Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας αναμένεται να πραγματοποιήσουν τριμερή συνάντηση στο Σενζέν στις 19 Νοεμβρίου, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για την απουσία εκπροσώπησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  • Οι συμμετέχοντες προσέρχονται με διαφορετικές γεωπολιτικές επιδιώξεις, με την Ουάσιγκτον να εστιάζει στα πυρηνικά και το Ιράν, ενώ η Μόσχα επιδιώκει τον επανακαθορισμό της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
  • Η απουσία ευρωπαϊκής συμμετοχής εγείρει φόβους για ενδεχόμενη περιθωριοποίηση της ηπείρου και επιστροφή σε μια λογική διανομής σφαιρών επιρροής, παρόμοια με τη διάσκεψη της Γιάλτας το 1945.
  • Παρά την ισχυρή οικονομική της θέση, η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να μετατρέψει την επιρροή της σε ενιαία γεωπολιτική δράση.
  • Ενώ η Κίνα τηρεί επιφυλακτική στάση, η Ρωσία επιδιώκει να αναβαθμίσει τη διεθνή της εικόνα μέσω της επαφής με τις άλλες δύο μεγάλες δυνάμεις.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Η εικόνα από μόνη της είναι αποκαλυπτική. Τρεις ηγέτες, τρεις μεγάλες δυνάμεις, τρεις διαφορετικές γεωπολιτικές επιδιώξεις. Και μία Ευρώπη που απουσιάζει από το τραπέζι όπου ενδέχεται να συζητηθούν ζητήματα καθοριστικά για το δικό της μέλλον.

Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, στο Σενζέν της Κίνας, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να πραγματοποιήσουν μια συνάντηση που ήδη προκαλεί συγκρίσεις με τη Γιάλτα του 1945.

Advertisement
Advertisement

Το Reuters επισημαίνει ότι οι τρεις ηγέτες προσέρχονται με διαφορετικές επιδιώξεις και ότι οι πιθανότητες μιας συνολικής συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει συζητήσεις για τα πυρηνικά και το Ιράν, η Μόσχα ενδιαφέρεται για την Ουκρανία, ενώ το Πεκίνο αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την προοπτική μιας τριμερούς διαπραγμάτευσης.

Το ερώτημα, όμως, που αφορά άμεσα την Ευρώπη είναι διαφορετικό. Πώς είναι δυνατόν μια ήπειρος με περίπου 450 εκατομμύρια πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τεράστια οικονομική ισχύ και άμεσο ενδιαφέρον για τον πόλεμο στην Ουκρανία, να μην έχει δική της θέση σε μια τόσο σημαντική διεθνή συνάντηση; Και ακόμη περισσότερο: μήπως η απουσία της δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική αδυναμία, αλλά το σύμπτωμα μιας βαθύτερης γεωπολιτικής παρακμής;

Η νέα Γιάλτα και ο φόβος της ευρωπαϊκής περιθωριοποίησης

Η ιστορική σύγκριση με τη Γιάλτα δεν είναι τυχαία. Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Ρούζβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν συζήτησαν τη μεταπολεμική οργάνωση της Ευρώπης. Σήμερα, ο φόβος είναι μήπως οι ισχυροί επιχειρήσουν ξανά να καθορίσουν ζώνες επιρροής.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά. Στη Γιάλτα του 1945 η Βρετανία συμμετείχε ως μία από τις τρεις μεγάλες δυνάμεις. Στο Σενζέν του 2026 δεν προβλέπεται ούτε βρετανική ούτε ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.

Το Reuters καταγράφει την ανησυχία μικρότερων κρατών, ιδιαίτερα της Ουκρανίας και της Ταϊβάν, ότι ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με αποφάσεις που θα ληφθούν χωρίς τη συμμετοχή τους. Ο ίδιος ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προειδοποιήσει ότι δεν επιθυμεί μια νέα εκδοχή της Γιάλτας, με αναδιανομή σφαιρών επιρροής.

Η ανησυχία είναι πραγματική. Αυτό δεν σημαίνει, πάντως, ότι έχει ήδη συμφωνηθεί μια νέα διανομή του κόσμου. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ανακοινωμένη κοινή ατζέντα ούτε επιβεβαιωμένη συμφωνία των τριών ηγετών.

Advertisement

Τι γράφουν τα αμερικανικά μέσα: Η Ουάσιγκτον επιλέγει τους συνομιλητές της

Το αμερικανικό πρακτορείο Associated Press υπογραμμίζει τις διαφορετικές επιδιώξεις των τριών ηγετών, επισημαίνοντας ότι η συνάντηση μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο διπλωματικό γεγονός υψηλού συμβολισμού παρά διαπραγμάτευση με ουσιαστικά αποτελέσματα.

Το Reuters αναδεικνύει έναν πρόσθετο κίνδυνο: ακόμη και χωρίς τελική συμφωνία, η παρουσία του Πούτιν δίπλα στον Αμερικανό και τον Κινέζο πρόεδρο αναβαθμίζει τη διεθνή εικόνα της Ρωσίας.

