιρέσεις».