Από την πλευρά του, το Radio Free Europe/Radio Liberty μεταδίδει ότι ο Λευκός Οίκος προκρίνει συζητήσεις για τον πυρηνικό αφοπλισμό και το Ιράν, ενώ αντιμετωπίζει την Ουκρανία ως ξεχωριστή διαπραγματευτική διαδικασία.

Advertisement

Αυτό είναι και το πρώτο σοβαρό πρόβλημα για την Ευρώπη. Η Ουάσιγκτον διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων και αποφασίζει ποιοι συμμετέχουν σε κάθε διπλωματική διαδικασία. Οι Ευρωπαίοι, μολονότι χρηματοδοτούν την ουκρανική άμυνα, αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των κυρώσεων και επωμίζονται σημαντικό μέρος του κόστους της ευρωπαϊκής ασφάλειας, δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως ισότιμη θέση στις συνομιλίες.

Η γαλλική προειδοποίηση: Η Μόσχα θέλει λόγο για την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το δημοσίευμα της γαλλικής Le Monde στις 14 Νοεμβρίου. Η εφημερίδα εξετάζει τις ρωσικές επιδιώξεις για επανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και επισημαίνει ότι η Μόσχα αντιμετωπίζει θετικά την προοπτική διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον για το μελλοντικό καθεστώς ασφάλειας της ηπείρου.

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση. Η Ρωσία, που εισέβαλε στην Ουκρανία, διεκδικεί ρόλο στον καθορισμό της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στις αποφάσεις που την αφορούν.

Advertisement

Η Le Monde συνδέει τις ρωσικές επιδιώξεις με τις διαπραγματεύσεις στο Άμπου Ντάμπι και τις συζητήσεις για ένα νέο πλαίσιο σχέσεων ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση. Εάν τελικά οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία συμφωνήσουν σε κανόνες ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή, τότε η συζήτηση δεν θα αφορά μόνο την Ουκρανία. Θα αφορά την ίδια την πολιτική αυτονομία της Ευρώπης.

EUobserver: Το φάντασμα της Γιάλτας επιστρέφει

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Edward Lucas στο ευρωπαϊκό μέσο EUobserver, με ημερομηνία 16 Νοεμβρίου. Το άρθρο προειδοποιεί για τον κίνδυνο οι Τραμπ, Πούτιν και Σι να διαπραγματευτούν ζητήματα που αφορούν την Ουκρανία και την Ευρώπη χωρίς ευρωπαϊκή παρουσία.

Επισημαίνεται επίσης ότι στις πρόσφατες αμερικανορωσοουκρανικές συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι οι Ευρωπαίοι δεν συμμετείχαν στο κεντρικό τραπέζι των διαπραγματεύσεων, παρότι πραγματοποιήθηκαν χωριστές επαφές στο περιθώριο.

Advertisement

Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: η Ευρώπη να καλείται να στηρίξει οικονομικά και στρατιωτικά τις αποφάσεις, χωρίς να έχει συμμετάσχει ισότιμα στη διαμόρφωσή τους.

Advertisement

Τι λέει η Γερμανία και γιατί η Κίνα δεν επιθυμεί μια νέα Γιάλτα

Η γερμανική Deutsche Welle εξετάζει τη δύσκολη θέση του Πεκίνου. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, η Κίνα δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ότι νομιμοποιεί μια συμφωνία για την Ουκρανία ερήμην των Ευρωπαίων, ούτε ότι ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις ρωσικές επιδιώξεις.

Η Alicja Bachulska, ερευνήτρια του European Council on Foreign Relations, επισημαίνει στη DW την επιφυλακτικότητα του Πεκίνου απέναντι στην τριμερή συνάντηση.

Αυτή είναι μια σημαντική λεπτομέρεια. Δεν έχουν οι τρεις δυνάμεις ταυτόσημα συμφέροντα. Η Κίνα χρειάζεται τις ευρωπαϊκές αγορές, η Ρωσία επιδιώκει γεωπολιτική αναγνώριση και οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να διατηρήσουν την πρωτοβουλία στη διεθνή διπλωματία.

Advertisement

Η Ευρώπη θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτές τις διαφορές. Αντίθετα, συχνά εμφανίζεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στην αμερικανική στρατηγική, τη ρωσική απειλή και την οικονομική εξάρτησή της από την κινεζική παραγωγή.

Η ρωσική ικανοποίηση και το μήνυμα του Κρεμλίνου

Στη Μόσχα, η συνάντηση έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ επιβεβαίωσε, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS, τη συμφωνία για την πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης στις 19 Νοεμβρίου.

Το Reuters μεταφέρει επίσης τη χαρακτηριστική τοποθέτηση του Ρώσου εθνικιστή ιδεολόγου Αλεξάντρ Ντούγκιν στο Radio Sputnik, ο οποίος αντιμετωπίζει τη συνάντηση ως αναγνώριση της θέσης της Ρωσίας ανάμεσα στις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις.

Πρόκειται για τοποθέτηση που δεν αποτελεί επίσημη θέση του Κρεμλίνου, αλλά αποτυπώνει την ικανοποίηση συγκεκριμένων ρωσικών κύκλων. Για τη Μόσχα, ακόμη και η φωτογραφία των τριών προέδρων έχει πολιτική αξία. Ο Πούτιν εμφανίζεται ως συνομιλητής των δύο άλλων μεγάλων δυνάμεων, παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις προσπάθειες διεθνούς απομόνωσής του.

Υπάρχει ευρωπαϊκή αντίδραση; Η δήλωση Ταγιάνι και η προσπάθεια συμμετοχής

Δεν είναι ακριβές ότι η Ευρώπη δεν έχει αντιδράσει καθόλου. Στις 16 Νοεμβρίου, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, μιλώντας στο περιθώριο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, εξέφρασε επιφυλάξεις για το κατά πόσον η τριμερής συνάντηση θα αποφέρει συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Όπως μετέδωσε το Anadolu, επικαλούμενο την Corriere della Sera, ο Ταγιάνι υπογράμμισε την ανάγκη αποκλιμάκωσης των συγκρούσεων και στάθηκε ιδιαίτερα στην κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Η τοποθέτησή του, ωστόσο, δεν συνιστά απαίτηση για συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη συνάντηση.

Παράλληλα, σύμφωνα με το EU Insider, οι ευρωπαϊκές προσπάθειες επικεντρώνονται στην εξασφάλιση συμμετοχής σε επόμενη διαπραγματευτική διαδικασία για την Ουκρανία, με εκπροσώπους της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Πρόκειται για διαφορετική διαδικασία από τη σύνοδο του Σενζέν. Μέχρι την ολοκλήρωση της παρούσας έρευνας δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη κοινή απόφαση ή ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που να απαιτεί επισήμως ευρωπαϊκή θέση στη συγκεκριμένη τριμερή συνάντηση.

Η Ευρώπη διαθέτει οικονομική ισχύ, αλλά της λείπει η ενιαία πολιτική φωνή

Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη δυνατοτήτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις του κόσμου. Διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση, τεχνολογία, διπλωματική επιρροή και τεράστια εμπορική αγορά.

Ωστόσο, δεν διαθέτει ενιαίο στρατό, ενώ στην εξωτερική πολιτική εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Γαλλία προβάλλει την ανάγκη ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Η Γερμανία αναζητεί ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία, την ασφάλεια και τις διατλαντικές σχέσεις. Η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής.

Η Ευρώπη, επομένως, δεν στερείται ισχύος. Στερείται συχνά της δυνατότητας να τη μετατρέψει σε μία ενιαία γεωπολιτική απόφαση.

Και η Ελλάδα; Ποιος θα υπερασπιστεί τα συμφέροντά της;

Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις δεν αποτελούν μακρινή γεωπολιτική συζήτηση. Η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ενεργειακές διαδρομές, οι σχέσεις με την Τουρκία, η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και η προστασία της Κύπρου επηρεάζονται από τις επιλογές των μεγάλων δυνάμεων.

Μια Ευρώπη που δυσκολεύεται να διαμορφώσει κοινή εξωτερική πολιτική περιορίζει και τη δυνατότητα των μικρότερων κρατών-μελών να στηρίζονται σε μια αποτελεσματική ευρωπαϊκή παρουσία.

Η Αθήνα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διεθνείς διαπραγματεύσεις. Διότι, εάν επικρατήσει η λογική των αποκλειστικών συνεννοήσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, οι μικρότερες χώρες θα κινδυνεύουν να βρεθούν μπροστά σε τετελεσμένα.

Μαριονέτα ή παγκόσμια δύναμη; Η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει

Το ερώτημα του τίτλου είναι σκληρό. Είναι όμως και επίκαιρο. Η Ευρώπη δεν είναι μαριονέτα με την κυριολεκτική έννοια. Διαθέτει ανεξάρτητους θεσμούς, σημαντική οικονομική δύναμη και τη δυνατότητα να επηρεάζει τις διεθνείς εξελίξεις.

Αλλά όταν οι μεγάλες δυνάμεις οργανώνουν συναντήσεις για ζητήματα που αγγίζουν άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οι Ευρωπαίοι περιορίζονται να σχολιάζουν τα πιθανά αποτελέσματα, η εικόνα της πολιτικής αδυναμίας είναι αναπόφευκτη.

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Η Γιάλτα του 1945 δεν μπορεί να ταυτιστεί με τη συνάντηση του 2026. Το δίδαγμα, όμως, παραμένει. Όποιος δεν συμμετέχει στη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών κινδυνεύει να υποστεί τις συνέπειές τους.

Και η Ευρώπη οφείλει επιτέλους να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: Θέλει να είναι ένας από τους πρωταγωνιστές του νέου κόσμου ή θα αρκεστεί στον ρόλο του θεατή, περιμένοντας να πληροφορηθεί τι αποφάσισαν για το μέλλον της οι άλλοι;

Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι στο Σενζέν θα υπάρχουν τρεις καρέκλες. Είναι ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει τη δική της.